ประดิษฐานพระพุทธศาสนาลังกาวงศ์ในอาณาจักรตามพรลิงค์

บทคัดย่อ

การวิจัยในครั้งนี้มีวัตถุประสงค์คือ ๑) เพื่อศึกษาหลักฐานทางโบราณคดีและประวัติความเป็นมาของอาณาจักรตามพรลิงค์ ๒) เพื่อศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างศรีลังกากับอาณาจักรตามพรลิงค์ และ ๓) เพื่อศึกษาการประดิษฐานพระพุทธศาสนาลังกาวงศ์ในอาณาจักรตามพรลิงค์ ผลจากการวิจัยพบว่า พระพุทธศาสนาแบบลังกาวงศ์เผยแผ่เข้าสู่อาณาจักรตามพรลิงค์แบ่งเป็น ๒ สมัย ระยะแรกสมัยราชวงศ์ไศเลนทรแห่งอาณาจักรศรีวิชัยปกครองหัวเมืองบริเวณคาบสมุทรไทย ซึ่งสมัยนั้นพระพุทธศาสนามหายานได้รับราชูปถัมภ์เป็นอย่างดี สาหรับพระสงฆ์ศรีลังกาที่มาเผยแผ่สมัยนั้นล้วนสังกัดสานักอภัยคิรีวิหาร ซึ่งเป็นผู้ฝักใฝ่คาสอนมหายาน สังเกตได้จากเรื่องราวของพระเขี้ยวแก้วที่ปรากฏเห็นในวรรณกรรมประเภทลายลักษณ์อักษรและการสร้างพระบรมธาตุเจดีย์ ล้วนบ่งชัดว่าเป็นคติความเชื่อของคณะสงฆ์สานักอภัยคิรีวิหารแห่งศรีลังกา ส่วนระยะหลังเกิดขึ้นสมัยอาณาจักรโปโฬนนารุวะแห่งศรีลังกา คราวเมื่อพระเจ้าปรากรมพาหุมหาราชปฏิรูปพระพุทธศาสนา สมัยนี้อาณาจักรน้อยใหญ่ต่างยอมรับว่าคณะสงฆ์ศรีลังกาเคร่งครัดในคาสอนเถรวาทนิกาย หลักฐานระบุว่านอกจากจะมีพระสงฆ์ศรีลังกาออกไปเผยแผ่ลัทธิลังกาวงศ์ยังต่างแดนแล้ว พระสงฆ์แห่งดินแดนอุษาคเนย์ต่างพากันเดินทางมาบวชแปลงพร้อมศึกษาจารีตปฏิบัติตามแบบศรีลังกาด้วย สาหรับคณะสงฆ์ศรีลังกาที่เดินทางมาเผยแผ่ยังอาณาจักรตามพรลิงค์นั้นเป็นที่รู้จักกันในชื่อว่าป่าแก้ววนรัตน์ ส่วนความสัมพันธ์ทางการเมืองระหว่างศรีลังกากับอาณาจักรตามพรลิงค์นั้น ปรากฏเห็นเด่นชัดสมัยอาณาจักรดัมพเดณิยะของศรีลังกา แต่เป็นลักษณะขัดแย้งมากกว่าความช่วยเหลือเกื้อกูลกันและกัน หลักฐานฝ่ายศรีลังการะบุว่าพระเจ้าจันทรภาณุแห่งอาณาจักรตามพรลิงค์ได้ยกทัพเรืออันยิ่งใหญ่เกรียงไกรไปบุกรุกเกาะลังกาถึง ๒ ครั้ง จุดประสงค์คือต้องการครอบครองพระเขี้ยวแก้วอันเป็นสิ่งศักดิ์สิทธิ์ของชาวลังกา แต่ก็พ่ายแพ้ทาให้พระเจ้าจันทรภาณุสวรรคตในสมรภูมิ เหตุเป็นเช่นนั้นเพราะพระเขี้ยวแก้วได้รับการเชื่อถือว่าเป็นสิทธิโดยชอบธรรมสาหรับการครองราชย์เหนือเกาะลังกา ผู้ครอบครองรักษาย่อมได้รับการยกย่องจากชาวศรีลังกา สันนิษฐานว่าพระเจ้าจันทรภาณุแห่งอาณาจักรตามพรลิงค์คงพิจารณาเห็นว่า พระองค์ก็มีสิทธิโดยชอบธรรมที่จะครองราชย์เหนือเกาะลังกาเช่นกัน เพราะครั้งหนึ่งพระเขี้ยวแก้วเคยมาประดิษฐานบริเวณหาดทรายแก้วชเลรอบหรือเมืองนครศรีธรรมราช คติความเชื่อเกี่ยวกับพระเขี้ยวแก้วดังกล่าวน่าจะทรงอิทธิพลต่อกษัตริย์แห่งอาณาจักรตามพรลิงค์

คำสำคัญ