โครงการวิจัยและพัฒนาการผลิตลองกองคุณภาพในสภาพแวดล้อมเปลี่ยนแปลงเขตภาคเหนือตอนล่าง

บทคัดย่อ

โครงการวิจัยและพัฒนาการผลิตลองกองคุณภาพในสภาพแวดล้อมที่เปลี่ยนแปลงเขตภาคเหนือตอนล่างด้าเนินการวิจัยและพัฒนาการผลิตลองกองอย่างมีคุณภาพ ในจังหวัดอุตรดิตถ์และสุโขทัยซึ่งเป็นแหล่งผลิตลองกองในเขตภาคเหนือตอนล่าง ซึ่งพบว่ามีปัญหาทางในการผลิตลองกอง ผลผลิตต่้าและไม่มีคุณภาพ มีโรคและแมลงศัตรูระบาดรุนแรงมากขึ้น ได้แก่ หนอนชอนเปลือกลองกองระบาดรุนแรงพบทุกสวนลองกอง สภาพแวดล้อมที่มีการเปลี่ยนแปลงค่อนข้างมากและรุนแรง ในปี 2553 เกิดภาวะแห้งแล้งผิดปกติ ซึ่งแตกต่างสภาพภูมิอากาศในปี2554 ที่มีฝนตกติดต่อกันจึงมีผลกระทบต่อการผลิตลองกองของเกษตรกร และประสบกับปัญหาผลผลิตต่้ามากและผลผลิตไม่มีคุณภาพ ซึ่งเป็นปัญหาที่ส้าคัญมากในพื้นที่ การเข้าท้าลายของหนอนชอนเปลือกลองกองระบาดมากซึ่งเป็นแมลงศัตรูที่ส้าคัญในเขตนี้เป็นเหตุท้าให้ผลผลิตลองกองออกมาไม่สมบูรณ์เท่าที่ควร ลองกองในภาคเหนือจึงมีคุณภาพด้อยกว่าทางภาคตะวันออกและภาคใต้มาก และไม่เป็นที่ต้องการของตลาด ดังนั้นการศึกษาเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตลองกองของเกษตรกรเขตจังหวัดอุตรดิตถ์และสุโขทัย ท้าการศึกษาวิเคราะห์ปัญหาปัจจัยที่ส่งผลกระทบต่อกระบวนการผลิต และการระบาดของหนอนชอนเปลือกลองกองในสภาวะแวดล้อมที่ภูมิอากาศเปลี่ยนไปอย่างรวดเร็ว โดยมีเกษตรกรมีส่วนร่วม การวิจัยโดยเน้นการปรับใช้เทคโนโลยีการผลิตลองกองให้เหมาะสมกับสภาพพื้นที่และสภาพภูมิอากาศที่เปลี่ยนแปลง ตลอดจนเงื่อนไขของเกษตรกรผู้ปลูกลองกอง จากการศึกษาปัจจัยของสภาพแวดล้อมต่อการติดดอก ติดผล และ ผลผลิตของลองกอง ด้าเนินการในปี 2557-2559 โดยศึกษาปริมาณความเข้มแสงในทรงพุ่มและนอกทรงพุ่ม ความชื้นสัมพัทธ์ ความชื้นในดิน อุณหภูมิสูง-ต่้าในแต่ละวัน ปริมาณน้้าฝน ผลผลิตและองค์ประกอบผลผลิต ข้อมูลการจัดการแปลงของเกษตรกร ผลการวิเคราะห์ธาตุอาหารจากใบลองกองและข้อมูลคุณภาพผลผลิตจากแต่ละแปลง พบว่า ปริมาณของผลผลิตในแต่ละแปลงมีแนวโน้มที่แตกต่างกันในแต่ละปี ซึ่งการเกิดดอกและการพัฒนาสู่การเป็นผลจะผันแปรกับอุณหภูมิ ความต่อเนื่องของสภาวะความเครียดจากการขาดน้้าเป็นระยะเวลา 25-40 วัน และปริมาณน้้าที่เพียงพอหลังจากผ่านสภาวะเครียด ในส่วนของคุณภาพผลผลิตจะขึ้นอยู่กับการจัดการภายในแปลง คือการจัดการน้้าและการตัดแต่งช่อดอกซึ่งพบว่าแปลงที่มีการตัดแต่งช่อดอก จะมีผลผลิตที่ดีกว่าแปลงที่ไม่มีการตัดแต่ง ส้าหรับการทดสอบเทคโนโลยีการป้องกันก้าจัดหนอนชอนเปลือกลองกองโดยชีววิธีที่เหมาะสมกับพื้นที่ ทดสอบเทคโนโลยีมี 2 กรรมวิธี กรรมวิธีที่ 1 (กรรมวิธีทดสอบ) ใช้ไส้เดือนฝอย Steinernema carpocapsae ของกรมวิชาการเกษตร อัตรา 50 ล้านตัวต่อน้้า 20 ลิตร พ่น 2 ครั้ง ครั้งที่ 1 ระยะผลลองกองมีขนาดผลเท่ามะเขือพวง ครั้งที่ 2 ห่างจากครั้งแรก 15 วัน พ่นตามกิ่งและล้าต้นให้เปียกชุ่ม กรรมวิธีที่ 2 (กรรมวิธีเกษตรกร) พ่นไซเปอร์เมทธิล (cypermethrin) 35 % EC อัตรา 20 ซีซีต่อน้้า 20 ลิตร ระยะผลลองกองมีขนาดผลเท่ามะเขือพวง ด้าเนินการในปี 2557-2559 แปลงเกษตรกรจังหวัดสุโขทัย และจังหวัดอุตรดิตถ์ พบว่า หนอนชอนเปลือกลองกองที่พบการระบาดในแปลงลองกองของเกษตรกรทั้ง 2จังหวัด มี 3 ชนิด ได้แก่หนอนชอนเปลือกขนาดใหญ่ (Cossus sp.) หนอนชอนเปลือกขนาดกลาง (Prasinoxena sp.) และ หนอนชอนเปลือกขนาดเล็ก (Decadarchis sp.) และการทดสอบเทคโนโลยี การใช้สารชีวภัณฑ์ไส้เดือนฝอยก้าจัดหนอนชอนเปลือกลองกองอัตรา 50 ล้านตัวต่อน้้า 20 ลิตร พบว่าท้าให้หนอนชอนเปลือกลองกองตายมากกว่า 70 %

คำสำคัญ