โครงการวิจัยและพัฒนาการผลิตพืชที่มีศักยภาพในพื้นที่ภาคกลางและภาคตะวันตก

บทคัดย่อ

โครงการวิจัยและพัฒนาการผลิตพืชที่มีศักยภาพในพื้นที่ภาคกลางและภาคตะวันตก ประกอบด้วย 7 โครงการย่อย เริ่มดำเนินการตั้งแต่ ตุลาคม 2564 – กันยายน 2567 วัตถุประสงค์เพื่อ 1. เพื่อพัฒนาเทคโนโลยีการผลิต สับปะรด กล้วยน้ำว้า เมล่อน ส้มโอ ข้าวโพด มะลิ ฟ้าทะลายโจร และขมิ้นชัน 2. เพื่อขยายผลเทคโนโลยีการเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตสับปะรด กล้วยน้ำว้า เมล่อน ส้มโอ ข้าวโพด ข้าวโพดพื้นเมือง มะลิ ฟ้าทะลายโจร และขมิ้นชัน ผลการดำเนินงานปี 2565 (ต.ค.64 - ก.ย.65) ดังนี้ โครงการวิจัยย่อยที่ 1 ทดสอบเทคโนโลยีการผลิตสับปะรดที่เหมาะสมในพื้นที่ภาคตะวันตก การทดลองที่ 1 ได้คัดเลือกพื้นที่จำนวน 2 แปลง สร้างการรับรู้ ชี้แจงโครงการ และแผนการดำเนินงาน เก็บอย่างดินเพื่อวิเคราะห์ธาตุอาหารก่อนการทดลองเพื่อคำนวณปุ๋ยตามค่าวิเคราะห์ดินและเตรียมหน่อพันธุ์อนุบาลในโรงเรือน และปลูกในช่วงเดือนสิงหาคม 2565 ได้ผลการวิเคราะห์ดิน และดำเนินการเข้าพื้นที่ติดตามการไถ เตรียมแปลง ตากดินเพื่อฆ่าเชื้อ การทดลองที่ 2 การคัดเลือกเกษตรกรร่วมทำแปลงทดสอบ จำนวน 10 ราย เก็บและเตรียมตัวอย่างดิน เพื่อส่งวิเคราะห์ปริมาณธาตุอาหารก่อนปลูก เข้าพื้นที่เพื่อติดตามงานการ ดูแลรักษาแปลง และใส่ปุ๋ยตามกรรมวิธี จำนวน 10 แปลง การเจริญเติบโตของสับปะรดที่อายุ 6 เดือน กรรมวิธีเกษตรกร มีความสูงต้น อยู่ในช่วง 58.33-80.33 เซนติเมตร มีขนาดทรงพุ่ม อยู่ในช่วง 64.40-90.37 เซนติเมตร สำหรับกรรมวิธีทดสอบ มีความสูงต้นอยู่ในช่วง 70.27-94.30 เซนติเมตร มีขนาดทรงพุ่ม อยู่ในช่วง 79.03-96.87 เซนติเมตร การทดลองที่ 3 คัดเลือกเกษตรกร จำนวน 10 ราย เก็บอย่างดินเพื่อวิเคราะห์ธาตุอาหารก่อนการทดลอง เก็บข้อมูลการเจริญเติบโตของสับปะรดที่อายุ 3 เดือนหลังปลูก พบว่า การเจริญเติบโตของสับปะรด ที่อายุ 3 เดือน กรรมวิธีเกษตรกร มีความสูงต้น อยู่ในช่วง 58.5-73.6 เซนติเมตร ขนาดทรงพุ่ม อยู่ในช่วง 56.4-72.7 เซนติเมตร สำหรับกรรมวิธีทดสอบ มีความสูงต้น อยู่ในช่วง 