โครงการพัฒนาระบบการบริหารจัดการขยะตามขนาดและบริบทของพื้นที่ภาคใต้ตอนบน

บทคัดย่อ

องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นซึ่งเป็นหน่วยงานบริการสาธารณะให้แก่ประชาชนอันประกอบด้วยองค์การบริหารส่วนจังหวัด เทศบาล องค์การบริหารส่วนตําบล ถือเป็นกลไกสําคัญในการดําเนินงานบริหารจัดการขยะมูลฝอยทั้ง 3 ระยะ ได้แก่ ต้นทาง กลางทาง และปลายทาง การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อสังเคราะห์และเสนอแนะรูปแบบการจัดการขยะมูลฝอยขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นขนาดเล็ก กลาง และใหญ่ ที่เหมาะสมกับบริบทพื้นที่ภาคใต้ตอนบน โดยใช้กระบวนการถอดบทเรียนจากผู้มีส่วนเกี่ยวข้องในการบริหารจัดการขยะมูลฝอยขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในพื้นที่ภาคใต้ตอนบน 6 จังหวัดที่ได้รับรางวัลด้านการจัดการขยะ ได้แก่ เทศบาลนคร (เกาะสมุย ภูเก็ต) เทศบาลเมือง (ทุ่งสง) เทศบาลตำบล (จันดี ขุนทะเล) องค์การบริหารส่วนตำบล (บ่อแสน บางแก้ว) และแหล่งกำเนิดที่ได้รับรางวัลด้านการจัดการขยะ ได้แก่ ชุมชน และโรงแรม รวม 9 พื้นที่ศึกษา ผลการศึกษาพบว่า 1) องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นทุกขนาดในพื้นที่ภาคใต้ตอนบนมีอัตราการเกิดขยะสูงกว่าค่าเฉลี่ยของประเทศไทย 2) การลดและคัดแยกขยะในท้องถิ่นเป็นไปตามกิจกรรมการรณรงค์จากแนวปฏิบัติในส่วนกลาง แต่ขาดความต่อเนื่อง ไม่ครอบคลุมทุกแหล่งกำเนิดหลักและกลุ่มประชากรจร ส่วนแนวปฏิบัติที่ดีในการจัดการขยะมีดังนี้ 1) ท้องถิ่นขนาดกลางและเล็กใช้โครงการประกวดสังคมปลอดขยะของกรมส่งเสริมคุณภาพสิ่งแวดล้อมในการขับเคลื่อนกับโรงเรียนและชุมชน แต่ยังอยู่ในวงจำกัด 2) ท้องถิ่นขนาดเล็กในแหล่งกำเนิดชุมชนใช้โครงสร้างคณะกรรมการชุมชนกำหนดกติกาชุมชน และใช้อาสาสมัครสาธารณสุขเพื่อสร้างการสื่อสารอย่างทั่วถึง 3) ท้องถิ่นขนาดเล็กและกลางสร้างแรงจูงใจโดยยกเว้นค่าธรรมเนียมการเก็บขนขยะสำหรับชุมชนที่ให้ความร่วมมือคัดแยกขยะและใช้ประโยชน์จากขยะ 4) ท้องถิ่นขนาดเล็กใช้รูปแบบการบริจาคขยะเข้ากองทุนขยะรีไซเคิล และนำเงินมาใช้เพื่อประโยชน์สาธารณะในชุมชนอย่างเป็นรูปธรรม 5) ท้องถิ่นขนาดใหญ่และเป็นพื้นที่เกาะกระจายความรับผิดชอบในการจัดการขยะต้นทางไปยังผู้ให้บริการภาคการท่องเที่ยว โดยทำข้อตกลงความร่วมมือกับผู้ประกอบกลุ่มผู้ให้บริการพักแรมในการบริหารจัดการขยะอินทรีย์ในพื้นที่ 6) ท้องถิ่นขนาดกลางและใหญ่ใช้รถเล็กเก็บขนขยะอินทรีย์เฉพาะ ข้อเสนอแนะเชิงนโยบาย 1) จัดให้มีศูนย์บริหารจัดการขยะไม่ใช้แล้วในจังหวัดนครศรีธรรมราชและสุราษฎร์ธานี เพื่อดึงขยะเป้าหมาย (พลาสติก ขยะอาหาร กระดาษ) ก่อนเข้าระบบกำจัดขั้นสุดท้าย 2. กระจายความรับผิดชอบร่วมจัดการขยะที่แหล่งกำเนิดไปยังผู้ประกอบการในห่วงโซ่ภาคการท่องเที่ยว โดยเพิ่มพื้นที่เพื่อให้มีระบบคัดแยกและพักขยะเพื่อกลับเข้าสู่ระบบหมุนเวียน คำสำคัญ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ถอดบทเรียน แนวปฏิบัติที่ดีในการจัดการขยะ ข้อเสนอแนะเชิงนโยบายการจัดการขยะ ภาคใต้ตอนบน

คำสำคัญ

ระดับความพร้อมของโครงการ