การพัฒนาและประเมินเครื่องหมายทางโมเลกุลในการจำแนกสายพันธุ์กระท้อนในพื้นที่จังหวัดลพบุรี
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
“กระท้อนตะลุง”เป็นผลไม้ที่ที่สร้างชื่อเสียงและรายได้ให้กับจังหวัดลพบุรี และยังได้การรับรองสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ (Geographical Indication : GI) และถึงแม้ว่ามีการปลูกกระท้อนมากแต่ในระยะไม่กี่ปีที่ผ่านมาพืชหลายชนิดมีจำนวนลดลงอย่างรวดเร็วอันเนื่องมาจากหลายๆ ปัจจัย ในการศึกษาครั้งนี้เพื่อศึกษาความหลากหลายทางพฤกษศาสตร์และพันธุกรรมของพืชสกุลกระท้อนในพื้นที่จังหวัดลพบุรีและเพื่อจัดทำข้อมูลพื้นฐานของพืชสกุลกระท้อนในพื้นที่จังหวัดลพบุรี จากการสำรวจลักษณะทางสัณฐานวิทยาของกระท้อนจากสวนกระท้อน ตำบลตะลุง อำเภอเมือง จังหวัดลพบุรี เปรียบเทียบกันทั้ง 3 สายพันธุ์ ได้แก่ ปุยฝ้าย อีล่า และนิ่มนวล ทั้งสามสายพันธุ์มีลักษณะสัณฐานวิทยาที่ใกล้เคียงกัน การศึกษาความหลายหลายทางพันธุกรรมโดยใช้เครื่องหมายดีเอ็นเอ iPBS และ ISSR ใบอ่อนของกระท้อนทั้งสามสายพันธุ์ ได้แก่ สายพันธุ์ปุยฝ้าย อีล่า และนิ่มนวล สายพันธุ์ละ 5 ตัวอย่าง ทั้งหมด 15 ตัวอย่าง สกัดดีเอ็นเอด้วย 2xCTAB แล้วเพิ่มปริมาณดีเอ็นเอด้วยเครื่องหมาย iPBS และ ISSR ซึ่งพบว่า ในการศึกษาความหลากหลายทางพันธุกรรมของกระท้อนสามสายพันธุ์ ได้แก่ ปุยฝ้าย อีล่า และนิ่มนวล สายพันธุ์ละ 5 ตัวอย่าง จำนวน 15 ตัวอย่าง ด้วยเครื่องหมายดีเอ็นเอ iPBS และ ISSR เครื่องหมาย iPBS พบจำนวนแถบรวม 199 แถบ ซึ่งมากกว่าเครื่องหมาย ISSR พบว่า ได้แถบดีเอ็นเอรวม 61 แถบ และในขณะที่เครื่องหมาย iPBS มีจำนวนแถบเฉลี่ยต่อไพรเมอร์ ("X" ?) ? ค่าคลาดเคลื่อนมาตรฐาน (SEM) ของเครื่องหมาย คือ 7.37 ? 0.37 ซึ่งใกล้เคียงกับเครื่องหมาย ISSR คือ 7.63 ? 1.03 แต่เมื่อวิเคราะห์ความหลากหลายและความใกล้ชิดทางพันธุกรรมของกระท้อนด้วยการสร้างเดนโดรแกรมและวิเคราะห์คลัสเตอร์โดยใช้ UPGMA และคำนวณหาค่าสัมประสิทธิ์ความเหมือนของ Dice ด้วยการใช้เครื่องหมายดีเอ็นเอทั้งสองเครื่องหมายพร้อมกัน คือ เครื่องหมาย iPBS และ ISSR พบว่ากระท้อนทั้ง 15 ตัวอย่าง แบ่งออกได้เป็น 3 กลุ่มใหญ่ ๆ ได้แก่ กลุ่มสายพันธุ์ปุยฝ้าย กลุ่มสายพันธุ์อีล่า และกลุ่มสายพันธุ์นิ่มนวล โดยที่กลุ่มสายพันธุ์อีล่า และกลุ่มสายพันธุ์นิ่มนวล มีความใกล้ชิดกันมากกว่า และกลุ่มสายพันธุ์ปุยฝ้ายแยกออกมาอย่างชัดเจน เมื่อเทียบกับลักษณะสัณฐานวิทยา สายพันธุ์อีล่ามีผลใหญ่กว่าสายพันธุ์ปุยฝ้ายและนิ่มนวล ลักษณะเนื้อผลและเนื้อหุ้มเมล็ดไม่แตกต่างกันมากนัก ดังนั้นจึงสรุปได้ว่าการจำแนกสายพันธุ์กระท้อนทั้งสามสายพันธุ์ คือ ปุยฝ้าย อีล่า และนิ่มนวล สามารถใช้เครื่องหมายดีเอ็นเอ iPBS และ ISSR การจำแนกสายพันธุ์กระท้อนทั้งสามสายพันธุ์ได้ และพบว่าทั้งสามสายพันธุ์มีความใกล้ชิดกันมาก หากมีการขยายพันธุ์หรือสืบพันธุ์แบบไม่อาศัยเพศแล้ว จะเกิดความเสี่ยงและอ่อนแอต่อโรค ดังนั้นควรขยายพันธุ์ด้วยการปลูกสายพันธุ์อื่น เช่นพันธุ์พื้นเมือง เพื่อให้มีความหลากหลายทางพันธุกรรมมากขึ้นและทำให้กระท้อนตะลุงให้เป็นกระท้อนที่สร้างผลผลิตและรายได้ให้กับเกษตรกรอย่างยั่งยืน คำสำคัญ : กระท้อน เครื่องหมายโมเลกุล จังหวัดลพบุรี