การจัดการองค์ความรู้เกี่ยวกับทรัพยากรการท่องเที่ยวและบริหารจัดการในกลุ่มทะเลอันดามัน
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
พื้นที่ภาคใต้ฝั่งอันดามันของประเทศไทยเป็นพื้นที่ที่มีสำคัญในการท่องเที่ยว เนื่องจากเป็นพื้นที่มีนักท่องเที่ยวเข้ามาเที่ยวในแต่ละปีเป็นจำนวนมาก สร้างรายได้ให้แก่คนท้องถิ่นและประเทศไทย ดังนั้นการศึกษาถึงองค์ความรู้เกี่ยวกับทรัพยากรและการจัดการการท่องเที่ยวในพื้นที่ สามารถนำไปสู่การพัฒนาและแก้ปัญหาได้ การศึกษานี้ต้องการรวบรวมองค์ความรู้ต่างๆ ที่ได้มีการดำเนินงานที่มาในพื้นที่ภาตใต้ฝั่งอันดามัน โดยมีวัตถุประสงค์ในการวิจัย 3 ข้อ ดังนี้ 1) เพื่อศึกษาองค์ความรู้เกี่ยวกับทรัพยากรการท่องเที่ยวและการบริหารจัดการในกลุ่มทะเลอันดามัน 2) เพื่อพัฒนาแบบจำลองความรู้ที่ใช้ในการจัดการการท่องเที่ยวในพื้นที่ทางทะเลกลุ่มอันดามัน 3) เพื่อพัฒนารูปแบบแนวคิดเชิงระบบ (System Concept) ในการจัดการท่องเที่ยวพื้นที่ทางทะเลกลุ่มอันดามัน โดยพื้นที่ในการศึกษาครั้งนี้เป็นอุทยานแห่งชาติทางทะเลฝั่งอันดามันจำนวน 15 แห่ง ส่วนการดำเนินการวิจัยทำในรูปแบบ 3 สามเส้า ประกอบด้วย การทบทวนเอกสารอย่างเป็นระบบเชิงคุณภาพ การสัมภาษณ์ผู้ให้ข้อมูลหลักในพื้นที่ และการสังเกตในพื้นที่ การวิเคราะห์ข้อมูลใช้การวิเคราะห์เนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า อุทยานแห่งชาติทางทะเลฝั่งอันดามันทั้ง 15 แห่ง มีทรัพยากรท่องเที่ยวทางธรรมชาติที่ดึงดูดนักท่องเที่ยวได้ ประกอบด้วย น้ำทะเลใส หาดทราย พืชและสัตว์ที่อยู่ใต้น้ำ รวมถึงทรัพยากรที่อยู่บนแผ่นดิน ประกอบด้วยพันธุ์ไม้ สัตว์บกและสัตว์ปีก และน้ำตก ในส่วนของทรัพยากรที่มนุษย์สร้างขึ้น ประกอบด้วยด้านศิลปวัฒนธรรม เทศกาล ประเพณี และทรัพยากรท่องเที่ยวที่สร้างขึ้นมาเพื่อจุดประสงค์การท่องเที่ยวโดยเฉพาะ ในส่วนของแบบจำลองความรู้ที่ใช้ในการจัดการการท่องเทียวนั้น พบว่าอุทยานมีการจัดการความยั่งยืนโดยมีส่วนงานที่รับผิดชอบด้านการจัดการการท่องเที่ยว สร้างการมีส่วนร่วมและรับฟังข้อเสนอแนะของผู้อยู่อาศัยโดยผ่านคณะกรรมการที่ปรึกษาอุทยาน ให้นักท่องเที่ยวประเมินความพึงพอใจ และมีการให้ข้อมูลแก่นักท่องเที่ยว และมีการกำหนดขีดความสามารถในรองรับนักท่องเที่ยว ด้านความยั่งยืนสังคม-เศรษฐกิจ อุทยานสร้างรายได้และให้โอกาสแก่คนในชุมชน ทำให้เกิดกลุ่มจิตอาสาเพื่อช่วยในการอนุรักษ์ทรัพยากรของอุทยาน และอุทยานมีการเตรียมความพร้อมเมื่อเกิดเหตุฉุกเฉินแก่นักท่องเที่ยว ด้านความยั่งยืนทางสิ่งแวดล้อม อุทยานมีปกป้องทรัพยากรธรรมชาติ และตรวจสอบการปฏิบัติตามกฎหมาย และการจัดการขยะ การดำเนินงานของอุทยานสามารถจัดทำเป็นระบบได้ โดยอุทยานจะมีปัจจัยนำเข้า กระบวนการ ผลลัพธ์ และข้อมูลย้อนกลับ เพื่อนำไปใช้ในการพัฒนาปัจจัยนำเข้าและกระบวนการให้ดีขึ้นได้ อย่างไรก็ตามจากการวิเคราะห์การจัดการความยั่งยืน พบว่า อุทยานยังคงมีช่องว่างอยู่หลายเรื่อง ประกอบด้วย อุทยานยังขาดความครบถ้วนในการติดตามและการรายงานทางด้านเศรษฐกิจ สังคม และวัฒนธรรม การควบคุมป้องกันการเกิดปัญหานักท่องเที่ยวเกินกว่าขีดความสามารถในการรองรับของพื้นที่ ส่วนช่องว่างความยั่งยืนด้านสังคม เศรษฐกิจ ประกอบด้วย การกำหนดตัวชี้วัดผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจจากการท่องเที่ยวและวัดผลประโยชน์นั้น การดำเนินการที่ตอบสนองต่อปัญหาด้านปัญหาสิทธิมนุษยชน และในพื้นที่ท่องเที่ยวยังไม่มีสิ่งอำนวยความสะดวกเพื่อคนทั้งมวล ช่องว่างความยั่งยืนด้านวัฒนธรรม อุทยานยังขาดความชัดเจนในการประเมินคุณค่า เพื่อนำไปสู่การฟื้นฟูและสงวนรักษาทรัพย์สินทางวัฒนธรรม สนับสนุนเชิงนโยบายที่จะให้มีการรักษาหรือส่งเสริมวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ให้เป็นทรัพยากรท่องเที่ยวอย่างหนึ่ง ช่องว่างความยั่งยืนด้านสิ่งแวดล้อม อุทยานยังขาดการกำหนดเป้าหมายและแนวทางในการอนุรักษ์พลังงาน ไม่มีการส่งเสริมให้ภาคธุรกิจต่างๆ มีการจัดการน้ำ ไม่มีเป้าหมายในการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกและบรรเทาการเปลี่ยนแปลงของสภาพภูมิอากาศ และไม่มีเป้าหมายในการใช้การขนส่งที่มีผลกระทบต่ำ