การสำรวจโรคติดเชื้อโคโรนาและโควิด 19 ในปศุสัตว์และผลิตภัณฑ์จากสัตว์

บทคัดย่อ

โครงการ "การสำรวจโรคติตเชื้อโคโรนาและโควิต 19 ในปศุสัตว์และผลิตภัณฑ์จากสัตว์" เป็นโครงการวิจัยบูรณาการ 1 ปี โตยมีวัตถุประสงค์ของโตรงการ 3 ข้อ ประกอบด้วย 1) เก็บตัวอย่างในปศุสัตว์สัตว์เลี้ยง และผลิตภัณฑ์จากสัตว์ จากฟาร์มที่มีการระบาตของโรคติดเชื้อในฟาร์มสุกร สัตว์ปีก สัตว์เคี้ยวเอื้องและสัตว์เลี้ยง รวมทั้งตัวอย่างผลิตภัณฑ์จากสัตว์ 2) ตรวจพิสูจน์หาเชื้อไวรัสโคโรนา (alpha and beta coronaviruses) และ โควิด 19 (SARS-CoV-2) ในปศุสัตว์ สัตว์เลี้ยง แ ละผลิตภัณฑ์จากสัตว์ และ 3) สร้างฐานข้อมูลรหัสพันธุกรรมและความหลากหลายทางพันธุกรรมของเชื้อไวรัสโคโรนาในปศุสัตว์ สัตว์เลี้ยง และผลิตภัณฑ์จากสัตร์ และประเมินความเสี่ยงและสื่อสารความเสี่ยงในการติดเชื้อไวรัสโคโรนา เพื่อการควบคุมและป้องกันโรคติตเชื้อไวรัสโคโรนาในสัตว์ ผลิตภัณฑ์จากสัตว์และมนุษย์ แผนการดำเนินโครงการวิจัย แบ่งออกเป็น 3 ระยะ ระยะที่ เก็บตัวอย่างในปศุสัตว์ สัตว์เลี้ยง และผลิตภัณฑ์จากสัตว์ จากฟาร์มที่มีการระบาดของโรคติตเชื้อในสัตว์ ระยะที่ตรวจพิสูจน์หาเชื้อไวรัสโคโรนาและโควิด 19 ในปศุสัตว์ สัตว์เลี้ยง และผลิตภัณฑ์จากสัตว์ ระยะที่ 3 สร้างฐานข้อมูลรหัสพันธุกรรมและความหลากหลายทางพันธุกรรมของเชื้อไวรัสโคโรนา และประเมินความเสี่ยง และสื่อสารความเสี่ยงในการติดเชื้อไวรัสโโรนา เพื่อการควบคุมและป้องกันโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนาในสัตว์ ผลิตภัณฑ์จากสัตว์ และมนุษย์ โครงการวิจัยมีผลการดำเนินงานเป็นไปตามแผน โดยระยะที่ 1 ได้เก็บตัวอย่างจากสุกร สัตว์ปีก สัตว์เคี้ยวเอื้อง สุนัขและแมว และผลิตภัณฑ์จากสัตว์ ในระยะเวลา 1 ปี (เม.ย. 64-มี.ค. 65) จำนวน 2,145 ตัวอย่าง แบ่งเป็นตัวอย่างจากสุกร 242 ตัวอย่าง สัตว์ปีก 467 ตัวอย่าง สัตว์เคี้ยวเอื้อง 359 ตัวอย่าง สุนัขและแมว 577 ตัวอย่าง และผลิตภัณฑ์จากสัตว์ 500 ตัวอย่าง ในระยะที่ 2 ได้ตรวจพิสูจน์หาเชื้อไวรัสโคโรนา และโควิด 19 และได้ถอดรหัสพันธุกรรมและวิเคราะห์รหัสพันธุกรรมบริเวณ spike gene (spike gene sequencing) ของเชื้อไวรัสโคโรนา ผลการวิจัยในสุกร ได้ถอดและวิเคราะห์รหัสพันธุกรรมของเชื้อไวรัส Porcine epidemic diarrhea (PEDV) จำนวน 20 ตัวอย่าง พบว่าเชื้อไวรัส PED เป็นเชื้อไวรัสในกลุ่ม Alphacoronavirus กลุ่มย่อย genotype G2a และ G2a (Thailand) ผลการวิจัยในสัตว์ปีก ได้ถอดและวิเคราะห์รหัสพันธุกรรมของเชื้อไวรัส Avian infectious bronchitis (IBV) จำนวน 7 ตัวอย่าง พบว่าเชื้อไวรัส IBV เป็นเชื้อไวรัสในกลุ่มGammacoronavirus กลุ่มย่อย genogroup Gl-1 (vaccine), Gl-13 และ Gl-19 (QX-like) ผลการวิจัยในสัตว์เคี้ยวเอื้อง ได้ถอดและวิเคราะห์รหัสพันธุกรรมของเชื้อไวรัส Bovinecoronavirus (BCoV) จำนวน 5 ตัวอย่าง พบว่าเชื้อไวรัส