การพัฒนาระบบคาดการณ์ปริมาณน้ำในอ่างเก็บน้ำขนาดกลาง
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
จากงานวิจัยการพัฒนาระบบคาดการณ์ปริมาณน้ำในอ่างเก็บน้ำขนาดกลาง ที่มีพื้นที่ศึกษาครอบคลุมทั่วทุกภาคของประเทศไทยและมีอ่างเก็บน้ำขนาดกลางในขอบเขตการศึกษาจำนวน 412 แห่ง โดยทีมผู้วิจัยได้แนวคิดในการพัฒนาระบบคาดการณ์นี้ จากปัญหาในกระบวนการทำงานแบบดั้งเดิม อาทิ การนำเข้าข้อมูล (Data input) การจัดรูปแบบข้อมูล (Data Format) การแปลงข้อมูล (Data transformation) การคำนวณ (Calculation) และอื่นๆ อีกมากมาย เพื่อเป็นการขจัดปัญหาเหล่านี้ให้ได้มากที่สุดและลดขั้นตอนการทำงาน สามารถนำไปใช้งานได้รวดเร็ว ถูกต้อง และมีประสิทธิภาพ ซึ่งผลที่ได้จะเป็นเครื่องมือที่ใช้เป็นระบบคาดการณ์ปริมาณน้ำในอ่างเก็บน้ำขนาดกลาง โดยมีองค์ประกอบของข้อมูลพื้นฐานของอ่างเก็บน้ำทั้ง 412 แห่ง ข้อมูลพิกัดตำแหน่งที่ถูกต้องของอ่างเก็บน้ำ ข้อมูลพื้นที่รับน้ำฝน (Water Shade Area) ตลอดจนสามารถเชื่อมโยงข้อมูลระหว่างระบบฐานข้อมูลขนาดใหญ่ของกรมชลประทาน (Big data) กับระบบฐานข้อมูลของอ่างเก็บน้ำขนาดกลางที่จัดเก็บแบบแยกกัน เพื่อการจัดการข้อมูลที่เป็นระเบียบและรวดเร็ว ง่ายต่อการเรียกใช้งานข้อมูลของระบบคาดการณ์ปริมาณน้ำในอ่างเก็บน้ำขนาดกลาง ที่ต้องใช้ทรัพยากรของเครื่องคอมพิวเตอร์ประมวลผลข้อมูลในระบบฐานข้อมูลแยกโดยตรง ไม่รบกวนระบบหลักของกรมชลประทาน (Big data) ทำให้การเรียกใช้งานข้อมูลมีความต่อเนื่องและมีประสิทธิภาพ โดยการประมวลผลของระบบคาดการณ์ปริมาณน้ำในอ่างเก็บน้ำขนาดกลางจะคำนวณบนพื้นฐานของสมการทางคณิตศาสตร์ตามหลักวิชาการทางด้านงานชลประทาน ให้ได้ผลลัพธ์ออกมาตามกรณีต่างๆ (Scenario) ที่ในระบบกำหนดไว้ ในงานวิจัยนี้ทางทีมผู้วิจัยจะกำหนดเลือกใช้กรณีต่างๆ ตามความเหมาะสมของสถานการณ์มาประกอบการตัดสินใจในการบริหารจัดการน้ำ โดยจะมีการกำหนดเกณฑ์ที่ใช้ในการพิจารณาแนวทางการตัดสินใจ คือ กรณีฝนน้อย พิจารณาจากสถิติปริมาณน้ำไหลลงอ่างฯ เปอร์เซนต์ไทล์ที่ 20 (Percentile, P20) กรณีฝนเฉลี่ย พิจารณาจากสถิติปริมาณน้ำไหลลงอ่างฯ เปอร์เซนต์ไทล์ที่ 50 (Percentile, P50) และกรณีฝนมาก พิจารณาจากสถิติปริมาณน้ำไหลลงอ่างฯ เปอร์เซนต์ไทล์ที่ 80 (Percentile, P80) หรือในกรณีการคาดการณ์ตามสภาพอุตุนิยมวิทยาที่มีแนวโน้มที่อาจเกิดขึ้นในช่วงเวลานั้น ในงานวิจัยการพัฒนาระบบคาดการณ์ปริมาณน้ำในอ่างเก็บน้ำขนาดกลางที่ผ่านมาทีมวิจัยได้ทำการ Backtest ซึ่งเป็นการทดสอบระบบคาดการณ์ด้วยการคาดการณ์โดยใช้การเปรียบเทียบกับการณ์คาดการณ์ข้อมูลย้อนหลังตั้งแต่ปี 2562-2563 เพื่อยืนยันว่าระบบคาดการณ์อ่างเก็บน้ำขนาดกลางนั้นสามารถใช้ได้ผลจริง ปรากฎว่าการพยากรณ์ระยะสั้น (Short – Term Forecasting) ระบบคาดการณ์มีความคลาดเคลื่อนจากค่าจริงในระยะเวลาคาดการณ์ 1 เดือน ไม่เกิน 10% โดยในปี 2562-2563 มีความคลาดเคลื่อน 9.14% และ 8.9% ตามลำดับ สามารถเชื่อถือได้ในช่วงระยะเวลา 1 เดือนในแง่ของการบริหารจัดการน้ำต้นทุนเพื่อการเกษตรในช่วงฤดูแล้ง แต่อย่างไรก็ตามเมื่อเริ่มเข้าสู่ฤดูฝนจะพบว่าค่าการคาดการณ์ยังคงต่ำกว่าน้ำจริงกว่า 20% ดังนั้นในช่วงฤดูฝนควรบริหารจัดการน้ำอย่างระมัดระวังเนื่องจากมีปริมาณน้ำที่เกิดขึ้นจริงมากกว่าค่าเฉลี่ย ดังนั้น หากพิจารณาในเชิงเศรษฐกิจแล้วนั้น ผลลัพธ์ที่ได้จากระบบคาดการณ์ปริมาณน้ำในอ่างเก็บน้ำขนาดกลาง มาใช้วางแผนบริหารจัดการน้ำในเขตพื้นที่ชลประทานของอ่างเก็บน้ำขนาดกลาง ประมาณ 1,873,189.41 ไร่ คาดว่าจะมีพื้นที่ได้รับผลประโยชน์ ประมาณ 54,510 ไร่ สร้างมูลค่าในทางเศรษฐกิจโดยรวม 247,475,264 บาท โดยจำแนกเป็นสร้างรายได้ให้เกษตรกรจำนวน 174,431,904 บาท และสามารถประหยัดงบประมาณในส่วนของการชดเชยเยียวยาเกษตรกรไปได้จำนวน 73,043,360 บาท