การตรวจหาและการจำแนกชนิดเลือดด้วยเทคนิคทางอณูชีวโมเลกุลในริ้นฝอยทรายในจังหวัดสตูลและสงขลา ประเทศไทย

บทคัดย่อ

ริ้นฝอยทรายจัดว่าเป็นพาหะซึ่งพิสูจน์แล้วในการนำโรคลิชมาเนียซีสในหลายประเทศ สำหรับในประเทศไทยยังไม่ทราบชนิดพาหะหลักของโรคนี้ ข้อมูลเกี่ยวกับการตรวจชนิดเลือดในริ้นฝอยทรายมีความสำคัญมากในการนำไปสู่ความเข้าใจเกี่ยวกับพฤติกรรมในการดูดกินเลือดของริ้นฝอยทราย ทำการเก็บตัวอย่างริ้นฝอยทรายในจังหวัดสตูลและสงขลาทางภาคใต้ของประเทศไทยระหว่างเดือนเมษายนถึงพฤศจิกายน 2559 โดยใช้กับดักแสงไฟหลอดไส้สีส้มและกับดักแสงไฟหลอดสีม่วงร่วมกับการใช้ aspirator จากการศึกษาพบริ้นฝอยทรายจำนวน 7,826 ตัว แบ่งเป็นตัวผู้จำนวน 3,802 ตัว และตัวเมียจำนวน 4,024 ตัว จำแนกริ้นฝอยทรายตัวเมียได้ 9 ชนิด และริ้นฝอยทรายที่ยังไม่สามารถจําแนกชนิดได้ 11 ชนิด จาก 4 สกุล ได้แก่ Chinius, Idiophlebotomus, Phlebotomus และ Sergentomyia ชนิดที่พบมากที่สุด คือ Sergentomyia indica คิดเป็นร้อยละ 40.6% รองลงมาคือ Sergentomyia barraudi คิดเป็นร้อยละ 16.9% และ Sergentomyia gemmea คิดเป็นร้อยละ 10.3% ทำการศึกษาชนิดของเลือดในริ้นฝอยทรายที่มีเลือดอยู่ในท้องจำนวน 168 ตัว พบว่ามีริ้นฝอยทรายจำนวน 113 ตัว คิดเป็นร้อยละ 67 ที่สามารถวิเคราะห์ลำดับเบสของยีน cytochrome b ได้ ทำให้ทราบว่าริ้นฝอยทราย Phlebotomus sp.3, S. barraudi และ S. silvatica มีพฤติกรรมในการดูดกินเลือดคนเป็นหลัก รองลงมา ได้แก่ สุนัข ช้าง หนู และแมว

คำสำคัญ