การจัดการความอุดมสมบูรณ์ของดินเพื่อเพิ่มผลผลิตและคุณภาพของข้าวหอมะลิอินทรีย์ในระบบเกษตรอินทรีย์เพื่อความยั่งยืน

บทคัดย่อ

การจัดการความอุดมสมบูรณ์ของดินเพื่อเพิ่มผลผลิตและคุณภาพของข้าวหอมมะลิ อินทรีย์ในระบบเกษตรอินทรีย์เพื่อความยั่งยืน วัตถุประสงค์เพื่อศึกษาวิธีการและอิทธิพลของการ จัดการความอุดมสมบูรณ์ของดินที่มีผลต่อการเพิ่มผลผลิตและคุณภาพของข้าวหอมมะลิอินทรีย์ใน พื้นที่ศึกษาจังหวัดสุรินทร์ และถ่ายทอดเทคโนโลยีจากผลการวิจัยให้แก่เกษตรกรในจังหวัดสุรินทร์ วางแผนการทดลองแบบ 2 x 5 Split Plot in CRD ประกอบด้วย 2 ปัจจัยหลัก คือ หว่านเมล็ดข้าว พร้อมไถกลบตอซังข้าวพร้อมคราดดินกลบ (A.) และไถกลบตอซังข้าวหลังเก็บเกี่ยว ทิ้งไว้ 4 เดือน ทำ การไถกลบอีกครั้ง แล้วหว่านเมล็ดข้าวพร้อมคราดดินกลบ (A2) ส่วนปัจจัยรอง (B) มี 5 ปัจจัยได้แก่ ไม่ใส่ปุ๋ย ใส่ปุ๋ยมูลโคอัตรา 500 กิโลกรัมต่อไ ใส่โสนอัฟริกันอัตรา 4 กิโลกรัมต่อไร่ หว่านพร้อมเมล็ด ข้าว ใส่ปุยหินฟอสเฟตอัตรา 100 กิโลกรัมต่อไร่ และใส่ปุ๋ยหมักเปลือกยูคาลิปตัส 2 ตันต่อไร่ รวม เป็1. น้ำหนักแห้งของข้าวเปลือก (เมล็ดดี) จากปัจจัยหลัก 2 ระดับ มีความแตกต่างทาง สถิติระดับความเชื่อมั่น 95% โดย T8 > T3 , T10 > T5 , T9 > T4 , 17 > T12 และ T6 > T1 มี ค่าเฉลี่ยเป็น 365 > 316 , 296 > 260 , 245 > 210 , 195 > 135 และ 110 > 75 กิโลกรัมต่อไร่ ตามลำดับ ส่วนปัจจัยรองทั้ง 5 ปัจจัยมีความแตกต่างทางสถิติที่ระดับความเชื่อมั่น 95% โดย T3 > T5 > T4 > T2 > T1 และ T8 > T10 > T9 > 17 > T6 มีค่าเฉลี่ยเป็น 316 , 260 , 210 , 135, 75 และ 365 , 296 , 245 , 195 , 110 กิโลกรัมต่อไร่ตามลำดับ อย่างไรก็ตามทั้งปัจจัยหลักกับปัจจัยรอง ไม่มีปฏิสัมพันธ์ต่อกัน 2. น้ำหนักแห้งของตอซังข้าว จากปัจจัยหลัก 2 ระดับ มีความแตกต่างทางสถิติระดับ ความเชื่อมั่น 95% โดย T8 > T3 , T10 > T5 , T9 > T4 , 17 > T2 และ T6 > T1 มีค่าเฉลี่ย เป็น 1,886>1,760 , 1,726>1,596> , 1,551>1,411 , 1,364> 1,214และ 1,160 > 1,008โลกรัมต่อไร่ ตามลำดับ ส่วนปัจจัยรองทั้ง 5 ปัจจัย มีความแตกต่างทางสถิติที่ระดับความเชื่อมั่น 95% โดย T3 > T5 > T4> T2 > T1 และ T8> T10 > T9 > 17 > T6 โดยมีค่าเฉลี่ย เป็น 1,760 , 1,596 , 1,411 , 1,214 , 1,008 และ 1,886 , 1,726 , 1,551 , 1,364 , 1,160 โลกรัมต่อไร่ตามลำดับ อย่างไรก็ตาม ทั้งปัจจัยหลักกับปัจจัยรอง ไม่มีปฏิสัมพันธ์ต่อกัน 3. จำนวนรวงข้าวต่อตารางเมตร จากปัจจัยหลัก 2 ระดับ มีความแตกต่างทางสถิติ ระดับความเชื่อมั่น 95% โดย T8 > T3 , T10 > T5 , T9 > T4 , T7 > T2 และ T6 > T1 มีค่าเฉลี่ย เป็น 196 > 178 , 172 > 152 > , 145 > 127 , 119 > 112และ 101 > 73 รวงต่อตารางเมตร ตามลำดับ ส่วนปัจจัยรองทั้ง 5 ปัจจัย มีความแตกต่างทางสถิติที่ระดับความเชื่อมั่น 95% โดย T3 > T5 > T4> T2 > T1 และ T8> T10 > T9 > 17 > T6 โดยมีค่าเฉลี่ยเป็น 178 , 152 , 127 , 112 , 73 และ 196 , 172 , 145 , 119 , 101 รวงต่อตาราเมตร ตามลำดับ อย่างไรก็ตามทั้งปัจจัยหลักกับ ปัจจัยรอง ไม่มีปฏิสัมพันธ์ต่อกัน 4. น้ำหนัก 1,000 เมล็ด จากปัจจัยหลัก 2 มีความแตกต่างทางสถิติระดับความเชื่อมั่น 95% โดย T8 > T3 , T10 > T5 , T9 > T4 , 17 > T2 และ T6 > T1 โดยมีค่าเฉลี่ย เป็น 30.02 > 29.99 , 29.50 > 29.02 > , 28.87 > 28.46 , 28.41 > 28.10 และ 27.87 > 27.36กรัม ตามลำดับ ส่วนปัจจัยรองทั้ง 5 ปัจจัยมีความแตกต่างทางสถิติที่ระดับความเชื่อมั่น 95% โดย T3 > T5 > T4> T2 > T1 และ T8> T10 > T9 > 17 > T6 โดยมีค่าเฉลี่ยเป็น 29.99 , 29.02 , 28.46, 28.10 , 27.36 และ 30.02 , 29.50 , 28.87 , 28.41 , 27.87กรัม ตามลำดับ อย่างไรก็ตามทั้งปัจจัยหลักกับ ปัจจัยรอง ไม่มีปฏิสัมพันธ์ต่อกัน 5. เปอร์เซ็นต์เมล็ดลีบ จากปัจจัยหลัก 2 ระดับ มีความแตกต่างทางสถิติระดับความ เชื่อมั่น 959 โดย T8 < T3 , T10 < T5 , T9 < T4 , 17 < T2 และ T6 < T1 โดยมีค่าเฉลี่ยเป็น 13 < 16 , 17 < 19 20 < 21 , 23 < 25 และ 26 < 29 เปอร์เซ็นต์ ตามลำดับ ส่วนปัจจัยรองทั้ง 5 ปัจจัยมีความแตกต่างทางสถิติที่ระดับความเชื่อมั่น 95% โดย T3 < T5 < T4< T2 < T1 และ T8< T10 < T9 < 17 < T6 โดยมีค่าเฉลี่ย เป็น 16 , 19 , 21 , 25 , 29 และ 13 , 17 , 20 , 23 , 26 เปอร์เซ็นต์ ตามลำดับ อย่างไรก็ตามทั้งปัจจัยหลักกับปัจจัยรอง ไม่มีปฏิสัมพันธ์ต่อกัน 6. คุณภาพผลผลิตข้าวหอมมะลิอินทรีย์ในวิธีทดลองแบบ HS-GC พบว่า ค่าสารความ หอม (2AP) ของ T8 > T3 > T10 > T5 > T9 > T4 > 12 > T6 และ T1 มีค่าเฉลี่ยของความเข้มข้น ของสารความหอม (2AP) เป็น 14.426 , 13.482 , 13.001 , 12.153 , 10.869 , 10.181 , 9.898 , 8.990 , 8810 และ 8.166 ตามลำดับ โดยค่าของ T8 มีค่าสูงสุด ส่วนค่าของ T1 มีค่าต่ำสุด 7. ข้อมูลดินหลักการปลูกข้าว (วิจัย) พบว่าทุกกรรมวิธีการวิจัยมีค่าปริมาณอินทรียวัตถุ เพิ่มขึ้น สำหรับค่าปริมาณกรดฟอสฟอริก มีค่าค่อนข้างคงที่เกือบทุกกรรมวิธียกเว้น กรรมวิธีที่ 6 และ 8 มีค่าค่อนข้างลดลง ขณะที่กรรมวิธีที่ 9 และ 10 มีค่าเพิ่มขึ้น ส่วนค่าปริมาณโพแทสเซียมที่ละลาย น้ำได้ลดลงเกือบทุกกรรมวิธี ยกเว้นกรรมวิธีที่ 4 และ 10 มีค่าเพิ่มขึ้น 8. วัชพืชพบว่าทุกกรรมวิธีพบชนิดของวัชพืชทั้ง 5 ชนิดเหมือนกัน (ได้แก่ หญ้าชั้น อากาศ หญ้านกสีชมพู กะเพราผี ผักเสี้ยนผีดอกม่วงและไมยราบเลื้อย) แต่ต่างกันที่จำนวนต้นของแต่ ละชนิด ชนิดวัชพืชโดยเฉลี่ยของแต่ละกรรมวิธี ส่วนจำนวนต้นของวัชพืชทุกชนิดรวมกันจำนวน มากกว่าที่สุดได้แก่ T8 > T3 > T10 > T5 > T9 > T4 > 17 > T2 > T6 และ T1 ตามลำดับ คำสำคัญ ระบบเกษตรอินทรีย์ ข้าวหอมมะลิอินทรีย์ ความยั่งยืนทางเกษตรอินทรีย์ พืชอินทรีย์ ปุยอินทรีย์ ข้าวอินทรีย์ ข้าวพันธุ์ขาวดอกมะลิ 105 การจัดการความอุดมสมบูรณ์ของดิน

คำสำคัญ