57.4-72.0 เซนติเมตร มีขนาดทรงพุ่ม อยู่ในช่วง 55.8-67.2 เซนติเมตร โครงการวิจัยย่อยที่ 2 ทดสอบเทคโนโลยีการผลิตกล้วยน้ำว้าที่เหมาะสมในพื้นที่ภาคกลางและภาคตะวันตก ดำเนินการที่แปลงเกษตรกรจังหวัดปทุมธานีและจังหวัดเพชรบุรี รวม 20 ราย โดยได้ดำเนินการคัดเลือกและวิเคราะห์พื้นที่ โดยพิจารณาจากแหล่งที่มีการปลูกกล้วยน้ำว้าเป็นจำนวนมากเป็นเกษตรกรแปลงใหญ่กล้วย และพื้นที่ ที่พบปัญหาของโรคตายพราย เก็บตัวอย่างดิน เพื่อวิเคราะห์ธาตุอาหารก่อนการทดลองในพื้นที่ปลูกกล้วยของเกษตรกรที่ร่วมโครงการ กรรมวิธีทดสอบปลูกกล้วยน้ำว้าพันธุ์สุโขทัย 1 ใช้ระยะปลูก 3 x 3 เมตร รองก้นหลุมด้วยไตรโคเดอร์มา (Trichoderma harzianum) ผสมกับปุ๋ยคอกมูลวัว วิธีเกษตรกร ใช้กล้วยน้ำว้าพันธุ์มะลิอ่อง และพันธุ์กาบขาว ใช้ระยะปลูกประมาณ 3x3 เมตร ไม่รองก้นหลุม เก็บข้อมูลเปอร์เซ็นต์การเกิดโรคตาย และการเจริญเติบโตหลังปลูกจำนวน 20 แปลง พบว่า แปลงกล้วยน้ำว้าที่อายุ 3 เดือนหลังปลูกกรรมวิธีเกษตรกร มีความสูงต้น อยู่ในช่วง 38.1-121.2 เซนติเมตร เส้นรอบต้นที่ระยะ 30 ซม. อยู่ในช่วง 12.6-30.3 เซนติเมตร จำนวนใบ อยู่ในช่วง 2.8-7.9 ใบ ความกว้างใบ อยู่ในช่วง 13.2-48.1 เซนติเมตร สำหรับกรรมวิธีทดสอบ มีความสูงต้น อยู่ในช่วง 34.3-118.1 เซนติเมตร เส้นรอบต้นที่ระยะ 30 ซม. อยู่ในช่วง 10.4-25.6 เซนติเมตร จำนวนใบ อยู่ในช่วง 4.7-8.7 ใบ ความกว้างใบ อยู่ในช่วง 14.6-43.7 เซนติเมตร โครงการวิจัยย่อยที่ 3 พัฒนาการควบคุมศัตรูพืชของเมล่อนและส้มโอในพื้นที่ภาคกลางและภาคตะวันตก การทดลองที่ 1 และ 2 1. ประสานงานเกษตรกรผู้ปลูกเมล่อนและแผนการผลิต คัดเลือกและวิเคราะห์พื้นที่เป้าหมาย 2. ดำเนินการเลี้ยงขยายมวนตัวห้ำเอ็กซีกูอัส (Cardiastethus exiguus Poppius) 3. วางแผนการดำเนินงานร่วมกับเกษตรกรต้นแบบ 4. ดำเนินการในแปลงทดสอบของเกษตรกร พบว่าการควบคุมเพลี้ยไฟในกรรมวิธีทดสอบโดยใช้มวนตัวห้ำกำจัดเพลี้ยไฟไม่แตกต่างจากกรรมวิธีเกษตรกรที่ใช้สารเคมีกำจัดเพลี้ยไฟ ส่วนการควบคุมเพลี้ยไฟด้วยม้วนตัวห้ำนั้นเหมาะสำหรับการใช้ในช่วงก่อนเก็บเกี่ยว