รายงานฉบับสมบูรณ์พ.ศ. 2559

การจัดจำแนกและวิวัฒนาการในระดับโมเลกุลของไลเคน

กัณฑรีย์ บุญประกอบ มหาวิทยาลัยรามคำแหง พ.ศ. 2559

ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)

บทคัดย่อ

โครงการวิจัยที่ 4 การจัดจำแนกและวิวัฒนาการในระดับโมเลกุลของไลเคนการสำรวจความหลากหลายทางชีวภาพของไลเคนในระบบนิเวศป่าชายเลนโดยใช้การศึกษาทางวิวัฒนาการระดับโมเลกุลจากข้อมูลลำดับนิวคลีโอไทด์บริเวณ nuclear internal transcribed spacer (ITS) ร่วมกับข้อมูลยีน mitochondrial small subunit (mtSSU) สามารถจำแนกไลเคนได้ 13 วงศ์ โดยไลเคนที่พบความหลากหลายทางชีวภาพมากที่สุด ได้แก่ วงศ์ Physciaceae, Coccocarpiaceae, Collemataceae, Graphidaceae, Parmeliaceae และ Pertusariaceae ตามลำดับ ผลการวิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้เทคนิคทาง phylogenetics ยืนยันการค้นพบไลเคนกลุ่ม species complex ที่มีความยืดหยุ่นของลักษณะทางสัณฐานวิทยาในสกุล Coccocarpia และ Lepidocollema กลุ่ม cryptic species ในสกุล Dirinaria ซึ่งมีความเป็นไปได้ว่าสมาชิกของไลเคนในสกุลดังกล่าวอาจเป็นชนิดใหม่ที่มีลักษณะการแพร่กระจายเฉพาะในระบบนิเวศป่าชายเลนในเขตเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ และยังพบไลเคนที่ไม่เคยมีรายงานการพบในประเทศไทยมาก่อน (new record) ได้แก่ Lepidocollema wainioi ซึ่งเป็นไลเคนที่พบการแพร่กระจายเฉพาะในระบบนิเวศป่าชายเลนและสามารถใช้เป็นดัชนีบ่งชี้ความสมบูรณ์ของระบบนิเวศดังกล่าวได้ นอกจากนี้ข้อมูลเชิงนิเวศวิทยาพบว่าไลเคนบางกลุ่มจำกัดการแพร่กระจายตามการแบ่งเขตป่าชายเลน (mangrove zonation) โดยกลุ่ม cyanobacterial lichens ชนิด Coccocarpia palmicola และ Physma byrsaeum มักพบในบริเวณ mid-intertidal Rhizophora zone ส่วนไลเคนในวงศ์ Physciaceae ชนิด Physcia astrostriata และ Pyxine retirugella มักพบในบริเวณ Avicennia-Sonneratia zone ซึ่งเป็นที่น้ำท่วมถึงเกือบตลอดเวลา จึงบ่งชี้ว่าไลเคนทั้งสองชนิด มีความสามารถในการทนต่อความเค็ม (halotolerant species)

คำสำคัญ

5.8S และ 28S rDNA) มีความแปรผันสูง จึงสามารถใช้จัดจำแนกและศึกษาความสัมพันธ์ของสิ่งมีชีวิตภายในชนิดเดียวกัน (intraspecific) และต่างชนิดกัน (interspecific) ได้Genetic database การรวบรวมฐานข้อมูลทางพันธุกรรมอย่างเป็นระบบ เพื่อใช้เป็นแหล่งข้อมูลในการศึกษา และวิเคราะห์ในระดับสูงต่อไปGenetic diversity ความหลากหลายทางพันธุกรรม ซึ่งมีผลต่อความอยู่รอดของสิ่งมีชีวิตMolecular systematics การจัดจำแนก และศึกษาความสัมพันธ์เชิงวิวัฒนาการของสิ่งมีชีวิตโดยอาศัยลำดับนิวคลีโอไทด์ หรือลำดับกรดอะมิโน และใช้หลักเกณฑ์ทางคลาดิสติกส์ (cladistics)rDNA ITS Internal transcribed spacer (ITS) ประกอบด้วย ITS1 และ ITS2 ซึ่งอยู่ระหว่างยีนที่กำหนดการสังเคราะห์ ribosomal RNA (18S

งานวิจัยในหัวข้อใกล้เคียง