กลไกการจัดการวัสดุเหลือทิ้งทางการเกษตรเพื่อผลิตพลังงานทดแทน ในวิถีชาวสวนยางพารา กรณีศึกษา กลุ่มเกษตรกรทวีผล อำเภอนาหม่อม จังหวัดสงขลา
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
งานวิจัย เรื่อง กลไกการจัดการวัสดุเหลือทิ้งทางการเกษตรเพื่อผลิตพลังงานทดแทน ในวิถีชาวสวนยางพารา กรณีศึกษา กลุ่มเกษตรกรทวีผล อำเภอนาหม่อม จังหวัดสงขลา มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) สืบค้นลักษณะโครงสร้างเชิงพื้นที่และโครงสร้างทางสังคมของชาวสวนที่เกี่ยวข้องกับการผลิตพลังงานทดแทนจากวัสดุเหลือทิ้งทางการเกษตร ด้วยการเก็บรวบรวมและวิเคราะห์ข้อมูลตามตัวแปรเชิงพื้นที่และเชิงสังคม (2) การค้นหารูปแบบการจัดการการผลิตพลังงานทดแทนจากวัสดุเหลือทิ้งทางการเกษตรที่เหมาะสมกับวิถีชาวสวนยาง โดยทำการทดลองผลิตพลังงานทดแทนในรูปแบบที่เหมาะสม แล้วบันทึกผลอย่างเป็นระบบ โดยใช้ข้อมูลทุติยภูมิ ได้แก่ เอกสาร สถิติ แผนที่ ภาพถ่ายดาวเทียม ภาพถ่ายทางอากาศ ผ่านเทคนิคการซ้อนทับแผนที่ ร่วมกับการสำรวจ การประชุมกลุ่ม การใช้แบบสอบถาม และการสัมภาษณ์เชิงลึก ผลการวิจัยพบว่า กลไกการผลิตพลังงานทดแทนในวิถีชาวสวนยางพารา ประกอบด้วย 3 กลไกสำคัญ คือ (1) กลไกหลักเชิงพื้นที่ ได้แก่ สภาพพื้นที่ ระบบนิเวศและพืชพรรณ ตำแหน่งและรูปแบบใช้ประโยชน์ที่ดิน รูปแบบการสัญจรและการขนส่งผลผลิต (2) กลไกหลักทางสังคม ได้แก่ ประเภทและบทบาทผู้คน วิถีชีวิตและวงจรกิจกรรมชาวสวน วัฒนธรรมชาวสวนและกฎเกณฑ์ทางสังคม (3) กลไกสนับสนุนจากปัจจัยภายนอก ได้แก่ การพัฒนาด้านวัสดุอุปกรณ์และขั้นตอนการผลิต การสนับสนุนด้านความรู้จากภาครัฐและเอกชน สถานการณ์ทางเศรษฐกิจ นอกจากนั้น ในวิถีชาวสวนยางพารา มีการจัดการวัสดุเหลือทิ้งทางการเกษตรใน 4 ขั้นตอน ได้แก่ การเก็บรวบรวมวัสดุเหลือทิ้งทางการเกษตร การขนส่ง ช่วงเวลาการผลิต และการนำพลังงานทดแทนไปใช้ งานวิจัยนี้มีข้อเสนอแนะในการวางแผนเชิงพื้นที่ ว่า ภาครัฐควรกำหนดรูปแบบการใช้ประโยชน์ที่ดินประเภทเกษตรกรรมที่ชัดเจนและเหมาะสมกับภูมิศาสตร์ของแต่ละภูมิภาค โดยเฉพาะในพื้นที่ภาคใต้ ซึ่งมีการปลูกยางพารามาเป็นเวลานาน ชาวสวนจะมีองค์ความรู้ภูมิปัญญาที่สอดคล้องกัน สามารถนำมาประยุกต์เพื่อผลิตพลังงานทดแทนให้เหมาะสมกับวิถีชีวิตได้ รวมทั้ง ควรส่งเสริมให้มีการปลูกไม้ยืนต้นแบบผสมผสาน ตลอดจนส่งเสริมให้มีการผลิตและใช้พลังงานทดแทนในระดับครัวเรือนอย่างจริงจัง เพื่อให้เกิดการใช้ทรัพยากรธรรมชาติอย่างคุ้มค่า รักษาสมดุลของระบบนิเวศและระบบสังคมวัฒนธรรมแบบไทยๆ ไว้