การประเมินผลกระทบเศรษฐกิจสังคมและสิ่งแวดล้อมจากการสร้างเขื่อนกั้นลำน้ำชี : ศึกษาเฉพาะกรณี จังหวัดมหาสารคาม
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
การศึกษาการประเมินผลกระทบเศรษฐกิจสังคม และสิ่งแวดล้อมจากการสร้างเขื่อนกั้นลำ น้ำชี : ศึกษาเฉพาะจังหวัดมหาสารคาม โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินผลกระทบด้านเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อม ที่เกิดจากการสร้างเขื่อนกั้นลำน้ำชีต่อชุมชนริมฝั่งลำน้ำชี กลุ่มตัวอย่าง คือ ประชาชนที่อาศัยอยู่ริมฝั่งแม่น้ำชี พื้นที่ศึกษาครอบคลุม 3 อำเภอ ได้แก่ อำเภอโกสุมพิสัย อำเภอ กันทรวิชัย และอำเภอเมือง จำนวน 6 หมู่บ้าน กลุ่มตัวอย่างจำนวน 270 ครัวเรือน เครื่องมือที่ใช้ ในการวิจัยเป็นแบบสอบถาม สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วน เบี่ยงเบนมาตรฐาน ผลการวิจัยพบว่าผลกระทบด้านเศรษฐกิจสังคมของประชาชนที่อาศัยอยู่ริมฝั่งแม่น้ำชี ภายหลังจากการสร้างเขื่อนกั้นลำน้ำชี ประชาชนยังคงมีอาชีพหลัก คือการทำนา (ร้อยละ 66.33) และพบว่ามีอาชีพการเพาะเลี้ยงปลาในกระชังเพิ่มขึ้นจากเดิม (ร้อยละ 20.74) สำหรับระบบการ ผลิตส่วนใหญ่ผลิตเพื่อยังชีพ (ร้อยละ 80.70) การซื้อขายแลกเปลี่ยนผลผลิตยังคงเป็นการซื้อขาย ภายในหมู่บ้านเป็นส่วนใหญ่ (ร้อยละ 61.90) สำหรับรายได้ส่วนใหญ่ของประชาชนได้มาจากการ ขายผลผลิตที่เป็นทั้งข้าวเหนียวและข้าวเจ้า (ร้อยละ 46.29) รายได้จากการเลี้ยงสัตว์ จะได้มาจาก การเลี้ยงปลามากที่สุด (ร้อยละ 35.55) สำหรับรายได้จากการประมง (หาปลา) จะมีรายได้อยู่ ระหว่าง 5,001 - 10,000 บาท (ร้อยละ 67.80) ค่าใช้จ่ายในครัวเรือนในรอบปีที่ผ่านมามีค่าใช้จ่าย ที่เป็นค่จ้างแรงงานเป็นจำนวนเงินสูงที่สุด อยู่ระหว่าง 15,001 - 20,000 บาท (ร้อยละ 41.86) ยังพบว่าประชาชนมีหนี้สินคิดเป็นร้อยละ 66.70 แหล่งเงินทุนกู้ยืมมาจากธนาคารอาคารสงเคราะห์ (ธกส.) มากที่สุด (ร้อยละ 50.00) จำนวนเงินเป็นหนี้อยู่ระหว่าง 20,000 - 30,000 บาท (ร้อยละ 37.77 ) สำหรับความสัมพันธ์และความร่วมมือของคนในชุมชนยังคงเป็นลักษณะความร่วมมือ ระหว่างชาวบ้านกับชาวบ้าน (ร้อยละ 70.00) ผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อมที่เกิดจากการสร้างเขื่อนกั้นลำน้ำชี ได้ส่งผลกระทบต่อป่าไม้ริม ลำน้ำซีซึ่งเกิดภาว ะน้ำท่วมเป็นเวลานาน ทำให้ความหลากหลายทางชีวภาพทั้งพืชและทั้งสัตว์ลดลง นอกจากนั้นผลกระทบต่อคุณภาพน้ำจากการที่มีการเพาะเลี้ยงปลาในกระชังที่เพิ่มมากขึ้นจึงส่งผล ทำให้คุณภาพน้ำในลำน้ำชีลดลง เกิดภาวะน้ำเน่าเสียมีผลเสียต่อระบบนิเวศแหล่งน้ำ ภาวะน้ำท่วม ยังส่งผลกระทบต่อการพังทลายของดินริมฝั่งลำน้ำชี นอกจากเกิดภาวะน้ำท่วมในฤดูฝนแล้วยังพบ ปัญหาน้ำในลำน้ำชีน้อยลงในฤดูแล้ง เนื่องจากการเปิดปิดประตูระบายน้ำของเขื่อน ทำให้มีปริมาณ น้ำไม่เพียงพอต่อการอุปโภ - บริโภค สำหรับใช้สารเคมีของเกษตรกรเพื่อเพิ่มผลผลิตนั้น ประชาชนมีการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืช กำจัดวัชพืช ยาที่ใช้รักษาโรคปลา สารเคมีเหล่านี้มีผลเสีย ต่อระบบนิเวศของลำน้ำชีโดยรวม