การกำกับดูแลการแข่งขัน (Competition Regulation) ในธุรกิจแพลตฟอร์มหลายมิติ (Multi-sided Platforms) ในประเทศไทย

บทคัดย่อ

ในปัจจุบัน แพลตฟอร์มดิจิทัลมีบทบาทสำคัญในฐานะตัวกลางในการซื้อขายแลกเปลี่ยนสินค้า งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์โครงสร้างตลาดและอำนาจเหนือตลาดของแพลตฟอร์มดิจิทัล รวมทั้งบ่งชี้พฤติกรรมต่อต้านการแข่งขันที่ต่อผู้ซื้อสินค้าอุปโภคบริโภคในแพลตฟอร์ม e-Marketplace ที่เป็น ผู้ประกอบธุรกิจรายใหญ่สองรายแรกในประเทศไทยอันได้แก่ Lazada และ Shopee อีกทั้งยังได้ครอบคลุมการวิจัยไปยังผู้ใช้แพลตฟอร์มในธุรกิจที่เกี่ยวเนื่องภายในภูมิทัศน์ของธุรกิจอีคอมเมิร์ซ คณะวิจัยได้ใช้วิธีการศึกษาเชิงปริมาณในการวัดการกระจุกตัวของตลาดและในการทดลองค้นหาสินค้าอุปโภคบริโภคซึ่งเป็นสินค้าที่อยู่ในตลาดกึ่งแข่งขันกึ่งผูกขาดผ่าน e-Marketplace ซึ่งเป็นธุรกิจในตลาดผู้ขายน้อยราย เป็นระยะเวลาหนึ่งเดือน โดยสามารถรวบรวมข้อมูลได้เป็นจำนวน 10,080 ตัวอย่าง นอกจากนี้ คณะผู้วิจัยยังได้ใช้วิธีการศึกษาเชิงคุณภาพโดยการสัมภาษณ์เชิงลึกและการจัดประชุมกลุ่มย่อย ผลการศึกษาจากการวัดอัตราส่วนการกระจุกตัวและดัชนีเฮอร์ฟินดาห์ลเฮิร์ชแมน พบว่าธุรกิจแพลตฟอร์ม e-Marketplace มีการกระจุกตัวสูงและอยู่ในตลาดที่มีการแข่งขันที่ไม่สมบูรณ์หรือตลาดผู้ขายน้อยราย แต่กลับไม่สามารถใช้อำนาจเหนือตลาดในการสร้างกำไรให้กับตัวเองแสดงว่าแพลตฟอร์มต้องใช้เงินลงทุนและมีค่าใช้จ่ายเป็นจำนวนมากในการสร้างและรักษาอำนาจเหนือตลาดนี้ไว้ นอกจากนี้ ผลการทดลองค้นหาสินค้าอุปโภคบริโภคซึ่งเป็นสินค้าที่อยู่ในตลาดกึ่งแข่งขันกึ่งผูกขาดผ่าน e-Marketplace ซึ่งเป็นธุรกิจในตลาดผู้ขายน้อยราย แล้วพบว่าอำนาจเหนือตลาดที่ติดมากับตัวสินค้า มีน้อยมาก แต่อำนาจเหนือตลาดมาจากแพลตฟอร์มโดยตรงและมีที่มาจากการที่ e-Marketplace ใช้ข้อมูลขนาดใหญ่และอัลกอริทึมผ่านการใช้ Application ในการจำกัดการมองเห็น การจัดการผลการค้นหาสินค้า อีกทั้งยังสร้างอำนาจเหนือตลาดผ่านกลยุทธ์การจัดรายการส่งเสริมการขายประจำเดือน และการคิดค่าขนส่ง อีกด้วย จึงกล่าวได้ว่าแพลตฟอร์มมีพฤติกรรมต่อต้านการแข่งขันมากกว่าพฤติกรรมส่งเสริมการแข่งขัน นอกจากนี้ ผลการศึกษายังพบว่าแพลตฟอร์มทั้งสองรายมีการแข่งขันที่ค่อนข้างรุนแรง ดังนั้นการแข่งขัน เชิงพลวัตจึงไม่เกิดปรากฏการณ์ผู้ชนะได้ทุกสิ่ง ในการกำกับดูแลแพลตฟอร์ม e-Marketplace ควรเริ่มต้นโดยการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลและความเป็นส่วนตัวของผู้ใช้แพลตฟอร์มเป็นโครงสร้างพื้นฐานในการกำกับดูแล และ ใช้การกำกับดูแลรายสาขาควบคู่ไปกับการตรวจสอบพฤติกรรมของแพลตฟอร์มที่อาจนำไปสู่การแข่งขันที่ไม่เป็นธรรมโดยคณะกรรมการแข่งขันทางการค้า สร้างสมดุลในการกำกับดูแลการแข่งขันของแพลตฟอร์มโดยผู้ใช้แพลตฟอร์มกลุ่มต่าง ๆ และเสริมสร้างความรู้ความเข้าใจด้านดิจิทัลให้แก่ผู้บริโภค คำสำคัญ:แพลตฟอร์มดิจิทัล, ธุรกิจพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์, สินค้าอุปโภคบริโภค, อำนาจเหนือตลาด, พฤติกรรมต่อต้านการแข่งขัน, การกำกับดูแลการแข่งขัน

คำสำคัญ

ระดับความพร้อมของโครงการ