แนวทางขับเคลื่อนและขยายผลการใช้ถ่านชีวภาพเพื่อปลูกขมิ้นชันภายใต้มาตรฐานการผลิตเกษตรอินทรีย์

บทคัดย่อ

โครงการวิจัย เรื่อง แนวทางขับเคลื่อนและขยายผลการใช้ถ่านชีวภาพเพื่อปลูกขมิ้นชันภายใต้มาตรฐานการผลิตเกษตรอินทรีย์ แปลเกษตรกร ต าบลเขาหินซ้อน อ าเภอพนมสารคาม จังหวัดฉะเชิงเทรา ระหว่างปี พ.ศ.2565-2566 ในกลุ่มชุดดินที่ 17 ชุดดินที่ 33 ก าแพงเพชร โดยกรรมวิธีใส่ถ่านชีวภาพและไม่ใส่ถ่านชีวภาพ จากผลการทดลองพบว่า หลังสิ้นสุดการทดลอง สมบัติของดินมีการเปลี่ยนแปลง โดยมีค่าความเป็นกรดเป็นด่างของดิน (pH) เพิ่มขึ้น ในกรรมวิธีที่ใช้ถ่านชีวภาพ ปริมาณอินทรียวัตถุ ฟอสฟอรัสที่เป็นประโยชน์ในดินและโพแทสเซียมที่สกัดได้ในดินเพิ่มขึ้น ทั้งนี้เนื่องจากความมีรูพรุนและคุณสมบัติการแลกเปลี่ยนประจุบวกของถ่านชีวภาพจะช่วยในการดูดซับธาตุอาหารในดิน และจากผลวิเคราะห์ทางกายภาพของดิน พบว่า การใช้ถ่านชีวภาพมีผลท าให้เปอร์เซ็นต์ความคงทนเม็ดดินของเม็ดดินเพิ่มขึ้น ในการใส่ถ่านชีวภาพอัตรา 3 ตันต่อไร่ ให้เปอร์เซ็นต์ความคงทนเม็ดดินของเม็ดดิน เท่ากับ 79.89 ในขณะที่แปลงไม่ใส่ถ่านชีวภาพอัตรา 3 ตันต่อไร่ ให้เปอร์เซ็นต์ความคงทนเม็ดดินของเม็ดดินเท่ากับ 71.61 นอกจากนั้นจากผลวิเคราะห์ทางชีวภาพของดิน พบว่า ปริมาณเชื้อจุลินทรีย์แบคทีเรีย แอคติโนมัยซีส และเชื้อรามีแนวโน้มเพิ่มมากขึ้น โดยการใช้ถ่านชีวภาพ 3 ตันต่อไร่ มีปริมาณแอคติโนมัยซีส แบคทีเรียและเชื้อราสูงกว่าการไม่ใส่ถ่านชีวภาพ 3 ตันต่อไร่ ส าหรับผลผลิตและสารออกฤทธิ์ Curcuminoids พบว่าการใช้ถ่านชีวภาพอัตราต่างๆ ปรับปรุงดินกรดมีแนวโน้มทำให้ผลผลิตขมิ้นชันแตกต่างกันกันทางสถิติ โดยการใช้ถ่านชีวภาพ 3 ตันต่อไร่ ให้ผลผลิตเฉลี่ยเท่ากับ 2,431 กก.ต่อไร่ ส่วนการไม่ใช้ถ่านชีวภาพ 3 ตันต่อไร่ ให้ผลผลิตขมิ้นชันเฉลี่ย1,591 กิโลกรัมต่อไร่ สำหรับสารออกฤทธิ์ Curcuminoids พบว่า การใช้ถ่านชีวภาพ 3 ตันต่อไร่ไม่มีผลทำให้สารออกฤทธิ์Curcuminoids มีค่าแตกต่างกับการไม่ใช้ถ่านชีวภาพอย่างใด จากการศึกษาทัศนคติของเกษตรกรที่มีต่อการใช้ถ่านชีวภาพในการปรับปรุงดิน พบว่า เกษตรกรส่วนใหญ่มีความคิดเห็นเชิงบวกต่อการใช้ถ่านชีวภาพ โดยเกษตรกรส่วนใหญ่คิดว่าถ่านชีวภาพมีประโยชน์และควรนำมาใช้ในการปรับปรุงดินซึ่งน่าจะเป็นอีกทางเลือกหนึ่งเพื่อเพิ่มผลผลิตพืชและปรับปรุงบำรุงดิน ดังนั้น แนวทางขับเคลื่อนและขยายผลการใช้ถ่านชีวภาพเพื่อปลูกขมิ้นชันภายใต้มาตรฐานการผลิตเกษตรอินทรีย์ จึงควรสนับสนุนการใช้วัตถุดิบหรือวัสดุเหลือใช้ ในท้องถิ่นเพื่อใช้ในการผลิตถ่านชีวภาพ และเนื่องจาก ด้านกระบวนการผลิตบางครั้งมีความยุ่งยาก ดังนั้น จึงควรมีการถ่ายทอดความรู้ เทคโนโลยีการผลิตและส่งเสริมการใช้ถ่านชีวภาพแก่เกษตรกร ด้วยการน าเสนออย่างเป็นขั้นตอนที่เข้าใจง่าย เพื่อให้เกษตรกรมีความรู้และความเข้าใจเกี่ยวกับการใช้ถ่านชีวภาพที่ถูกต้อง และมีการส่งเสริมและถ่ายทอดความรู้เกี่ยวกับถ่านชีวภาพให้เกษตรกรเพิ่มเติมหรือวิจัยเพิ่มเติมในแง่ของคุณภาพผลผลิต

คำสำคัญ