การพัฒนาการผลิตหัวเชื้อเห็ดยานางิในอาหารเหลวในระดับถังหมัก 50 ลิตร

บทคัดย่อ

การเพะเห็ดยานางิโตยทั่วไปใช้หัวเชื้อบนเมล็ดข้าวฟางซึ่งขั้นตอนการผลิตมีหลายขั้นตอน ใช้พื้นที่มากและใช้เวลาบ่มนานมากกว่า 10 วัน ทั้งยังมีโอกาสการเกิดการปนเปื้อนเชื้อราอื่นระหว่าง รอให้เส้นใยเห็ดเจริญเต็มอาหารข้าวพ่างได้ งานวิจัยนี้จึงมีจุดมุ่งหมายที่จะลดระยะเวลาในการผลิต หัวเชื้อเห็ดยานางิจากเดิมที่ผลิตจากข้าวาง มาเป็นการผลิตหัวเชื้อเหลวจากอาหารเหลวราคาถูก และขยายการผลิตสู่ถังหมักขนาด 50 ลิตร โดยทำการเพาะเลี้ยงหัวเชื้อเห็ดยานางิในขวดรูปชมพู่ แบบเขย่าด้วย rotary shaker 150 รอบต่อนาทีเป็นเวลา 7 วันด้วยอาหารเหลวที่มีราคาถูกจากน้ำ เหลือทิ้งจากอุตสาหกรรมอาหาร ได้แก่น้ำหางนมที่ได้จากการผลิตเนยแข็งซึ่งขอรับความอนุเคราะห์ จากโครงการส่วนพระองค์สวนจิตรลดา และน้ำจากเปลือกและแกนสับปะรดที่ได้จากโรงงาน สับปะรดกระป้องโดยศึกษาเปรียบเทียบกับอาหารสำเร็จ Potato dextrose broth (PDB) พบว่า เชื้อเจริญในอาหารที่เตรียมจากน้ำหางนมได้น้ำหนักแห้งเส้นใยสูงกว่า 2.8 เท่าและ 4.2 เท่าเมื่อ เทียบกับอาหารเหลว PDB และน้ำจากเปลือกและแกนสับปะรตที่มีปริมาณน้ำตาลรีดิวข์เท่ากัน ตามลำดับ การผลิตหัวเชื้อเหลวสำหรับถังหมักใช้อาหารสูตรแป้งข้าวเจ้าน้ำตาลทราย พบว่าเชื้อ เจริญได้น้ำหนักแห้งเส้นใยเท่ากับ 11.94+1.57 รัมต่อลิตรซึ่งสูงกว่า 4 เท่าเมื่อเทียบกับอาหาร PDB โดยที่ราคาต้นทุนวัตถุดิบเท่ากับ 7.25 บาทต่อลิตร ซึ่งประหยัตกว่า 9.4 เท่า และ 4.1 เท่า เมื่อ เทียบกับอาหารเหลว PDB สำเร็จรูปแบบผงและแบบที่เตรียมเองตามลำดับ เมื่อขยายการผลิตสู่ถัง หมักแบบปั่นกวนขนาด 50 ลิตรโดยใส่เชื้อตั้งต้น 49 โดยปริมาตร, pH เริ่มต้น 6.0, ปั่นกวนด้วย ความเร็วระดับ 2 และไม่มีการให้อากาศเพิ่ม เป็นเวลา 7 วัน ที่อุณหภูมิ 28 องศาเซลเชียส พบว่า เชื้อเห็ดยานางิเจริญได้น้ำหนักแห้งเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วในช่วงวันที่ 6 ถึงวันที่ 7 วันได้น้ำหนักแห้ง เส้นใย 6.58 0.21 กรัมต่อลิตร ทั้งนี้หัวเชื้อเหลวปริมาตร 10 มิลลิลิตรที่มีน้ำหนักแห้งเส้นใย เท่ากับ 0.12:0.02 กรัมต่อลิตร เมื่อใส่ลงถุงอาหารผสมสำหรับเพาะเห็ดขนาด 800-1000 กรัม พบว่าหัวเชื้อเหลวใช้เวลาเจริญจนเส้นใยเต็มถุงเร็วกว่าหัวเชื้อบนเมล็ดข้าวาง โตยไม่พบการ ปนเปื้อน

คำสำคัญ