การจัดการการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมสู่การพัฒนาธุรกิจชุมชน อำเภอบ้านผือ จังหวัดอุดรธานี

บทคัดย่อ

งานวิจัยในครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) เพื่อศึกษาแหล่งท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมในพื้นที่อำเภอ บ้านผือ จังหวัดอุดรธานี 2) เพื่อเป็นข้อเสนอในการพัฒนาสำหรับชุมชน/หน่วยงานภาครัฐเพื่อรองรับ การท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม และ 3) เพื่อจัดทำเส้นทางการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมในพื้นที่อำเภอบ้านผือ จังหวัดอุดรธานี โดยมีกลุ่มตัวอย่างได้แก่ นักท่องเที่ยวที่เดินทางมาท่องเที่ยวในอำเภอบ้านผือ จำนวน 340 คน ผู้นำชุมชน จำนวน 12 คน ผู้บริหารและ เจ้าหน้าที่หน่วยงานภาครัฐ จำนวน 37 คน ตัวแทนกลุ่มวิสาหกิจชุมชน จำนวน 49 คน ประชาชนในท้องถิ่น จำนวน 50 คน ครัวเรือนในท้องถิ่น จำนวน 30 คน ผู้ประกอบการในชุมชน จำนวน 12 คน โดยวิธีการเลือกแบบเฉพาะเจาะจง เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แบบสอบถามนักท่องเที่ยว แบบสัมภาษณ์เชิงลึก และ การประชุมเวทีสนทนากลุ่มการวิเคราะห์ข้อมูล ข้อมูลเชิงปริมาณใช้ค่าร้อยละ และข้อมูลเชิงคุณภาพใช้วิธีวิเคราะห์เนื้อหาจากแบบสอบถาม การสัมภาษณ์เชิงลึก และการประชุมเวทีสนทนากลุ่มพบ ดังนี้ 1. แหล่งเที่ยวทางวัฒนธรรมที่มีคุณค่าทางศาสนสถาน/โบราณประเพณี วัฒนธรรม ชาติพันธุ์และแหล่งท่องเที่ยวทางธรรมชาติในพื้นที่อำเภอบ้านผือ จังหวัดอุดรธานี พบว่า แหล่งท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมที่มีความสำคัญและโดดเด่นมีชื่อเสียงเป็นที่รู้จัก ได้แก่ ตำบลเขือน้ำ ประกอบด้วย วัดป่า โนนวิเวก วัดป่าบ้านค้อ ตำบลบ้านค้อ ประกอบด้วย วัดป่าสาระวารี วัดป่าหนองกอง ตำบลบ้านผือ ประกอบด้วย วัดหลวงพ่อนาค ตำบลเมืองพาน ประกอบด้วย วัดภูพระบาทบัวบก วัดภูพระบาทบัวบาน วัดภูพระบาทหนองด้วง วัดป่าบ้านใหม่ ตำบลกลางใหญ่ ประกอบด้วย วัดป่าบ้านผักบุ้ง วัดป่านาสีดา และตำบลคำด้วง ประกอบด้วย วัดป่านาหลวง เป็นต้น 2. สภาพทั่วไปของนักท่องเที่ยวที่เข้ามาเยี่ยมเยือนในเขตอำเภอบ้านผือ ส่วนใหญ่เป็น เพศหญิง คิดเป็นร้อยละ 55.60 สถานภาพสมรสแล้ว คิดเป็นร้อยละ 62.60 มีอายุช่วงระหว่าง 20 - 30 ปี คิดเป็นร้อยละ 25.90 ส่วนใหญ่มีอาชีพรับจ้าง คิดเป็นร้อยละ 25.30 มีรายได้ต่อเดือนระหว่าง 10,001 - 20,000 บาท คิดเป็นร้อยละ 36.20 และมีการศึกษาน้อยกว่าระดับปริญญาตรี คิดเป็นร้อยละ 59.70 รวมทั้งนักท่องเที่ยวเคยเดินทางท่องเที่ยวอำเภอบ้านผือ คิดร้อยละ 76.20 และเคยมาท่องเที่ยวที่อำเภอ บ้านมากกว่า 2 ครั้ง คิดเป็นร้อยละ 56.80 ส่วนใหญ่มาจากภาคตะวันออกเฉียงเหนือ คิดเป็นร้อยละ92.90 และ ไม่ต้องการพักค้างคืน คิดเป็นร้อยละ 81.20 เนื่องจากระยะทางไม่ไกลสามารถไป - กลับได้ คิดเป็นร้อยละ 75.00 และส่วนใหญ่นักท่องเที่ยวที่เคยมาท่องเที่ยวอำเภอบ้านผือมีความต้องการกลับมาเที่ยว ซ้ำอีก คิดเป็นร้อยละ 97.10 เนื่องจาก ต้องการมาทำบุญ กราบไหว้พระ และสิ่งศักดิ์สิทธิ์ตามความเชื่อทางพุทธศาสนา คิดเป็นร้อยละ 40.00 3. ความเห็นจากชุมชนและผู้มีส่วนเกี่ยวข้องเกี่ยวกับการพัฒนาแหล่งท่องเที่ยว เชิงวัฒนธรรมที่ได้ประชุมเวทีสนทนากลุ่ม พบว่า 1) ควรจะต้องมีการอนุรักษ์แหล่งท่องเที่ยวด้วยการจัดเป็นแหล่งท่องเที่ยวที่ให้ชุมชนมีส่วนร่วมในการพัฒนาและดูแลร่วมกัน 2) หน่วยงานภาครัฐควรเข้ามาสนับสนุนด้านงบประมาณ และหน่วยงานด้านการศึกษามาให้ความรู้ในด้านต่างๆ 3) ชุมชนจะต้องสร้างผู้นำในการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมเพื่อให้ความรู้ด้านประวัติศาสตร์ชุมชน 4) ต้องมีการพัฒนาประชาสัมพันธ์ผ่านระบบสื่อออนไลน์เพื่อให้เข้าถึงแหล่งท่องเที่ยวได้อย่างรวดเร็วและแม่นยำ 5) สถานที่แหล่งท่องเที่ยวควรจะต้องมีการพัฒนาด้วยการเล่าเรื่องราวที่สำคัญและเป็นจุดเด่นเพื่อให้ดึงดูดนักท่องเที่ยวเข้ามา รวมทั้งมีเอกสาร แผ่นพับ หรือเว็บไซต์ที่สะดวกต่อการเข้าถึง และ 5) พัฒนาเส้นทางการคมนาคมเพื่อขนส่งนักท่องเที่ยวเข้ามาในแหล่งท่องเที่ยวให้สะดวกและปลอดภัย 4. กลุ่มหนึ่งตำบลหนึ่งผลิตภัณฑ์ของกลุ่มวิสาหกิจชุมชนในแหล่งท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมอำเภอบ้านผือ พบว่ามีกลุ่มวิสาหกิจชุมชนจำนวน 11 กลุ่ม ได้แก่ กลุ่มวิสาหกิจชุมชนจักสานไม้ไผ่โนนสะอาด กลุ่มวิสาหกิจชุมชนจักสานตะกร้าหวาย กลุ่มวิสาหกิจชุมชนกลุ่มแม่บ้านเกษตรกรบ้านค้อแปรรูปกล้วยบ้านหนองกอง กลุ่มวิสาหกิจชุมชนข้าวแต๋นน้ำแตงโมแม่บุ๋มบ้านแวง กลุ่มวิสาหกิจชุมชนแม่บุญช่วยกล้วยทอดบ้านติ้ว กลุ่มวิสาหกิจชุมชนผู้ผลิตและแปรรูปข้าวเม่าปลอดสารพิษ บ้านผักบุ้ง กลุ่มวิสาหกิจชุมชน เกษตรผู้ปลูกกาแฟ บ้านหนองแคน และกลุ่มวิสาหกิจชุมชนมีความต้องการพัฒนากลุ่ม คือ การยกระดับสินค้าให้ได้มาตรฐาน เช่น พัฒนาผลิตภัณฑ์ บรรจุภัณฑ์ ตราสินค้า การตลาดด้วยระบบออนไลน์ และการจัดทำบัญชีต้นทุนสินค้า 5. การจัดทำเส้นทางการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมสู่การพัฒนาธุรกิจชุมชน พบว่า จัดทำเส้นทางการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมได้ 1 เส้นทาง คือ ตำบลเขือน้ำ ประกอบด้วย ประกอบด้วย วัดป่าโนนวิเวก และ วัดป่าบ้านค้อ ตำบลบ้านค้อ ประกอบด้วย วัดป่าสาระวารี และวัดป่าหนองกอง ตำบลบ้านผือ ประกอบด้วย วัดหลวงพ่อนาค ตำบลเมืองพาน ประกอบด้วย วัดภูพระบาทบัวบก วัดภูพระบาทบัวบาน วัดภูพระบาทหนองด้วง และวัดป่าบ้านใหม่ ตำบลกลางใหญ่ ประกอบด้วย วัดป่าบ้านผักบุ้ง และวัดป่า นาสีดา ตำบลคำด้วง ประกอบด้วย วัดป่านาหลวง โดยการจัดทำแผนที่ออนไลน์โดยใช้ Google My Maps เป็นเส้นทางของการจัดการการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม และ QR. - Code โดยลิงค์ไปยังแผนที่การจัดการเส้นทางการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมสู่การพัฒนาธุรกิจชุมชนอำเภอบ้านผือ จังหวัดอุดรธานี

คำสำคัญ