การพัฒนารูปแบบการจัดการมรดกทางวัฒนธรรมแบบมีส่วนร่วมของเครือข่ายประชารัฐในอุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัย

บทคัดย่อ

แผนการศึกษาวิจัยเรื่อง การพัฒนารูปแบบการจัดการมรดกทางวัฒนธรรมแบบมีส่วนร่วมของเครือข่ายประชารัฐในอุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัย เกิดขึ้นจากความสนใจที่จะศึกษารูปแบบกระบวนการพัฒนา มรดกทางวัฒนธรรมในพื้นที่อุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัย โดยการมีส่วนร่วมของเครือข่ายประชารัฐ ประกอบด้วย คณะสงฆ์ หน่วยงานภาครัฐ ภาคประชาชน ชุมชน และผู้ประกอบการรอบอุทยานประวัติศาสตร์ ซึ่งมีโครงการวิจัยย่อยภายใต้แผนงานวิจัย ๓ โครงการ ได้แก่ ๑)การจัดการมรดกทางวัฒนธรรมของเครือข่ายประชารัฐในอุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัย ๒)การพัฒนากิจกรรมทางวัฒนธรรมแบบมีส่วนร่วมเพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยวในอุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัย และ ๓)การเสริมสร้างเครือข่ายการจัดการมรดกทางวัฒนธรรมแบบมีส่วนร่วมของเครือข่ายประชารัฐในอุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัยวัตถุประสงค์หลักของแผนงานวิจัย คือ ๑) เพื่อศึกษาการจัดการมรดกทางวัฒนธรรมของเครือข่ายประชารัฐในอุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัย ๒) เพื่อพัฒนากิจกรรมทางวัฒนธรรมแบบมีส่วนร่วมเพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยวในอุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัย ๓) เพื่อเสริมสร้างเครือข่ายการจัดการมรดกทางวัฒนธรรมแบบมีส่วนร่วมของเครือข่ายประชารัฐในอุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัย ใช้วิธีวิจัยแบบผสานวิธี ประกอบด้วยการวิจัยเอกสาร การวิจัยเชิงคุณภาพและการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม รวบรวมข้อมูล สังเกตการณ์การสัมภาษณ์เชิงลึกและการประชุมกลุ่มเฉพาะ ผลการวิจัยพบว่าการจัดการมรดกทางวัฒนธรรมของเครือข่ายประชารัฐหน่วยงานที่มีส่วนเกี่ยวข้องประกอบด้วย คณะสงฆ์ หน่วยงานราชการ ผู้นำชุมชน ประชาชน และผู้ประกอบการ ในพื้นที่รอบอุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัย ระดมความคิดหาจุดเด่นของชุมชนที่เชื่อมโยงกับประวัติศาสตร์ ประเพณี วัฒนธรรม ภูมิปัญญาท้องถิ่น นำเสนอให้เชื่อมโยงกับการจัดทำแผนพัฒนาของจังหวัด ปี พ.ศ. ๒๕๖๖-๒๕๗๐ ยกระดับการพัฒนาชุมชนโดยรอบที่มีเนื้อหาทางประวัติศาสตร์ และมรดกทางวัฒนธรรมครบถ้วนทั้งในมิติของข้อมูลเกี่ยวกับตำนานเรื่องเล่าในท้องถิ่นที่เชื่อมโยงสัมพันธ์ไปกับวิถีการดำเนินชีวิต ผู้ประกอบการและหน่วยงานที่รับผิดชอบด้านการท่องเที่ยว ต้องตระหนักถึงการให้บริการนักท่องเที่ยวให้เกิดความประทับใจ และพร้อมที่จะกลับมาอีกเครือข่ายประชารัฐทุกภาคส่วนต้องมีส่วนร่วมในการบริหารจัดการ ด้วยการระดมบุคลากร งบประมาณ เครื่องมือเครื่องใช้และองค์ความรู้ด้านการบริหารจัดการ สนับสนุนให้องค์การปกครองส่วนท่องถิ่นประชาชนและชุมชนเข้ามามีส่วนร่วมในการบริหารจัดการให้เกิดความยั่งยืนในรูปแบบ ร่วมคิด ร่วมวางแผน ร่วมปฏิบัติ ร่วมรับผิดชอบ และร่วมรับผลประโยชน์ส่งเสริมให้พื้นที่ท่องเที่ยว มีศักยภาพ ในการรองรับนักท่องเที่ยวทั้งในประเทศและต่างประเทศ สร้างกลยุทธ์เพื่อให้เกิดประโยชน์สูงสุดและกระตุ้นเศรษฐกิจ เพิ่มรายได้ให้กับชุมชนและผู้ประกอบการด้วยการสร้างคุณภาพในการให้บริการ เพิ่มมูลค่าให้กับสินค้าและการบริการทางการท่องเที่ยวมรดกทางวัฒนธรรม สร้างจิตสำนึกในการอนุรักษ์รักษามรดกทางวัฒนธรรม พัฒนาให้เป็นแหล่งท่องเที่ยวให้ได้มาตรฐานสร้างความประทับใจทั้งในด้านคุณค่าของกิจกรรมการท่องเที่ยว และการเรียนรู้ส่งเสริมกิจกรรมการท่องเที่ยวมรดกทางวัฒนธรรมที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมและสังคมชุมชนการพัฒนากิจกรรมทางวัฒนธรรมแบบมีส่วนร่วมเพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยวในอุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัย ชุมชนบริเวณโดยรอบอุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัย มีแหล่งเรียนรู้ทางวัฒนธรรมที่หลากหลาย เนื่องด้วยเป็นชุมชนที่มีประวัติศาสตร์ที่ยาวนาน วิถีชีวิตของผู้คนในชุมชนมีการถ่ายทอดจากรุ่นสู่รุ่นซึ่งยังคงเป็นเอกลกัษณ์เฉพาะตัว ที่มีความสัมพันธ์เชิงบทบาทหน้าที่ในการอนุรักษ์รักษา และส่งเสริมการเรียนรู้ในคุณค่าของศิลปวัฒนธรรมของชุมชนในด้านการท่องเที่ยวโดยคนในชุมชนมีส่วนร่วมในกระบวนการต่าง ๆ การพัฒนากิจกรรมทางวัฒนธรรมแบ่งออกเป็น ๓ กลยุทธ์ ๑) การสร้างเครือข่ายความร่วมมือระหว่างคณะสงฆ์ หน่วยงานภาครัฐ สังคม ชุมชน และผู้ประกอบการ ๒) การวางแผน การให้ผู้มีส่วนได้ส่วนเสียโดยเฉพาะอย่างยิ่งคนที่อาศัยอยู่ในชุมชนมีอำนาจในการตัดสินใจและมีส่วนเกี่ยวข้องในการวางแผน จะช่วยลดการต่อต้านการพัฒนากิจกรรมทางวัฒนธรรมสามารส่งเสริมการท่องเที่ยวได้เป็นอย่างดี ๓) การสร้างเครื่องมือเพื่อพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมให้สอดคล้องกับลักษณะทางสังคมวัฒนธรรม สภาพแวดล้อมทางธรรมชาติและความถนัดของชุมชน เครื่องมือการพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมควรกำหนดโดย ผู้เชี่ยวชาญ นักวิชาการหรือนักวิจัยด้านการพัฒนามรดกทางวัฒนธรรม ซึ่งต้องสอดคล้องกับความต้องการและความสามารถในการดำเนินงานของผู้มีส่วนได้ส่วนเสียทุกกลุ่ม การเสริมสร้างเครือข่ายการจัดการมรดกทางวัฒนธรรมแบบมีส่วนร่วมของเครือข่ายประชารัฐในอุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัย มุ่งเน้นให้เครือข่ายภาคประชาชนมีส่วนร่วม เพื่อให้เชื่อมโยงเป็นเครือข่ายความร่วมมือในการบริหารจัดการรูปแบบวิถีชีวิตของชุมชน ส่งเสริมประเพณีวัฒนธรรมที่ดีงามอันเป็นมรดกมาช้านาน ส่งเสริมอาชีพธุระกิจบริการด้านการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมโดยเฉพาะเครือข่ายชุมชนรอบอุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัย พัฒนาการจัดการเส้นทางท่องเที่ยวเมืองมรดกโลกสุโขทัย ซึ่งเป็นเส้นทางให้เชื่อมโยงไปสู่พุทธสถาน เทวสถานและสถานที่เชื่อมโยงกับประวัติศาสตร์มรดกโลกสุโขทัย พัฒนาบุคลากรด้านการท่องเที่ยวทั้งในด้านความรู้และความสามารถหรือคุณภาพของการให้บริการ ส่งเสริมและผลักดันให้สถานประกอบการ ให้นำมาตรฐานด้านการบริการท่องเที่ยวไปใช้ในทุกภาคส่วน เพื่อพัฒนาผู้ให้บริการและสถานประกอบการบริการท่องเที่ยวยกระดับคุณภาพของสถานประกอบการให้มีมาตรฐาน และเป็นที่ยอมรับระดับสากล

คำสำคัญ