อารยธรรมลุ่มน้ำชี : ประวัติศาสตร์ วัฒนธรรมและภูมิปัญญาในชุมชนอีสาน
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
บทคัดย่อ การวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อ ๑) ศึกษาประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมแหล่งอารยธรรมลุ่มนํ้าชี ในชุมชนอีสาน ๒) ศึกษาภูมิปัญญาแหล่งอารยธรรมลุ่มนํ้าชี ในชุมชนอีสาน และ ๓) สร้างแนวทางในการธำรงรักษาและสืบทอดแหล่งอารยธรรมลุ่มนํ้าชีในชุมชนอีสาน เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพโดยทำการวิจัยเชิงเอกสาร ดำเนินการสัมภาษณ์และสนทนากลุ่มผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน 42 คน และดำเนินกิจกรรมในพื้นที่วิจัยในแหล่งอารยธรรมลุ่มน้ำชีในจังหวัดขอนแก่นและจังหวัดสารคาม เก็บรวบรวมข้อมูลและวิเคราะห์ข้อมูลเชิงเนื้อหาแล้วนำเสนอข้อมูลในรูปแบบเชิงพรรณนา ผลการวิจัยพบว่า ๑) แหล่งอารยธรรมลุ่มน้ำชี มีหลักฐานจากการค้นพบว่าเป็นแหล่งที่มีคนอาศัยอยู่และมีความเจริญรุ่งเรืองมาตั้งแต่สมัยก่อนประวัติศาสตร์ สมัยประวัติศาสตร์ สมัยทวารวดี สมัยลพบุรี สมัยล้านช้าง และยังมีอารยธรรมขอมในพื้นที่จำนวนมากและมีวัฒนธรรมทางภาษาที่ใช้สื่อสารกันภายในท้องถิ่นที่แตกต่างกัน วัฒนธรรมที่โดดเด่น ได้แก่ (๑) งานเทศกาลไหมนานาชาติ ประเพณีผูกเสี่ยว (๒) งานประเพณีสงกรานต์อีสานเทศกาลดอกคูนเสียงแคน (๓) งานนมัสการพระบรมธาตุนาดูน ๒) มีภูมิปัญญาที่หลากหลาย เช่น อาหาร สมุนไพร การปั้นหม้อดินเผา และการทอผ้าไหมมัดหมี่ และภูมิปัญญาที่ปรากฏชัด คือ วัดไชยศรี ชุมชนบ้านสาวะถี จังหวัดขอนแก่น และวัดป่าเลไลย์ อำเภอนาดูน จังหวัดมหาสารคาม นับเป็นแหล่งภูมิปัญญาที่บันทึกหลักฐาน ความเป็นมาและหลักศิลาจารึก ใบเสมา แหล่งกำเนิดหมอลำ และมีพุทธศิลปะโบราณที่เก่าแก่ คือ ฮูปแต้มหรือภาพจิตรกรรมฝาผนัง ซึ่งเป็นภูมิปัญญาที่โดดเด่นและเป็นอัตลักษณ์ของชุมชน จัดเป็นภูมิปัญญาของคนอีสานลุ่มน้ำชีที่สำคัญและทรงคุณค่า ๓) แนวทางการธำรงรักษาและสืบทอดอารยธรรมลุ่มนํ้าชีในชุมชนอีสาน มี ๖ แนวทาง คือ ๑) สร้างพิพิธภัณฑ์ภูมิปัญญาท้องถิ่น ๒) สร้างศิลปะเชิงสร้างสรรค์ ๓) สร้างแหล่งท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์ ๔) สร้างวิสาหกิจชุมชน ๕) สร้างเครือข่ายภูมิปัญญาและวัฒนธรรม ๖) สร้างกิจกรรมการพัฒนาชุมชนที่สอดคล้องกับภูมิปัญญาและวัฒนธรรม