ฤทธิ์ทางเภสัชวิทยาและความเป็นพิษต่อเซลล์ของสารสกัดว่านอึ่งต่อระบบหลอดเลือดปอดหนู

บทคัดย่อ

ว่านอึ่งซึ่งเป็นพืชสมุนไพรที่อยู่ในวงศ์กล้วยไม้ มีฤทธิ์ยับยั้งเอนไซม์ phosohodiesterase5 (PDE5) แสดงว่าว่านอึ่งน่าจะมีฤทธิ์จำเพาะเจาะจงต่อหลอดเลือดปอดเพราะเป็นบริเวณที่พบ PDE5 มาก ดังนั้นงานวิจัยนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อทดสอบฤทธิ์ของสารสกัดว่านอึ่งและสารสำคัญ คือ 1-(4?-hydroxybenzyl)-4,8-dimethoxyphenanthrene-2,7-diol ที่มีต่อหลอดเลือดแดงปอดโดยใช้เทคนิค organ bath และทดสอบฤทธิ์ของว่านอึ่งเปรียบเทียบกับยา sildenafil ในการป้องกันการเกิดภาวะความดันเลือดปอดสูง (pulmonary arterial hypertension: PAH) จากผลการทดลองพบว่าสารสกัดว่านอึ่งมีผลทำให้หลอดเลือดปอดคลายตัวไดดีกว่าหลอดเลือดเอออตาร์แสดงว่าสารสกัดว่านอึ่งมีความจำเพาะเจาะจงต่อระบบไหลเวียนเลือดปอดมากกว่าระบบไหลเวียนเลือดทั่วร่างกาย การขูดเอา endothelium ออกหรือการให้สาร L-NAME มีผลลดการคลายตัวของหลอดเลือดแดงปอด แต่การให้สารต่อไปนี้ ได้แก่ indomethacin, apamin+charybdotoxin, 4-aminopyridine, glibenclamide, iberiotoxin หรือ 1H-[1,2,4] oxadiazolo[4,3-a]quinoxalin-1-one ไม่ผลเปลี่ยนแปลงการคลายตัวของหลอดเลือด แสดงว่าสารสกัดว่านอึ่งออกฤทธิ์ผ่าน endothelium โดยผ่านการหลั่งสาร nitric oxide นอกจากนี้การศึกษานี้ยังพบว่าสาร sodium nitroprusside มีผลเสริมฤทธิ์สารสกัด ดังนั้นสารสกัดจึงน่าจะออกฤทธิ์โดยยับยั้ง PDE5 ได้เช่นกัน สารสกัดยังสามารถยับยั้งการไหลเข้าของ Ca2+ สู่เซลล์กล้ามเนื้อเรียบของหลอดเลือด และยับยั้งการหลั่งของ Ca2+ ออกจาก sarcoplasmic reticulum กลไกเหล่านี้ล้วนเป็นกลไกที่สัมพันธ์กับการคลายตัวของหลอดเลือด สารสำคัญ คือ phenanthrene ก็มีผลทำให้หลอดเลือดแดงปอดขยายได้เช่นเดียวกับสารสกัด ส่วนการศึกษาในสัตว์ทดลองพบว่าสารสกัดสามารถป้องกันพยาธิสภาพที่เกิดจากภาวะ PAH ได้ดีไม่แตกต่างจากยา sildenafil กล่าวคือสารสกัดและยา sildenafil มีผลลดความหนาของผนังหลอดเลือดและลดขนาดของเซลล์กล้ามเนื้อหัวใจห้องล่างซึ่งเป็นพยาธิสภาพที่เกิดเมื่อมีภาวะ PAH ดังนั้นจึงสรุปได้ว่าสารสกัดว่านอึ่งมีฤธิ์ทำให้หลอดเลือดแดงปอดขยายและส่งผลป้องกันการเกิดพยาธิสภาพของภาวะ PAH คำสำคัญ: ว่านอึ่ง, หลอดเลือดแดงปอด, หลอดเลือดขยาย, สารยับยั้งเอนไซม์ฟอสโฟไดเอสเทอเรส, ความดันเลือดปอดสูง

คำสำคัญ