การพัฒนาพื้นที่ต้นแบบนวัตกรรมวนัมรุงของชุมชนโบราณรอบเขาพนมรุ้งจังหวัดบุรีรัมย์

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์การวิจัย 1) เพื่อศึกษากระบวนการพัฒนานวัตกรรมและผลผลิตจากภูมิปัญญาท้องถิ่นในชุมชนโบราณรอบเขาพนมรุ้ง จังหวัดบุรีรัมย์ 2) เพื่อออกแบบชุดนวัตกรรมวนัมรุงเพื่อสร้างสรรค์ชุมชนโบราณรอบเขาพนมรุ้งจังหวัดบุรีรัมย์ 3) เพื่อพัฒนาพื้นที่ต้นแบบนวัตกรรมวนัมรุงของชุมชนโบราณรอบเขาพนมรุ้งจังหวัดบุรีรัมย์ การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงปฏิบัติการ (Action Research) ตามกระบวนการ PAOR ประกอบด้วย การวางแผน (Plan) ลงมือปฏิบัติ (Act) สังเกต (Observe) และสะท้อนผล (Reflect) แบ่งขั้นตอนการวิจัยเป็น 4 ขั้นตอน คือ ขั้นตอนที่ 1 ศึกษากระบวนการพัฒนานวัตกรรมและผลผลิตจากภูมิปัญญาท้องถิ่นในชุมชนโบราณรอบเขาพนมรุ้ง จังหวัดบุรีรัมย์ ขั้นตอนที่ 2 ออกแบบชุดนวัตกรรมวนัมรุงเพื่อสร้างสรรค์ชุมชนโบราณรอบเขาพนมรุ้งจังหวัดบุรีรัมย์ ขั้นตอนที่ 3 สังเกตผลและติดตามผลงานจากขั้นปฏิบัติในการออกแบบชุดนวัตกรรมวนัมรุงสำหรับสร้างชุมชนโบราณรอบเขาพนมรุ้งจังหวัดบุรีรัมย์ และขั้นตอนที่ 4 การสะท้อนผลการสร้างพื้นที่ต้นแบบนวัตกรรมวนัมรุงของชุมชนโบราณรอบเขาพนมรุ้งจังหวัดบุรีรัมย์ ผลการวิจัยสรุปได้ดังนี้ 1. ผลศึกษากระบวนการพัฒนานวัตกรรมและผลผลิตจากภูมิปัญญาท้องถิ่นในชุมชนโบราณรอบเขาพนมรุ้ง จังหวัดบุรีรัมย์ แบ่งเป็น 7 ขั้น เรียกว่า “สัตตวิถีของกระบวนการพัฒนานวัตกรรมวนัมรุง” ประกอบด้วย ขั้นที่ 1 สำรวจปัญหา ขั้นที่ 2 ศึกษาความต้องการ ขั้นที่ 3 ประสานเครือข่าย ขั้นที่ 4 ลงมือปฏิบัติ ขั้นที่ 5 ขยายพื้นที่ดำเนินการ ขั้นที่ 6 ติดตามและประเมินผล และขั้นที่ 7 สะท้อนคิดผลการปฏิบัติ 2. ชุดนวัตกรรมวนัมรุงเพื่อสร้างสรรค์ชุมชนโบราณรอบเขาพนมรุ้งจังหวัดบุรีรัมย์ที่ออกแบบ ประกอบด้วย 3 ชุดนวัตกรรม ประกอบด้วย นวัตกรรมชุดที่ 1 นวัตกรรมสร้างคุณค่าทางสังคมด้วยระบบธนาคารวัวชุมชนวนัมรุง นวัตกรรมชุดที่ 2 นวัตกรรมสร้างคุณค่าทางวัฒนธรรมตามแบบวิถีผ้าไทยลายผ้าขาวม้า และนวัตกรรมชุดที่ 3 นวัตกรรมสร้างคุณค่าทางเศรษฐกิจด้วยผลผลิตจากพันธุ์กล้วยพื้นถิ่นและข้าวสารหอมมะลิอินทรีย์จากถิ่นภูเขาไฟ 3. ผลการพัฒนาพื้นที่ต้นแบบนวัตกรรมวนัมรุงของชุมชนโบราณรอบเขาพนมรุ้งจังหวัดบุรีรัมย์ ได้พัฒนาขึ้นเป็น 2 ระบบคือ ระบบบนแพลตฟอร์มออนไลน์และระบบบนพื้นที่จริงในชุมชน โดยที่นวัตกรรมชุดที่ 1 นวัตกรรมสร้างคุณค่าทางสังคมด้วยระบบธนาคารวัวชุมชนวนัมรุง ได้พัฒนาเป็นพื้นที่ต้นแบบนวัตกรรมวนัมรุงทั้งบนแพลตฟอร์มออนไลน์ และพื้นที่ในเขตตำบลตาเป๊ก อำเภอเฉลิมพระเกียรติ จังหวัดบุรีรัมย์ นวัตกรรมชุดที่ 2 นวัตกรรมสร้างคุณค่าทางวัฒนธรรมตามแบบวิถีผ้าไทยลายผ้าขาวม้า ได้พัฒนาเป็นพื้นที่ต้นแบบนวัตกรรมวนัมรุง ตั้งอยู่ในชุมชนบ้านโคกเมือง อำเภอประโคนชัย จังหวัดบุรีรัมย์ และและนวัตกรรมชุดที่ 3 นวัตกรรมสร้างคุณค่าทางเศรษฐกิจด้วยผลผลิตจากพันธุ์กล้วยพื้นถิ่นและข้าวสารหอมมะลิอินทรีย์จากถิ่นภูเขาไฟ ตั้งอยู่ในชุมชนบ้านดอนไม้ไฟ ตำบลตาเป๊ก อำเภอเฉลิมพระเกียรติ จังหวัดบุรีรัมย์

คำสำคัญ

ระดับความพร้อมของโครงการ