เทคโนโลยีภูมิสารสนเทศเพื่อบริหารจัดการลุ่มน้ำชีอย่างมีส่วนร่วม จังหวัดชัยภูมิ

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาการขยายตัวชุมชนพื้นที่ลุ่มน้ำชี จังหวัดชัยภูมิ จากข้อมูลดาวเทียม 2 ช่วงเวลา คือ ปี พ.ศ.2555 และปี พ.ศ.2565 เพื่อศึกษาปริมาณน้ำท่าลุ่มน้ำชี จังหวัดชัยภูมิ เพื่อศึกษาปัญหา/อุปสรรค/ข้อจำกัดในการบริหารจัดการลุ่มน้ำชี จังหวัดชัยภูมิ และเพื่อศึกษาและพัฒนารูปแบบการจัดการลุ่มน้ำชีอย่างยั่งยืน ผลการศึกษาพบว่า 1) พื้นที่ลุ่มน้ำชี จังหวัดชัยภูมิ ปี พ.ศ. 2555 กับ ปี พ.ศ. 2565 พบว่าแหล่งน้ำ/ที่ลุ่มเพิ่มขึ้นจำนวน 587,260 ตารางกิโลเมตร คิดเป็นร้อยละ 36.21 ของพื้นที่ทั้งหมด ชุมชนเพิ่มขึ้นจำนวน 2,943,380 ตารางกิโลเมตร คิดเป็นร้อยละ 42.22 ของพื้นที่ทั้งหมด ป่าลดลงจำนวน 21,069,620 ตารางกิโลเมตร คิดเป็นร้อยละ 21.05 ของพื้นที่ทั้งหมด ที่แผ้วถาง/เสื่อมโทรม เพิ่มขึ้นจำนวน 19,608,274 ตารางกิโลเมตร คิดเป็นร้อยละ 48.50 ของพื้นที่ทั้งหมด และพื้นที่เกษตรกรรมลดลงจำนวน 2,069,294 ตารางกิโลเมตร คิดเป็นร้อยละ 8.57 ของพื้นที่ทั้งหมด 2) ศึกษาปริมาณน้ำท่าลุ่มน้ำชี จังหวัดชัยภูมิ พบว่า ปริมาณน้ำฝนมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นเล็กน้อย และ มีโครงสร้างการจัดเก็บข้อมูลเชิงพื้นที่ในรูปแบบ Shapefile จำนวน 4 แฟ้มข้อมูล 3) ศึกษาปัญหา/อุปสรรค/ข้อจำกัดในการบริหารจัดการลุ่มน้ำชี พบว่า กิจกรรมของผู้ใช้น้ำบริเวณต้นน้ำชีมีการนำใช้น้ำเพื่อทำการเกษตร และใช้น้ำเพื่อบริโภค ปัญหาที่สำคัญสำหรับพื้นที่ชาวบ้านส่วนใหญ่ไม่สามารถนำน้ำมาใช้ได้ และช่วงพฤศจิกายน-เมษายน ขาดน้ำใช้ซึ่งเป็นฤดูแล้ง 4) แนวทางในการพัฒนารูปแบบการจัดการลุ่มน้ำชีอย่างยั่งยืน (1) ประชุมชาวบ้านพื้นที่ลุ่มน้ำชี เพื่อทำความเข้าใจ (2) มีกิจกรรมอบรมให้ความรู้แก่ประชาชน และเยาวชน (3) มีกิจกรรมสร้างจิตสำนึก และวินัยอย่างต่อเนื่อง (4) ศึกษาดูงานการจัดการลุ่มน้ำชีพื้นที่ต้นแบบอื่น (5) สร้างกติกาชุมชน มีมาตรการชุมชน (6) จัดตั้งกลุ่มบริหารจัดการพื้นที่ลุ่มน้ำชี จังหวัดชัยภูมิ (7) การดำเนินการจัดการลุ่มน้ำชีอย่างยั่งยืน ต้องมีการร่วมมือกันทั้งภาครัฐ และภาคประชาชน

คำสำคัญ