การจัดการศัตรูไม้สักที่สำคัญอย่างยั่งยืนในสวนป่าสัก

บทคัดย่อ

แมลงศัตรูไม้สักโดยเฉพาะหนอนเจาะต้นสักกับหนอนกินใบสักจัดเป็นศัตรูที่สําคัญที่สุดของการปลูก สร้างสวนป่าสัก การศึกษาการจัดการศัตรูไม้สักที่สําคัญอย่างยั่งยืนในสวนป่าสักได้ดําเนินการที่สวนป่าแม่ลี้ จ. ลําพูนกับสวนป่าวังชิ้น จ.แพร่ ระหว่างปี 2561 เพื่อต้องการลดประชากรแมลงศัตรูต้นสักที่สําคัญให้อยู่ใน ระดับที่ไม่สร้างความเสียหายทางเศรษฐกิจ ต้นสักมีการเจริญเติบโตอย่างต่อเนื่อง และต้นสักถูกทําลายเนื้อไม้ ลดน้อยลงตลอดระยะรอบตัดฟัน 30 ปี ทําการศึกษาการเจริญเติบโตและพฤติกรรมการทําลายของหนอนเจาะ ต้นสัก และการศึกษาประสิทธิภาพของแมลงศัตรูทําลายใบสัก ผลการศึกษาการเจริญเติบโตและพฤติกรรมการ ทําลายของหนอนเจาะต้นสักพบว่า ระยะไข่พบระหว่างเดือนธันวาคมถึงเมษายน ระยะตัวหนอนพบตั้งแต่ เดือนกุมภาพันธ์ถึงเมษายนของปีถัดไป ระยะดักแด้พบเดือนพฤศจิกายนถึงมกราคม และตัวเต็มวัยพบเดือน ธันวาคมถึงเมษายน การทําลายเริ่มตั้งแต่เดือนกุมภาพันธ์ถึงพฤศจิกายน ตัวหนอนระยะที่ 4 ทําลายเนื้อไม้สัก มากที่สุดและเกิดขึ้นช่วงที่ต้นสักมีการเจริญเติบโต การทําลายส่วนเปลือกพบเดือนกุมภาพันธ์ถึงมิถุนายน การ ทําลายส่วนกระพี้พบระหว่างเดือนมีนาคมถึงสิงหาคม การทําลายเนื้อไม้พบช่วงเดือนพฤษภาคมถึงพฤศจิกายน เท่านั้น ช่วงเดือนธันวาคมถึงเมษายนไม่มีการทําลายเนื้อไม้ ศัตรูธรรมชาติที่พบมากตามต้นสักคือ มด ตัว หนอนประสบความสําเร็จในการเจาะน้อยกว่า 50 % ช่วงที่ออกเป็นตัวเต็มวัยพบตั้งแต่ 11.00 น. เป็นต้นไป และตัวหนอนสามารถเจาะต้นสักได้ทุกต้น ผลการศึกษาประสิทธิภาพของแมลงศัตรูทําลายใบสักพบลักษณะการทําลายเป็น 3 แบบ ด้วยกัน คือ 1) การทําลายใบแบบอิสระ (free feeding) 2) การทําลายใบแบบร่างแห (Skeletonizing) และ 3) การ ทําลายแบบการเสียสีของใบและใบหงิกงอ (stipping) สวนป่าแม่ลิ้มีเปอร์เซ็นต์การถูกทําลายของแมลงกินใบ สักคิดเป็น 28.5 เปอร์เซ็นต์ ส่วนสวนป่าวังชิ้นพบเปอร์เซ็นต์การทําลายใบสัก 25.00 เปอร์เซ็นต์ แมลงศัตรู ธรรมชาติพบจํานวน 54 ชนิด 25 วงศ์ 8 อันดับ พบอันดับ Hymenoptera มากที่สุด (21 ชนิด) พื้นที่สวนป่า แม่ลี้มีจํานวนชนิดแมลงศัตรูธรรมชาติมากกว่าในพื้นที่สวนป่าวังชิ้น 65.22 และ 34.78 เปอร์เซ็นต์ของจํานวนชนิดแมลงศัตรูธรรมชาติที่พบทั้งหมด แสดงให้เห็นว่าความแตกต่างของพื้นที่มีผลต่อจํานวนและความหลาก ชนิดของแมลงศัตรูธรรมชาติและแมลงศัตรูกินใบสัก การศึกษาครั้งนี้สามารถนําข้อมูลที่ได้ไปใช้ในแก้ปัญหาการต้นสักถูกทําลายจากแมลงศัตรูด้วยการ ออกแบบการป้องกันและกําจัดให้เหมาะกับช่วงการทําลายนั้นๆได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น

คำสำคัญ