แนวทางการพัฒนาศักยภาพการบริหารจัดการวิสาหกิจชุมชนเพื่อยกระดับขีดความสามารถในการแข่งขันในประชาคมอาเซียน: กรณีศึกษาวิสาหกิจชุมชนในเขตภาคกลางฝั่งตะวันตก
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
การวิจัยเรื่อง แนวทางการพัฒนาศักยภาพการบริหารจัดการวิสาหกิจชุมชนเพื่อยกระดับขีดความสามารถในการแข่งขันในประชาคมอาเซียน: กรณีศึกษาวิสาหกิจชุมชนในเขตภาคกลางฝั่งตะวันตกมีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) เพื่อศึกษาสภาพ และปัญหาของระบบ และกระบวนการในการบริหารจัดการของวิสาหกิจชุมชน 2) เพื่อศึกษาศักยภาพการบริหารจัดการ และปัจจัยที่ส่งผลต่อศักยภาพการบริหารจัดการของวิสาหกิจชุมชน 3) เพื่อศึกษาและสร้างแนวทางการพัฒนาศักยภาพการบริหารจัดการวิสาหกิจชุมชนเพื่อยกระดับขีดความสามารถในการแข่งขันในประชาคมอาเซียน 4) เพื่อวิเคราะห์ สังเคราะห์ และพัฒนาต้นแบบการดำเนินงานของวิสาหกิจชุมชน การวิจัยครั้งนี้ออกแบบการวิจัยแบบผสมผสานวิธีการโดยระยะที่ 1 ผู้วิจัยใช้วิธีการสัมภาษณ์เชิงลึกจำนวน 12 คน ระยะที่ 2 ผู้วิจัยใช้วิธีการวิจัยเชิงสำรวจ โดยใช้เครื่องมือวิจัย คือ แบบสอบถาม จำนวน 342 ชุด ระยะที่ 3 ใช้วิธีการจัดสนทนากลุ่ม สองเวทีจำนวน 17 คน และระยะที่ 4 ใช้การศึกษารายกรณี ผลการวิจัย พบว่า ปัญหาในการบริหารจัดการวิสาหกิจชุมชน พบว่า สมาชิกวิสาหกิจชุมชนส่วนใหญ่ขาดความรู้ความเข้าใจในการบริหารจัดการวิสาหกิจชุมชน อาทิ ด้านการบริหารบุคลากร ด้านการบริหารงบประมาณ และด้านนวัตกรรมและเทคโนโลยีในการพัฒนาผลิตภัณฑ์ ปัญหาของกระบวนการในการบริหารจัดการของวิสาหกิจชุมชน พบว่า สมาชิกวิสาหกิจชุมชนส่วนใหญ่ขาดการมีส่วนร่วมในการทำแผนธุรกิจ การกำหนดบทบาทและโครงสร้างไม่ชัดเจน ขาดความรู้ด้านการพัฒนาผลิตภัณฑ์และมาตรฐานรองรับ และความรู้ด้านการจัดการไม่เป็นระบบ และมีการบันทึกข้อมูลทางบัญชีไม่ละเอียด ศักยภาพในการบริหารจัดการวิสาหกิจชุมชนในเขตภาคกลางฝั่งตะวันตก พบว่า อยู่ในระดับปานกลาง และเป็นวิสาหกิจชุมชนพื้นฐานมุ่งเน้นตลาดภายใน มีจุดแข็งด้านผลิตภัณฑ์และการเรียนรู้ของสมาชิกมีโอกาสที่ดีเนื่องจากรัฐบาลมีนโยบายที่ให้ความสำคัญกับการพัฒนาศักยภาพวิสาหกิจชุมชนเพื่อให้ดำเนินธุรกิจโดยใช้ความรู้ ความคิดสร้างสรรค์นวัตกรรม และเอกลักษณ์ทางวัฒนธรรม มีจุดอ่อนด้านการดำเนินการของหน่วยงานภาครัฐที่เน้นการทำงานตามหน้าที่ขาดความเชื่อมโยงและบูรณาการระหว่างหน่วยงาน และมีภัยคุกคามภายนอกจากการเปลี่ยนแปลงกฎ กติกาด้านการค้าทำให้ต้องเสริมสร้างศักยภาพในการแข่งขันโดยการพัฒนาผลิตภัณฑ์ให้มี 4 คุณลักษณะ คือ มีคุณค่า หายาก ไม่สามารถทดแทนได้ และทดแทนไม่ได้อย่างสมบูรณ์ ปัจจัยที่ส่งผลต่อศักยภาพการบริหารจัดการของวิสาหกิจชุมชน สามารถเรียงลำดับได้ดังนี้ ลำดับที่ 1 การจัดโครงสร้างองค์การและบุคลากร ลำดับที่ 2 การวางแผนเพื่อกำหนดเป้าหมายและวัตถุประสงค์ ลำดับที่ 3 การควบคุมการดำเนินงาน ลำดับที่ 4 เงินทุนหมุนเวียนภายในกลุ่มวิสาหกิจชุมชน ลำดับที่ 5 การมีส่วนร่วมของสมาชิกในกลุ่มวิสาหกิจชุมชน และลำดับที่ 6 ความเป็นเอกลักษณ์ของผลิตภัณฑ์ของกลุ่มวิสาหกิจชุมชน แนวทางการพัฒนาศักยภาพการบริหารจัดการวิสาหกิจชุมชนเพื่อยกระดับขีดความสามารถในการแข่งขันในประชาคมอาเซียน พบว่า 1) ควรพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ 2) พัฒนาการเข้าถึงแหล่งทุนและระบบบัญชี 3) ควรพัฒนาการตลาดเน้นช่องทางการตลาดผ่านสื่ออิเล็กทรอนิกส์ 4) การพัฒนาผลิตภัณฑ์และการรับรองมาตรฐานผลิตภัณฑ์ ได้แก่ บรรจุภัณฑ์ การยืดอายุการเก็บรักษาผลิตภัณฑ์ และการขอรับการรับรองมาตรฐานผลิตภัณฑ์ และ 5) การพัฒนาเครือข่ายวิสาหกิจชุมชน โดยการแลกเปลี่ยนความรู้ การแลกเปลี่ยนบุคลากร การใช้วัตถุดิบหรือแหล่งทรัพยากร และการใช้เครื่องมือ เครื่องจักร อุปกรณ์การผลิตร่วมกัน วิสาหกิจชุมชนต้นแบบ พบว่า ควรมีโครงสร้างที่ชัดเจน การบริหารจัดการที่ดี มีการวางแผนที่ดีและมีการจัดสรรผลประโยชน์เพื่อสมาชิกวิสาหกิจชุมชน