BCoV เป็นเชื้อไวรัสในกลุ่ม Betacoronavirusกลุ่มย่อย A (Asia/USA) ผลการวิจัยในสัตว์เลี้ยง ได้ถอดและวิเคราะห์รหัสพันธุกรรมของเชื้อไวรัส Canine respiratory coronavirus (CRCoV) จำนวน 9 ตัวอย่าง พบว่าเชื้อไวรัส CRCoV เป็นเชื้อไวรัสในกลุ่มBetacoronavirus กลุ่มย่อย subgroup A ผลการวิจัยในสัตว์เลี้ยง ได้ถอดและวิเคราะห์รหัสพันธุกรรมของเชื้อไวรัส Canine enteric coronavirus (CECoV) จำนวน 21 ตัวอย่าง พบว่าเชื้อไวรัส CECoV เป็นเชื้อไวรัสในกลุ่ม Alphacoronavirus กลุ่มย่อย CCoV-I และ CCoV-IIa ผลการวิจัยในสัตว์เลี้ยง ได้ถอดและวิเคราะห์รหัสพันธุกรรมของเชื้อไวรัส Feline coronavirus (FCoV) จำนวน 9 ตัวอย่าง พบว่าเชื้อไวรัส FCoV ในแมวเป็นเชื้อไวรัสในกลุ่ม Alphacoronavirus กลุ่มย่อย serotype I (FCoV-I) ในระยะที่ 3 คณะผู้วิจัยได้ประเมินความเสี่ยงจาก ความชุก ชนิด การกระจายตัว และลักษณะทางพันธุกรรมของเชื้อไวรัส ในแต่ละชนิดสัตว์ ตามวิธีการจัดทำ Risk assessment framework ตามวิธีของ OIE (World Organization for AnimalHealth) ผลการประเมินความเสี่ยงของเชื้อไวรัส PED พบว่า ความเสี่ยงของเชื้อไวรัส PED ในการผลิตสัตว์ (Animal health): มีความเสี่ยงสูง (High likelihood, Medium uncertainty) ความเสี่ยงของเชื้อไวรัส PED ในโรคสัตว์สู่คน (Human health): มีความเสี่ยงต่ำมาก (Negligible likelihood, High uncertainty) ผลการประเมินความเสี่ยงของเชื้อไวรัส IBV พบว่า ความเสี่ยงของเชื้อไวรัส IBV ในการผลิตสัตว์ (Animalhealth): มีความเสี่ยงสูง (High likelihood, Medium uncertainty) ความเสี่ยงของเชื้อไวรัส IBV ในโรคสัตว์สู่คน (Human health): มีความเสี่ยงต่ำมาก (Negligible likelihood, High uncertainty) ผลการประเมินความเสี่ยงของเชื้อไวรัส BCoV พบว่า ความเสี่ยงของเชื้อไวรัส BCoV ในการผลิตสัตว์ (Animal health): มีความเสี่ยงปานกลาง (Medium likelihood, Medium uncertainty) ความเสี่ยงของเชื้อไวรัส BCoV ในโรคสัตว์สู่คน (Human health): มีความเสี่ยงต่ำ (Low likelihood, Medium uncertainty) ผลการประเมินความเสี่ยงของเชื้อไวรัส CRCoV พบว่า ความเสี่ยงของเชื้อไวรัส CRCoV ในการผลิตสัตว์ (Animal health): มีความเสี่ยงสูง (High likelihood, Medium uncertainty) ความเสี่ยงของเชื้อไวรัส CRCoV ในโรคสัตว์สู่คน(Human health): มีความเสี่ยงต่ำมาก (Negligible likelihood, High uncertainty) ผลการประเมินความ เสี่ยงของเชื้อไวรัส CECoV พบว่า ความเสี่ยงของเชื้อไวรัส CECoV ในการผลิตสัตว์ (Animal health): มีความเสี่ยงสูง (High likelihood, Medium uncertainty) ความเสี่ยงของเชื้อไวรัส CECoV ในโรคสัตว์สู่คน (Human health): มีความเสี่ยงต่ำ (Low likelihood, High uncertainty) ผลการประเมินความเสี่ยงของเชื้อไวรัส FCoV พบว่า ความเสี่ยงของเชื้อไวรัส FCoV ในการผลิตสัตว์ (Animal health): มีความเสี่ยงปานกลาง (Medium likelihood, Medium uncertainty) ความเสี่ยงของเชื้อไวรัส FCoV ในโรคสัตว์สู่คน(Human health): มีความเสี่ยงต่ำมาก (Negligible likelihood, Medium uncertainty) ผลการประเมินความเสี่ยงของเชื้อไวรัส SARS-CoV-2 ในผลิตภัณฑ์จากสัตว์ พบว่า ความเสี่ยงของเชื้อไวรัส SARS-CoV-2 ในผลิตภัณฑ์จากสัตว์ ในโรคสัตว์สู่คน (Human health): มีความเสี่ยงต่ำมาก (Negligible likelihood, High uncertainty) โดยสรุปผลการดำเนินงานโครงการวิจัยในระยะ 1 ปี เป็นไปตามแผน สามารถเก็บตัวอย่างในปศุสัตว์สัตว์เลี้ยง และผลิตภัณฑ์จากสัตว์ สามารถตรวจพิสูจน์หาเชื้อไวรัสโคโรนา และโควิด 19 ในปศุสัตว์ สัตว์เลี้ยงและผลิตภัณฑ์จากสัตว์ และสามารถสร้างฐานข้อมูลรหัสพันธุกรรมและความหลากหลายทางพันธุกรรมของเชื้อไวรัสโคโรนาในปศุสัตว์ สัตว์เลี้ยง และผลิตภัณฑ์จากสัตว์ และประเมินความเสี่ยงและสื่อสารความเสี่ยงในการติดเชื้อไวรัสโคโรนา เพื่อการควบคุมและป้องกันโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนาในสัตว์ ผลิตภัณฑ์จากสัตว์ และมนุษย์ ผลการดำเนินงานโครงการวิจัยในระยะ 1 ปี ทำให้ได้ 1) องค์ความรู้ใหม่ ได้ข้อมูลสถานการณ์ ชนิด การกระจายตัว รหัสพันธุกรรม และความหลากหลายทางพันธุกรรมของเชื้อไวรัสที่ทำให้เกิดโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนาและโควิด 19 ในปศุสัตว์ สัตว์เลี้ยง และผลิตภัณฑ์จากสัตว์ ซึ่งเป็นโรคติดเชื้อไวรัสที่มีความสำคัญด้านการผลิตสัตว์และอาจทำให้เกิดโรคสัตว์สู่คนได้ 2) กระบวนการใหม่ ไดlวิธีตรวจพิสูจน์เชื้อไวรัสโคโรนา และโควิด 19 รวมทั้งได้ข้อมูลประเมินความเสี่ยงและสื่อสารความเสี่ยงในการติดเชื้อไวรัสโคโรนา 3) การใชlประโยชน์เชิงสาธารณะ; ได้นำข้อมูลประเมินความเสี่ยงและสื่อสารความเสี่ยงในการติดเชื้อไวรัสโคโรนา มาใช้ในการวางแผนในการควบคุมและป้องกันโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนาในสัตว์ ผลิตภัณฑ์จากสัตว์ และมนุษย์ได้ 4) การพัฒนากำลังคน; ได้รับนิสิตระดับ ป.โท ป.เอก และนักวิจัยหลังปริญญาเอก 5) ได้มีการเผยแพร่ความรู้สู่สาธารณะ; ได้เผยแพร่บทความทางวิชาการ ในวารสารระดับนานาชาติ (Top-tier Journals) ที่อยู่ในฐานข้อมูลที่ได้รับการยอมรับ (3 เรื่อง) และมีการเผยแพร่ข้อมูลการสื่อสารความเสี่ยงในการติดเชื้อไวรัสโคโรนา เพื่อการควบคุมและป้องกันโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนาแก่เกษตรกร ผู้ผลิตสัตว์ และบุคคลทั่วไป โครงการนี้มีผูlไดlรับประโยชน์ ได้แก่ หน่วยงานต่าง ๆ ทั้งภาครัฐ เช่น กรมปศุสัตว์ กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข รวมทั้งภาคเอกชน เช่น ฟาร์มปศุสัตว์ เกษตรกร และบุคคลทั่วไป สามารถนำข้อมูลและผลการวิจัยไปใช้ประโยชน์ในด้านการผลิตสัตว์และการสาธารณสุข เพื่อสุขภาพที่ดีของคนและสัตว์ต่อไป

คำสำคัญ