เพราะจะทำให้เมล่อนที่เก็บเกี่ยวมีความปลอดภัยจากสารเคมีกำจัดแมลงตกค้าง นอกจากนี้ไม่พบการระบาดของไส้เดือนฝอยสาเหตุโรครากปมในแปลงทดสอบเมล่อนทั้ง 2 พื้นที่ การทดลองที่ 3 1. ประชุมชี้แจงวัตถุประสงค์ของโครงการแก่เกษตรกรที่เข้าร่วมการทดสอบชุดเทคโนโลยีควบคุมโรคกรีนนิ่งในการสร้างสวนส้มโอใหม่ในปี 2561-2564 และถ่ายทอดองค์ความรู้เรื่องการใช้ปุ๋ยชีวภาพละลายฟอสเฟตและปุ๋ยชีวภาพไมคลอร์ไรซา ร่วมกับการใช้ปุ๋ยเคมีตามค่าวิเคราะห์ดิน ให้กับเกษตรกรและผู้ที่สนใจ 15 ราย 2. สำรวจการแพร่ระบาดของศัตรูส้มในแปลงต้นแบบ โครงการวิจัยย่อยที่ 4 เพิ่มประสิทธิภาพการผลิตข้าวโพดในพื้นที่ภาคกลางและภาคตะวันตก 1. คัดเลือกพื้นที่ดำเนินการโดยพิจารณาจากพื้นที่ที่เป็นแหล่งปลูกข้าวโพดที่สำคัญในพื้นที่เป้าหมายเรียบร้อยแล้ว 2. วิเคราะห์พื้นที่ โดยการพบปะพูดคุยกับเกษตรกรผู้ปลูกข้าวโพดในพื้นที่เป้าหมาย ร่วมกันวิเคราะห์ประเด็นปัญหาและอุปสรรคในการผลิตข้าวโพดของเกษตรกร 3. ถ่ายทอดเทคโนโลยีการใช้ปุ๋ยชีวภาพพีจีพีอาร์-วัน ร่วมกับการใช้ปุ๋ยเคมี และการป้องกันกำจัดหนอนกระทู้ข้าวโพดลายจุดด้วยวิธีผสมผสานที่ถูกต้องและเทคโนโลยีการผลิต 4. ทำแปลงทดสอบในแปลงของเกษตรกรที่สมัครใจเข้าร่วมงานวิจัยจำนวน 10 รายๆ ละ 2 ไร่ โครงการวิจัยย่อยที่ 5 คัดเลือกและปรับปรุงพันธุ์ข้าวโพดพื้นเมืองในเขตพื้นที่ภาคกลางและภาคตะวันตก การทดลองที่ 1-2 ทำการคัดเลือกและปรับปรุงประชากรข้าวโพดพื้นเมืองจำนวน 3 รอบการคัดเลือก และได้ข้าวโพดพื้นเมืองจำนวน 2 ประชากรที่มีลักษณะทางการเกษตรที่ดี มีความสม่ำเสมอ การทดลองที่ 3 ฤดูที่ 1 : ฤดูแล้ง 2564/2565 สร้างประชากรพื้นฐาน (M0) รวบรวมเมล็ดพันธุ์จากแปลงเกษตรกรจำนวน 3-5 แหล่งปลูก สร้างลูกผสมชั่วที่ 1 ที่ได้รับการคัดเลือกลงในแปลงผสมพันธุ์ ก่อนถึงระยะออกดอกคัดเลือกแถวที่มีลักษณะสม่ำเสมอ คัดเลือกแถวและต้นที่มีลักษณะ off type ออกไป ใช้ความเข้มข้นของการคัดเลือกร้อยละ 20 ให้ได้จำนวน 100 แถวต่อประชากร ทำการผสมข้ามประชากร จะได้ประชากรพื้นฐาน (M0) ฤดูที่ 2: ฤดูฝน 2565 ปรับปรุงประชากรรอบการคัดเลือกที่ 1 (M1) นำเมล็ดพันธุ์ข้าวโพดประชากรพื้นฐานมาปลูก