การถ่ายทอดเทคโนโลยีการพัฒนาผลิตภัณฑ์หัตถกรรมจากเส้นใยกล้วยเพื่อสร้างมูลค่าเพิ่ม และกลยุทธ์การจัดการผลิตภัณฑ์ ในจังหวัดภาคเหนือตอนล่าง

บทคัดย่อ

บทคัดย่อ การวิจัยครั้งนี้ มีวัตถุประสงคเพื่อถ่ายทอดกระบวนการการผลิตและการสร้างนวัตกรรมผลิตภัณฑ์หัตถกรรมจากเส้นใยกล้วยย้อมสีธรรมชาติ และเพื่อถ่ายทอดกลยุทธ์การจัดการ ภายใต้บริบทและการมีส่วนร่วมของชุมชนเพื่อการสร้างมูลค่าเพิ่ม กลุ่มทอผ้าในจังหวัดภาคเหนือตอนล่าง เป็นการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม (Participatory Action Research : PAR) โดยการเลือกตัวอย่างแบบเจาะจง (Purposive Sampling) คือ กลุ่มวิสาหกิจชุมชนทอผ้าจังหวัดพิษณุโลก จังหวัดพิจิตร จังหวัดสุโขทัย ผลการวิจัยนี้ พบว่า การสร้างการยอมรับการถ่ายทอดกระบวนการการผลิตและเทคโนโลยีฯ ของกลุ่มเป้าหมาย โดยหาจุดร่วมกันระหว่างเทคโนโลยีและองค์ความรู้ใหม่กับภูมิปัญญาดั้งเดิมของกลุ่ม เช่น การปรับใช้เส้นฝ้ายเป็นเส้นยืนและเส้นพุ่ง มาเป็นใช้เส้นฝ้ายเป็นเส้นยืนและเส้นใยกล้วยย้อมสีธรรมชาติมาเป็นเส้นพุ่ง ซึ่งเป็นภูมิปัญญาของท้องถิ่นที่กลุ่มมีความชำนาญในการใช้และมีความภาคภูมิใจในภูมิปัญญาดั้งเดิมของตน ส่งผลให้กลุ่มเป้าหมายมีความเต็มใจและยอมรับเทคโนโลยีและองค์ความรู้ใหม่ กระบวนการมีส่วนร่วมจะประสบความสำเร็จได้นั้น ใช้กระบวนการประชุมปรึกษาร่วมกับสมาชิกกลุ่ม การรับฟังข้อเสนอแนะและข้อคิดเห็นของกลุ่มด้วยความเคารพและให้เกียรติ การเปิดโอกาสให้กลุ่มได้มีส่วนร่วมในการปรับปรุงกระบวนการถ่ายทอดเทคโนโลยีรวมทั้งการปรับปรุงอุปกรณ์ต่าง ๆ เพื่อให้มีความเหมาะสมที่จะใช้ในกระบวนการถ่ายทอด ฯ ให้บรรลุวัตถุประสงค์ กระบวนการถ่ายทอดนั้นจะต้องมีการปรับให้เหมาะสมกับบริบทและภูมิปัญญาเฉพาะกลุ่มจึงจะทำให้การถ่ายทอดเทคโนโลยีประสบความสำเร็จ และการผลิตผลิตภัณฑ์ใยกล้วยให้มีความเป็นเอกลักษณ์เฉพาะพื้นที่ การได้รับความอนุเคราะห์และการประสานงานจากสำนักงานพัฒนาชุมชน สำนักงานการเกษตรในแต่ละจังหวัดจะก่อให้เกิดความใว้วางใจและความสัมพันธ์ที่ดีระหว่างคณะผู้วิจัยและกลุ่มเป้าหมาย สามารถดำเนินการได้อย่างราบรื่น และเมื่อโครงการนี้ปิดตัวลงสำนักงานพัฒนาชุมชนจะเป็นหน่วยงานที่จะรับช่วงในการให้การสนับสนุนแก่กลุ่ม ฯ ในรูปแบบต่าง ๆ อย่างต่อเนื่อง เพื่อสานต่อเทคโนโลยีการทอใยกล้วยในคงอยู่ในพื้นที่อย่างเข้มแข็งต่อไปในอนาคต และมหาวิทยาลัยจะช่วยในการติดตามดูแลช่วยเหลือทางด้านองค์ความรู้อย่างต่อเนื่อง คณะผู้วิจัยมีข้อเสนอแนะเชิงนโยบายต่อผู้บริหารและผู้ที่เกี่ยวข้อง เพื่อนำไปสู่การบริหารที่มีประสิทธิภาพ ในประเด็นดังต่อไปนี้ 1) การพัฒนาคุณภาพความคงทน ความอ่อนนุ่มให้กับเส้นใยจากใยกล้วย เพื่อให้ได้ผลิตภัณฑ์ที่มีคุณภาพมากยิ่งขึ้น 2) ศึกษาและถ่ายทอดเทคโนโลยีการผลิตผลิตภัณฑ์หัตถกรรมจากเส้นใยกล้วยแบบครบวงจร ได้แก่ การปรับปรุงเทคโนโลยีที่ใช้ในการผลิตทั้งที่เป็นวัสดุอุปกรณ์ในการผลิตที่ปลอดภัยต่อสุขภาพและความสะดวกสบายในการใช้งาน 3) หน่วยงานภาครัฐและเอกชนควรส่งเสริมและพัฒนาเส้นใยกล้วยมากยิ่งขึ้น เพื่อพัฒนาเชิงพาณิชย์ คำสำคัญ : กล้วย ใยกล้วย หัตถกรรมจากเส้นใยกล้วย กลยุทธ์การจัดการผลิตภัณฑ์

คำสำคัญ