การใช้ประโยชน์จากแหล่งน้ำใต้ดินเพื่อแก้ปัญหาภัยแล้งในพื้นที่เกษตรอย่างยั่งยืน

บทคัดย่อ

ภัยแล้งเป็นปัญหาที่สำคัญที่ส่งผลต่อผลผลิตทางการเกษตร และมีแนวโน้มทวีความรุนแรงเพิ่มขึ้นในอนาคต ดังนั้นการรับมือกับปัญหาภัยแล้งด้านการเกษตรจึงเป็นสิ่งสำคัญและเร่งด่วน ดังนั้นการดำเนินงานของโครงการวิจัยจึงมุ่งเน้นไปที่การแก้ไขปัญหาภัยแล้งโดยใช้พื้นที่เกษตรใน อ.โคกเจริญ จ.ลพบุรี เป็นพื้นที่กรณีศึกษา เนื่องจากเป็นพื้นที่เกษตรที่ได้รับผลกระทบจากภัยแล้งอย่างต่อเนื่อง การดำเนินงานของโครงการวิจัยมีส่วนสำคัญ2 ส่วน ได้แก่ การหาแหล่งน้ำใต้ดินอย่างแม่นยำ และการใช้ประโยชน์จากน้ำใต้ดินเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตทางการเกษตร ในพื้นที่แล้ง ทั้งนี้การดำเนินงานสำรวจแหล่งน้ำบาดาลได้คัดเลือกพื้นที่จากกลุ่มเกษตรกรที่ประสบปัญหาภัยแล้ง และความร่วมมือของกลุ่มเกษตรกร สามารถคัดเลือกพื้นที่เกษตรเพื่อการสำรวจแหล่งน้ำบาดาลได้ 6 จุด ผลการสำรวจแหล่งน้ำบาดาลทั้ง 6 จุด อย่างละเอียดพบว่าในพื้นที่ดังกล่าวมีแหล่งน้ำบาดาลที่เพียงพอต่อการเกษตร หลังดำเนินการขุดเจาะน้ำบาดาลและติดตั้งระบบปั๊มน้ำโซล่าเซลล์ พบว่าทั้ง 6 จุดดังกล่าว พบแหล่งน้ำบาดาลที่มีปริมาณน้ำระหว่าง 6 ถึง 10 ลูกบาศก์เมตรต่อชั่วโมง และผลจากการใช้แหล่งน้ำบาดาลเพื่อการผลิตมันสำปะหลังด้วยระบบน้ำหยด สามารถเพิ่มผลผลิตมันสำปะหลังได้ 3.3 ตัน/ไร่ และปริมาณน้ำ 10 ลูกบาศก์เมตรต่อชั่วโมง เพียงพอต่อการปลูกมันสำปะหลัง 20 ไร่ สร้างผลตอบแทนสุทธิ 24,733 บาท/ไร่/ปี ซึ่งเป็นการเพิ่มรายได้สุทธิให้แก่เกษตรกร ผู้ปลูกมันสำปะหลังถึง 7.5 เท่า นอกจากนี้การปรับเปลี่ยนพืชปลูกจากมันสำปะหลังเป็นมะละกอดิบ สามารถสร้างผลตอบแทนสุทธิให้กับเกษตรกร 31,377 บาท/ไร่/ปี คิดเป็นรายได้เพิ่ม 9.5 เท่า เมื่อเปรียบเทียบกับการปลูกมันสำปะหลังในพื้นที่อาศัยน้ำฝน ซึ่งสร้างผลตอบแทนสุทธิเพียง 3,290 บาท/ไร่/ปี หากเกษตรกรลงทุนหาแหล่งน้ำบาดาลด้วยตนเอง เกษตรกรจะได้ทุนคืนภายใน 1 ปี ดังนั้นการใช้เทคโนโลยีการหาแหล่งน้ำบาดาลอย่างแม่นยำ ร่วมกับการใช้แหล่งน้ำเพื่อการเกษตรอย่างมีประสิทธิภาพสามารถแก้ไขปัญหาภัยแล้งได้อย่างมีประสิทธิภาพและสร้างรายได้ที่มั่นคงให้กับเกษตรกร คำสำคัญ ภัยแล้ง น้ำบาดาล มันสำปะหลัง มะละกอ ระบบน้ำหยด เพิ่มรายได้สุทธิ

คำสำคัญ

ระดับความพร้อมของโครงการ