การประเมินปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกจากวัฏจักรชีวิตของโครงการก่อสร้างถนน

บทคัดย่อ

บทคัดย่อ งานก่อสร้างถนนเป็นงานที่ใช้เครื่องจักรกลและวัสดุก่อสร้างในแต่ละโครงการจำนวนมาก รวมทั้งใช้ระยะเวลาก่อสร้างยาวนาน การประเมินการปล่อยก๊าซเรือนกระจกของผลิตภัณฑ์จากบัญชีรายการสิ่งนำเข้า-สิ่งนำออกบนพื้นฐานทางเศรษฐศาสตร์ (Economic Input Output Base: EIO-base) สามารถกระทำได้ทั้งช่วงก่อนหรือหลังการก่อสร้าง โดยช่วงก่อนก่อสร้าง คำนวณปริมาณการปล่อยก๊าซด้วยข้อมูลจากบัญชีปริมาณงาน (Bill of Quantity: BOQ) ที่อ้างอิงกับแบบก่อสร้าง ส่วนช่วงหลังก่อสร้างคำนวณปริมาณก๊าซจากข้อมูลการใช้ทรัพยากรจริงในไซต์งานด้วยข้อมูลจากรายงานปฏิบัติการ วิธีการประเมินทั้งสองนี้จะถูกเลือกใช้เพียงช่วงเดียวเท่านั้น ซึ่งจะได้ผลลัพธ์ไม่เท่ากัน การวิจัยนี้ใช้กรณีศึกษาเป็นโครงการก่อสร้างถนนจำนวน 3 โครงการเพื่อเสนอแนวทางที่ช่วยปรับปรุงการรวบรวมข้อมูลในบัญชีรายการสิ่งนำเข้า-นำออกด้วยวิธีการ EIO-base ของเครื่องจักรจากการผลิตแล้วปรับสัดส่วนตามชั่วโมงการใช้งานจริง และเพื่อประเมินและเปรียบเทียบปริมาณก๊าซจากทั้งสองช่วง ระหว่างข้อมูลการบริโภคพลังงาน วัสดุ และเครื่องจักรจาก BOQ กับข้อมูลที่ได้จากการใช้งานจริงภาคสนาม ผลการศึกษาพบว่าโครงการ A มีปริมาณการปล่อยก๊าซช่วงหลังก่อสร้างน้อยกว่าช่วงก่อนก่อสร้างร้อยละ 3.8 ขณะที่โครงการ B และโครงการ C ปล่อยก๊าซช่วงหลังก่อสร้างมากกว่าช่วงก่อนก่อสร้างร้อยละ 5.0 และ 0.6 ตามลำดับ ทำให้เห็นว่าโครงการ A C และ B มีประสิทธิภาพการใช้ทรัพยากรของโครงการจากมากไปหาน้อยตามลำดับ ซึ่งเหตุผลสำคัญที่ทำให้แต่ละโครงการมีค่าที่แตกต่างกันคือปริมาณการใช้เครื่องจักร ซึ่งเป็นผลมาจากระยะเวลาการก่อสร้าง การเปรียบเทียบปริมาณก๊าซที่คำนวณได้จากทั้งสองช่วงเวลานี้ช่วยให้เห็นประสิทธิภาพการดำเนินงานก่อสร้างที่ทำได้จริงในสนามที่แตกต่างจากแผนการดำเนินงานที่อ้างอิงกับ BOQ นอกจากนี้เทคนิคการก่อสร้างถนนมีทางเลือกที่เจ้าของโครงการยอมรับได้แตกต่างกันหลายเทคนิค โดยจะทำให้ได้คุณภาพผลงานที่เทียบเท่ากันและเป็นไปตามเกณฑ์ข้อกำหนด แต่ละเทคนิคเหล่านี้จะใช้ระยะเวลาและต้นทุนการก่อสร้างแตกต่างกัน รวมทั้งปริมาณการใช้ทรัพยากรที่แตกต่างกัน ส่งผลให้ปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกก็จะแตกต่างกันด้วย การวิจัยนี้จึงใช้โครงการตัวอย่างในส่วนหมวดงานชั้นพื้นทาง (Base Course Layer) และหมวดงานชั้นผิวทาง (Wearing Course Layer) เพื่อประเมินปริมาณการปล่อยก๊าซที่แตกต่างกันตามเทคนิคการก่อสร้าง งานสองหมวดนี้สามารถแบ่งกิจกรรมและมีเทคนิคทางเลือกการก่อสร้างต่าง ๆ ออกเป็น 7 กิจกรรม ที่ทำให้สร้างรูปแบบการก่อสร้างได้ 12 รูปแบบ ซึ่งใช้โปรแกรม SimaPro8.0 ประเมินการปล่อยก๊าซ ผลการศึกษาพบว่า เทคนิคทางเลือกของการก่อสร้างชั้นทางด้วยวัสดุเดิมหมุนเวียนกลับมาใช้ใหม่แบบผสมในที่ (pavement recycling by mix-in-place) มีการปล่อย GHG น้อยที่สุดคือ 26,460 kgCO2-e/km และเทคนิคทางเลือกก่อสร้างชั้นทางวัสดุดินซีเมนต์แบบผสมที่โรงงาน (soil cement basecourse by mix-in-plant) มีการปล่อย GHG มากที่สุดคือ 200,450 kgCO2-e/km ปริมาณก๊าซจากการขนส่งวัสดุไปยังโรงงานผสมมีส่วนสำคัญต่อปริมาณการปล่อยก๊าซโดยรวม ผลการเปรียบเทียบปริมาณก๊าซรวมของแต่ละรูปแบบทั้ง 12 รูปแบบ พบว่าการก่อสร้างชั้นทางด้วยวัสดุหินคลุกและวัสดุเดิมหมุนเวียนกลับมาใช้ใหม่แบบผสมในที่สำหรับคันทางเดิม และก่อสร้างชั้นผิวทางด้วยแอสฟัลต์คอนกรีตเป็นรูปแบบที่มีปริมาณการปล่อยก๊าซรวมน้อยที่สุด คือ 218,180 kgCO2-e/km จึงเป็นรูปแบบที่เหมาะสมที่สุดที่ควรสนับสนุนให้ผู้รับจ้างเลือกใช้ ด้วยการให้ผลตอบแทนจูงใจแก่ผู้รับจ้าง คำสำคัญ: งานก่อสร้างถนน, ก๊าซเรือนกระจก, เทคนิคการก่อสร้าง, การประเมินปริมาณก๊าซเรือนกระจก, การลดการปล่อยก๊าซ

คำสำคัญ