จำนวน 200 ต้นต่อประชากร ทำการผสมตัวเองในต้นที่คัดเลือก รวมเมล็ด ได้ประชากรรอบการคัดเลือกที่ 1 (M1) และแบ่งเมล็ดออกเป็น 2 ส่วน ส่วนที่ 1 เก็บไว้ในห้องเย็นเพื่อประเมินพันธุ์ ส่วนที่ 2 นำไปปรับปรุงประชากรแบบหมู่ประยุกต์ (Modified mass selection) โครงการวิจัยย่อยที่ 6 เทคโนโลยีการผลิตไม้ดอกที่เหมาะสมในพื้นที่ภาคกลางและภาคตะวันตก 1. สร้างปฏิทินการปฏิบัติงาน 2. ชี้แจงวัตถุประสงค์ให้แก่เกษตรกร ในพื้นที่จังหวัดนครปฐม และชัยนาท 3. ทำแปลงทดสอบประสิทธิภาพในแปลงของเกษตรกรในพื้นที่จังหวัดชัยนาท และจังหวัดนครปฐม จำนวน 24 แปลงย่อย โดยมีขนาดแปลงย่อย 15 ตารางเมตร 4. ได้ข้อมูลของผลการทดสอบประสิทธิภาพในการป้องกันกำจัดหนอนเจาะดอกมะลิโดยวิธีผสมผสาน โดยการใช้สารเคมีกำจัดแมลงร่วมกับการใช้สารชีวภัณฑ์ 5. อยู่ระหว่างวิเคราะห์ข้อมูลทางสถิติเพื่อเปรียบเทียบกรรมวิธีที่มีประสิทธิภาพที่สุด ในการป้องกันกำจัดหนอนเจาะดอกมะลิ ปีที่ 1 โครงการวิจัยย่อยที่ 7 พัฒนาและขยายผลชุดเทคโนโลยีการผลิตพืชสมุนไพรที่เหมาะสมในพื้นที่ภาคกลางและภาคตะวันตก การทดลองที่ 1 และ 2 1. ประสานงานเกษตรกรผู้ปลูกฟ้าทะลายโจรการทดลองละ 10 ราย จัดประชุมและคัดเลือกเกษตรกรที่ร่วมทำการทดสอบ 2. ดำเนินการจัดทำแปลงทดสอบชุดเทคโนโลยีการผลิตฟ้าทะลายโจร พร้อมทั้งวางแผนการดำเนินงานร่วมกับเกษตรกรและจัดเตรียมวัสดุอุปกรณ์ในการปฏิบัติงาน พร้อมทั้งเก็บตัวอย่างดินวิเคราะห์ 3. ดำเนินการจัดทำแปลงทดสอบในแปลงเกษตรกร อยู่ระหว่างการดูแลรักษา และจะเก็บข้อมูลผลผลิตและเก็บตัวอย่างเพื่อส่งวิเคราะห์ปริมาณสารสำคัญต่อไป การทดลองที่ 3 1. ประสานงานเกษตรกรผู้ปลูกขมิ้นชัน และจัดประชุมพร้อมทั้งคัดเลือกเกษตรกรที่ร่วมทำการทดสอบ 2. ดำเนินการจัดทำแปลงทดสอบชุดเทคโนโลยีการผลิตขมิ้นชัน พร้อมทั้งวางแผนการดำเนินงานร่วมกับเกษตรกรและจัดเตรียมวัสดุอุปกรณ์ในการปฏิบัติงาน พร้อมทั้งเก็บตัวอย่างดินวิเคราะห์จำนวน 10 ตัวอย่าง 3. ดำเนินการจัดทำแปลงทดสอบในแปลงเกษตรกร อยู่ระหว่างการดูแลรักษา และจะเก็บข้อมูลผลผลิตและเก็บตัวอย่างเพื่อส่งวิเคราะห์ปริมาณสารสำคัญต่อไป

คำสำคัญ