การศึกษาความทรงจำกับการนิยามตัวตนของคนมอญ

บทคัดย่อ

บทคัดย?อ งานวิจัยนี้ ได้ตั้งคำถามกับปรากฏการณ์ทางสังคมที่ว่ากลุ่มชาติพันธุ์มอญมีความพยายามที่ จะอธิบายตัวตนของตนเองผ่านความทรงจำเรื่องความเป็นเม็งหรือเป็นมอญของตนเองอย่างไรภายใต้การปะทะประสานความหลากหลายของชุมชนชาติพันธุ์ในพื้นที่จังหวัดเชียงใหม่ลำพูนและกลุ่มชาติพันธุ์มอญในประเทศไทย โดยมุ่งวิเคราะห์ ความทรงจำในการนิยามความเป็นมอญ และศึกษาแนวทางในการรื้อฟื้นตัวตนความเป็นชาติพันธุ์ของกลุ่มชาติพันธุ์มอญ หมู่บ้านหนองดู่ หมู่บ้านบ่อคาว อำเภอป่าซาง จังหวัดลำพูน และหมู่บ้านต้นตัน หมู่บ้านหนองครอบ อำเภอสันป่าตอง จังหวัดเชียงใหม่ จากการศึกษาพบว่า กลุ่มชาติพันธุ์มอญนิยามตัวตนผ่านชุดความทรงจำผ่านเรื่องเล่าว่าด้วยการตั้งถิ่นฐาน ที่เชื่อมโยงกับพระนางจามเทวี เศรษฐีอินตา ที่เชื่อมโยงความเป็นท้องถิ่นผ่านเรื่องเล่าเพื่อเทียบเคียงกับประวัติศาสตร์การก่อตั้งเมืองลำพูน หรือแม้กระทั่งเรื่องเล่าที่เชื่อมโยงตนเองกับรัฐมอญที่อยู่ในประเทศพม่า นอกจากการเชื่อมโยงเรื่องเล่าผ่านชุดความทรงจำเรื่องการเคลื่อนย้ายถิ่นฐาน กลุ่มชาติพันธุ์มอญทั้ง ๔ หมู่บ้าน(บ่อคาว หนองดู่ ต้นตัน และหนองครอบ) ยังพยายามนำเสนอความเป็นมอญผ่านประเพณีต่างๆ เช่น ประเพณีถวายข้าวแช่ แห่งหงส์และธงตะขาบ การลอยเรือสำเภา นอกจากนี้ยังพบว่าชุมชนบ้านต้นตันยังใช้ความเป็นมอญเพื่อนำเสนอตัวตนผ่านการสร้างอาชีพ ฐานะทางเศรษฐกิจและสังคมโดยการทำเส้นขนมจีนเส้นสด และหมักเพื่อจำหน่าย ตลอดจนชุมชนบ้านหนองดู่ที่ทำขนมข้าวควบเพื่อสร้างความเป็นมอญผ่านขนมเป็นต้น อย่างไรก็ตามจากการศึกษาพบว่ากลุ่มชาติพันธุ์มอญฉวยใช้เรื่องเล่า หรือชุดความทรงจำที่หลากหลายเพื่อนำเสนอความเป็นมอญที่สอดคล้องกับบริบท หรือสถานการณ์ทางสังคมที่ตนเองหรือกลุ่มต้องเผชิญหน้าที่แตกต่างหลากหลาย ทั้งนี้เพื่อเป็นการปรับความสำพันธ์เชิงอำนาจ เพื่อให้พวกเขาสามารถดำรงรักษาตัวตนความเป็นมอญไว้ได้ นอกจากการนำเสนอตัวตนความเป็นมอญ ผ่านเรื่องเล่า พวกเขายังพยายามที่จะผลิตความเป็นมอญโดย พยายามรื้อฟื้นความเป็น ชาติพันธุ์มอญผ่านการประกอบอาหารมอญในครัวเรือน การแต่งกาย การนับถือผี หรือแม้กระทั่งการผลิตซ้ำความเป็นมอญผ่านพิธีกรรมที่รับเอามาจากมอญในภาคกลางเป็นต้น คำสำคัญ ความทรงจำ กลุ่มชาติพันธุ์มอญ การนิยามตัวตน

คำสำคัญ