การยกระดับการท่องเที่ยวโดยใช้ธุรกิจโฮมสเตย์เป็นฐานการพัฒนาเพื่อเพิ่มมูลค่าเศรษฐกิจและสังคมเชิงพื้นที่ จังหวัดยะลา
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
จังหวัดยะลาเป็นเมืองที่มีผังเมืองที่สวยงามของประเทศไทย มีสถานที่ท่องเที่ยวที่มีความหลากหลาย และอยู่บนเทือกเขาสันกาลาคีรีมีหมอกทั้งปี พร้อมอยู่ในแนวพื้นที่ป่าฮาลาบาลา ที่ใหญ่ที่สุดในภาคใต้มีความอุดมสมบูรณ์ด้วยพันธ์ไม้และผืนป่าดงดิบที่มีสัตว์สงวนหายาก อีกทั้งมีแหล่งท่องเที่ยวเชิงประวัติศาสตร์ วิถีวัฒนธรรม วิถีชุมชน ที่มีความเป็นเอกลักษณ์เฉพาะที่น่าหลงใหล รวมถึงมีผลไม้ที่เป็นพืชเศรษฐกิจ นักท่องเที่ยวส่วนใหญ่ให้ความสนใจเข้าพักโฮมเสตย์เพื่อสัมผัสความเป็นธรรมชาติแต่พบปัญหาในการดำเนินธุรกิจ คือ ไม่มีรูปแบบในการดำเนินธุรกิจ ขาดความรู้และทักษะด้านการบริหารจัดการ และด้านคุณภาพการให้บริการ โครงการนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อวิเคราะห์ศักยภาพการจัดการและคุณภาพการบริการของธุรกิจโฮมสเตย์ จังหวัดยะลา 2) เพื่อพัฒนาต้นแบบการจัดการธุรกิจโฮมสเตย์เพื่อยกระดับศักยภาพการจัดการและคุณภาพการบริการของธุรกิจโฮมสเตย์ เพิ่มมูลค่าเศรษฐกิจและสังคมเชิงพื้นที่ จังหวัดยะลา และ 3) เพื่อถ่ายทอดต้นแบบการจัดการธุรกิจโฮมสเตย์ให้แก่ผู้ประกอบการเพื่อใช้เป็นแนวทางในการประกอบธุรกิจโฮมสเตย์ เพิ่มมูลค่าเศรษฐกิจและสังคมเชิงพื้นที่ จังหวัดยะลา ประชากรและผู้ให้ข้อมูลสำคัญ (Key Informants) คือ ผู้ประกอบการธุรกิจโฮมสเตย์ในพื้นที่และพื้นที่ใกล้เคียง จำนวน 30 คน การเก็บรวบรวมข้อมูลจากเอกสารงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง และข้อมูลภาคสนาม ใช้วิธีการสัมภาษณ์เชิงลึก และการสังเกตการณ์ เพื่อนำไปสู่การสร้างรูปแบบและกระบวนการให้บริการธุรกิจโฮมสเตย์ชุมชนบ้านปิยะมิตร 3 ซึ่งวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพ ใช้การวิเคราะห์เนื้อหา (Content Analysis) ด้วยการสังเคราะห์ และการตีความเนื้อหา ผลการวิจัย พบว่า ปัจจัยที่ก่อให้เกิดการท่องเที่ยวแบบโฮมสเตย์ในพื้นที่ เนื่องจากเป็นพื้นที่ที่มีสภาพแวดล้อมที่สวยงาม มีแหล่งท่องเที่ยวที่หลากหลายแต่ยังขาดขาดทักษะด้านการบริหารธุรกิจโฮมสเตย์ รวมถึงทักษะด้านการบริการ ปัญหาด้านการสื่อสารกับนักท่องเที่ยวชาวต่างชาติ และปัญหาความพร้อมด้านสาธารณูปโภค ส่วนศักยภาพด้านการจัดการและการบริการของธุรกิจโฮมสเตย์ ด้านที่พัก โฮมสเตย์เน้นเรื่องความสะอาดเป็นหลัก ด้านอาหาร โฮมสเตย์ไม่มีบริการมื้ออาหารและของว่างแต่จะบริการอุปกรณ์ปิ้งย่างบริการแต่ต้องแจ้งล่วงหน้า ด้านความปลอดภัย ยังไม่มีมาตรการหรือแนวปฏิบัติที่ชัดเจนเกี่ยวกับการช่วยเหลือกรณีฉุกเฉิน ด้านรายการนำเที่ยว โฮมสเตย์ไม่มีการจัดโปรแกรมนำเที่ยวหรือกิจกรรมท่องเที่ยว ด้านทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ชุมชนมีแหล่งท่องเที่ยวที่ดึงดูดความสนใจของนักท่องเที่ยวทั้งภายในชุมชนหรือแหล่งท่องเที่ยวใกล้เคียง ด้านการสร้างคุณค่าและมูลค่าของผลิตภัณฑ์ ส่วนใหญ่ยังไม่มีการนำผลผลิตหรือผลิตภัณฑ์ชุมชน มาจัดจำหน่ายแก่นักท่องเที่ยว ด้านการจัดการโฮมสเตย์ โฮมสเตย์มีลักษณะเป็นธุรกิจส่วนตัว อีกทั้งยังไม่มีระบบการจองที่พัก การลงทะเบียน ด้านการประชาสัมพันธ์ มีระชาสัมพันธ์ผ่านเพจเพสบุ๊ค เป็นหลัก ด้านการบริการ มุ่งสร้างความประทับใจด้วยบุคลากรผู้ให้บริการ แต่ยังขาดทักษะการสื่อสารภาษาอังกฤษ เนื่องจากปัจจุบันมีนักท่องเที่ยวชาวต่างประเทศเข้ามาในพื้นที่ค่อนข้างเยอะ นอกจากนี้ การพัฒนาต้นแบบการจัดการธุรกิจโฮมสเตย์เพื่อยกระดับศักยภาพการจัดการและคุณภาพการบริการของธุรกิจโฮมสเตย์ ซึ่งโฮมสเตย์หมู่บ้านปิยะมิตร 3 ตำบลอัยเยอร์เวง อำเภอเบตง จังหวัดยะลา เป็นต้นแบบในการดำเนินการวิจัย ทำให้ธุรกิจโฮมสเตย์ได้มาตรฐานและนำไปสู่การกลับมาเที่ยวซ้ำและบอกต่อ และสามารถเป็นแหล่งสร้างงาน สร้างรายได้ ลดความเหลื่อมล้ำแก่ชุมชนๆ สามารถพึ่งตนเองได้ ชุมชนมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น ไม่เกิดปัญหาประชาชนย้ายถิ่นฐาน สร้างความรัก ความหวงแหนในพื้นที่ เกิดรายได้จาการท่องเที่ยวเพิ่มสูงขึ้นนำไปสู่การขยายตัวของเศรษฐกิจฐานรากในพื้นที่จังหวัดยะลาอย่างยั่งยืน คำสำคัญ: การยกระดับการท่องเที่ยว, โฮมสเตย์, มูลค่าเศรษฐกิจและสังคม, จังหวัดยะลา