ศึกษาการเปลี่ยนแปลงสมบัติทางกายภาพและทางเคมีของดินจากการใช้ พืชปุ๋ยสดชนิดต่างๆในดินนาและดินไร่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

บทคัดย่อ

บทคัดย่อ การศึกษาการเปลี่ยนแปลงสมบัติทางกายภาพและทางเคมีของดินจากการใช้พืชปุ๋ยสดชนิดต่างๆ ในดินนาและดินไร่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ดำเนินการที่อำเภอสุวรรณภูมิ จังหวัดร้อยเอ็ด เป็นระยะเวลา 2 ปี ผลการศึกษาพบว่าคุณสมบัติทางเคมีดินปี 2553 ในพื้นที่นาข้าวมีการเปลี่ยนแปลงไป กล่าวคือ ความเป็นกรดเป็นด่างของดิน, อินทรียวัตถุ และการนำไฟฟ้าของดินมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นจากเดิม สำหรับปริมาณธาตุอาหารที่เป็นประโยชน์ในดิน เช่น ปริมาณฟอสฟอรัสจะมีแนวโน้มที่เพิ่มขึ้นแต่ปริมาณโพแทสเซียมที่เป็นประโยชน์ในดินมีแนวโน้มที่ลดลง นอกจากนี้ยังพบว่าอนุภาคดินทรายมีการเปลี่ยนแปลงโดยมีแนวโน้มลดลง,อนุภาคดินทรายแป้งมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นและอนุภาคดินเหนียวมีแนวโน้มลดลง เมื่อนำข้อมูลดังกล่าวไปเปรียบเทียบกับตารางสามเหลี่ยมดินเพื่อที่จะดูเนื้อดินก็พบว่าเนื้อดินดังกล่าวจะเป็นดินทรายปนดินร่วน (Loamy Sand) ส่วนการเปลี่ยนแปลงความชื้นดินและความหนาแน่นรวมของดิน พบว่ามีแนวโน้มลดลงเหมือนกัน สำหรับในพื้นที่พืชไร่ พบว่าคุณสมบัติทางเคมีดินมีการเปลี่ยนแปลง กล่าวคือ ความเป็นกรดเป็นด่างของดินมีแนวโน้มลดลง, การนำไฟฟ้าของดินไม่มีการเปลี่ยนแปลง, ปริมาณอินทรียวัตถุในดินมีแนวโน้มเพิ่มขึ้น สำหรับปริมาณธาตุอาหารที่เป็นประโยชน์ในดิน เช่น ฟอสฟอรัส และโพแทสเซียม มีแนวโน้มเพิ่มขึ้น และอนุภาคดินทรายมีแนวโน้มเพิ่มขึ้น,อนุภาคทรายแป้งมีแนวโน้มเพิ่มขึ้น และอนุภาคดินเหนียวมีแนวโน้มลดลง และเมื่อนำข้อมูลดังกล่าวไปเปรียบเทียบกับตารางสามเหลี่ยมดินพบว่าเนื้อดินเป็นดินทรายปนร่วน (Loamy Sand) นอกจากนี้ยังพบว่าความชื้นดิน และความหนาแน่นรวมของดินมีแนวโน้มลดลงเช่นเดียวกันกับในพื้นที่นาข้าว สำหรับคุณสมบัติทางเคมีของดินปี 2554 ในพื้นที่นาข้าว พบว่ามีการเปลี่ยนแปลงไปโดยความเป็นกรดเป็นด่างของดิน, การนำไฟฟ้าของดินและอินทรียวัตถุมีแนวโน้มที่ลดลง สำหรับปริมาณธาตุอาหารที่เป็นประโยชน์ เช่น ปริมาณฟอสฟอรัส มีแนวโน้มที่ลดลง แต่ปริมาณโพแทสเซียมที่เป็นประโยชน์มีแนวโน้มเพิ่มขึ้น สำหรับในพื้นที่พืชไร่ พบว่าคุณสมบัติทางเคมีดินมีการเปลี่ยนแปลง กล่าวคือ ความเป็นกรดเป็นด่างของดินมีแนวโน้มลดลง, การนำไฟฟ้าของดินเพิ่มขึ้นเล็กน้อย, ปริมาณอินทรียวัตถุในดิน, ปริมาณฟอสฟอรัสและโพแทสเซียมที่เป็นประโยชน์ในดินมีแนวโน้มลดลงเช่นเดียวกัน สำหรับคุณสมบัติทางกายภาพของดินทั้งในพื้นที่นาข้าวและพื้นที่พืชไร่ พบว่าอนุภาคดินทรายมีแนวโน้มลดลง, ทรายแป้งมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นและอนุภาคดินเหนียวมีแนวโน้มลดลง และเมื่อนำข้อมูลดังกล่าวไปเปรียบเทียบกับตารางสามเหลี่ยมดินพบว่าเนื้อดินจะเป็นดินทรายปนร่วน (Loamy