การจัดการธาตุอาหารเพื่อเพิ่มผลผลิตและคุณภาพข้าวคุณค่าทางโภชนาการสูงภายใต้สภาพอากาศที่เปลี่ยนแปลง

บทคัดย่อ

งานวิจัยเพื่อประเมินผลกระทบจากอุณหภูมิสูงในฤดูนาปรังต่อผลผลิตและคุณภาพผลผลิตข้าวคุณค่าทางโภชนาการสูง และประเมินผลของการจัดการธาตุอาหารในการลดผลกระทบดังกล่าว ดำเนินการทดลองในแปลงเกษตรกร อำเภอสันทราย จังหวัดเชียงใหม่ ในฤดูนาปรัง (กุมภาพันธ์-พฤษภาคม 2566) และนาปี (สิงหาคม-พฤศจิกายน 2566) ใช้ข้าวพันธุ์กข43 ปลูกในสภาพ นาชลประทานแบ่งเป็น 2 การทดลอง การทดลองที่ 1 การใช้ธาตุซิลิกอนและโบรอนเพื่อเพิ่มผลผลิตข้าวที่มีคุณค่าทางโภชนาการสูงภายใต้สภาพอุณหภูมิสูง ประกอบด้วยกรรมวิธีการฉีดพ่นธาตุอาหารทางใบ 4 กรรมวิธี ได้แก่ ไม่มีการฉีดพ่นธาตุอาหาร ฉีดพ่นด้วยซิลิกอน (0.6%Si) ฉีดพ่นด้วยโบรอน (0.01% B) และฉีดพ่นด้วยซิลิกอนร่วมกับโบรอน การทดลองที่ 2 การจัดการธาตุไนโตรเจนเพื่อเพิ่มคุณค่าทางโภชนาการ และผลผลิตของข้าวภายใต้สภาพอุณหภูมิสูง ประกอบด้วยอัตราการใส่ปุ๋ยไนโตรเจน 3 กรรมวิธี ได้แก่ 4.8, 9.6 และ 19.2 กิโลกรัม ไนโตรเจน/ ไร่ ผลการวิจัยในทั้งสองการทดลองพบผลกระทบของสภาพอุณหภูมิที่สูงในฤดูนาปรังต่อการผลิตข้าวพันธุ์กข43 ต่อผลผลิต และคุณภาพผลผลิตข้าว เมื่อเปรียบเทียบกับการปลูกในฤดูนาปี ทั้งนี้พบว่าการฉีดพ่นด้วยโบรอนในการปลูกข้าวในฤดูนาปรังซึ่งมีอุณหภูมิสูง ช่วยเพิ่มความมีชีวิตของละอองเรณู ส่วนการฉีดพ่นด้วยซิลิกอนร่วมกับโบรอนช่วยเพิ่มการติดเมล็ด และผลผลิตเมล็ด โดยไม่ส่งผลต่อการสะสมไนโตรเจน และโปรตีนในเมล็ด แต่พบว่าทำให้การสะสมธาตุสังกะสีในเมล็ดลดลง รวมทั้งการใส่ปุ๋ยไนโตรเจนอัตรา 19.2 กิโลกรัม ไนโตรเจน/ ไร่ ส่งผลให้มีการสะสมไนโตรเจน โปรตีน และสังกะสีในเมล็ดเพิ่มขึ้น รวมทั้งเพิ่มผลผลิตเมล็ดในข้าวกข43 ที่ปลูกในฤดูนาปรัง อย่างไรก็ตาม ยังต้องมีการทดสอบการจัดการธาตุอาหารดังกล่าวในสภาพแปลงทดสอบผลผลิตในพื้นที่ปลูกที่ต่างกัน ซึ่งสามารถใช้เป็นแนวทางในการจัดการธาตุอาหารสำหรับเพิ่มผลผลิตและคุณภาพข้าวคุณค่าทางโภชนาการสูง ในสภาพอุณหภูมิที่แตกต่างกันของแต่ละฤดูปลูกได้

คำสำคัญ