Sand) ในส่วนของการศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างอนุภาคดินเหนียวกับอินทรียวัตถุหลังสับกลบพืชปุ๋ยสด พบว่าในพื้นที่นาข้าวหลังสับกลบพืชปุ๋ยสด 15 วัน ปริมาณอินทรียวัตถุที่ได้จากถั่วพร้าและถั่วพุ่มจะมีความสัมพันธ์กับปริมาณอนุภาคดินเหนียวในทิศทางที่เป็นบวกเหมือนกันหมายความว่าถ้าปริมาณอินทรียวัตถุเพิ่มขึ้นก็จะมีปริมาณอนุภาคดินเหนียวเพิ่มขึ้นเช่นกัน แต่ถ้าปริมาณอินทรียวัตถุลดลงก็จะมีปริมาณอนุภาคดินเหนียวลดลงเช่นกัน ยกเว้นปอเทืองที่จะมีความสัมพันธ์ไปในทิศทางที่ตรงกันข้ามกับปริมาณอนุภาคดินเหนียว ซึ่งหมายความว่าถ้าปริมาณอินทรียวัตถุเพิ่มขึ้นก็จะมีปริมาณอนุภาคดินเหนียวที่ลดลง แต่ถ้าปริมาณอินทรียวัตถุลดลงก็จะมีปริมาณอนุภาคดินเหนียวเพิ่มขึ้น สำหรับหลังการสับกลบพืชปุ๋ยสด 30 วัน พบว่าปริมาณอินทรียวัตถุที่ได้จากถั่วพร้าและถั่วพุ่มจะมีความสัมพันธ์กับปริมาณอนุภาคดินเหนียวไปในทิศทางที่เป็นบวกเหมือนกัน ยกเว้นปอเทืองที่จะมีปริมาณอินทรียวัตถุจะไม่มีความสัมพันธ์กับปริมาณอนุภาคดินเหนียว เป็นต้น และในส่วนหลังการสับกลบพืชปุ๋ยสด 45 วัน พบว่าปริมาณอินทรียวัตถุที่ได้จากถั่วพร้าจะมีความสัมพันธ์กับปริมาณอนุภาคดินเหนียวไปในทิศทางที่เป็นบวก สำหรับถั่วพุ่มจะมีความสัมพันธ์กับปริมาณอนุภาคดินเหนียวไปในทิศทางที่เป็นลบ ยกเว้นปอเทืองที่ปริมาณอินทรียวัตถุจะไม่มีความสัมพันธ์กับปริมาณอนุภาคดินเหนียว เป็นต้น สำหรับการศึกษาในพื้นที่ พืชไร่พบว่าหลังการสับกลบพืชปุ๋ยสด 15 วัน ปริมาณอินทรียวัตถุที่ได้จากถั่วพร้าจะมีความสัมพันธ์กับปริมาณอนุภาคดินเหนียวในทิศทางที่เป็นบวก สำหรับถั่วพุ่มปริมาณอินทรียวัตถุจะไม่มีความสัมพันธ์กับปริมาณอนุภาคดินเหนียว และปอเทืองพบว่าปริมาณอินทรียวัตถุจะมีความสัมพันธ์กับปริมาณอนุภาคดินเหนียวในทิศทางที่ลดลง ในส่วนของหลังสับกลบพืชปุ๋ยสด 30 วัน และ45 วัน พบว่าปริมาณอินทรียวัตถุที่ได้จากถั่วพร้า, ถั่วพุ่ม และปอเทืองจะมีความสัมพันธ์กับปริมาณอนุภาคดินเหนียวในทิศทางที่เป็นบวกเหมือนกัน เป็นต้น สำหรับการศึกษาความสัมพันธ์ช่วงเวลาการสับกลบปุ๋ยพืชสดต่อการเปลี่ยนแปลงอินทรียวัตถุ และอนุภาคดินเหนียวในพื้นที่นาข้าวและในพื้นที่พืชไร่ พบว่าถั่วพร้า, ถั่วพุ่ม และปอเทืองจะให้ผลการศึกษาที่สอดคล้องกัน กล่าวคือ เมื่อระยะเวลาการย่อยสลายนานขึ้นปริมาณอินทรียวัตถุในดินจะมีแนวโน้มลดลง (15 วัน, 30 วัน และ45 วัน) และพบว่าปริมาณอนุภาคดินเหนียวจะมีความสัมพันธ์กับปริมาณอินทรียวัตถุในดิน โดยอนุภาคดินเหนียวจะมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นในช่วงเวลา 15 วัน ถึง 30 วัน และจะลดลงในช่วง 45 วัน หลังสับกลบพืชปุ๋ยสด อย่างไรก็ตามจะเห็นว่าจำนวนตัวอย่างในพื้นที่ศึกษามีน้อยเกินไปจึงทำให้ผลการศึกษายังไม่เห็นผลชัดเจนเท่าที่ควร ดังนั้นในการศึกษาครั้งต่อไปจึงควรมีการเก็บตัวอย่างให้เพิ่มมากขึ้น และควรขยายเวลาในการศึกษาให้นานขึ้นทั้งนี้เพื่อให้ข้อมูลมีความถูกต้องมากขึ้นกว่าเดิม

คำสำคัญ