การบริหารจัดการท่องเที่ยวเชิงนิเวศ ของชุมชนเกาะมะพร้าว อำเภอเมือง จังหวัดภูเก็ต

บทคัดย่อ

ชื่องานวิจัย การบริหารจัดการการท่องเที่ยวเชิงนิเวศของชุมชนเกาะมะพร้าว อำเภอเมือง จังหวัดภูเก็ต คณะผู้จัดทำ นางจิราพร ประสารการ นางวัชรี หิรัญพันธุ์ นายวสันต์ จันทร์ประสิทธิ์ ได้รับทุนอุดหนุนการวิจัยจาก มหาวิทยาลัยราชภัฎภูเก็ต บทคัดย่อ การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) ศึกษาศักยภาพของผลิตภัณฑ์การท่องเที่ยวเชิงนิเวศของชุมชนเกาะมะพร้าว จังหวัดภูเก็ต (2) ศึกษาการวางแผนและการจัดการในส่วนประสมการตลาดของการท่องเที่ยวเชิงนิเวศของชุมชนเกาะมะพร้าว จังหวัดภูเก็ต และ (3) ศึกษาแนวทางการจัดการองค์กรในชุมชน และการสร้างภาคีการมีส่วนร่วมในการจัดการการท่องเที่ยวเชิงนิเวศของชุมชนเกาะมะพร้าว จังหวัดภูเก็ต การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยแบบผสมผสาน ซึ่งประกอบด้วยการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยวิธีการสัมภาษณ์แบบอภิปรายกลุ่มกับผู้นำชุมชน ผู้นำทางความคิดของคนในชุมชน จำนวน 10 คน การสัมภาษณ์เชิงลึกกับตัวแทนชมรมการท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์เกาะยาวน้อย จังหวัดพังงา จำนวน 5 คน และการวิจัยเชิงปริมาณ ในรูปแบบสำรวจโดยใช้แบบสอบถามกับตัวแทนทุกครัวเรือนในพื้นที่เกาะมะพร้าว จำนวน 115 ครัวเรือน นักท่องเที่ยวชาวไทยที่เคยมาท่องเที่ยวในพื้นที่เกาะมะพร้าวอย่าง 1 ครั้ง จำนวน 285 คน นักท่องเที่ยวชาวไทยทั่วไป จำนวน 400 คน และนักท่องเที่ยวชาวต่างประเทศทั่วไปจำนวน 411 คน ผลการวิจัยพบว่า การท่องเที่ยวเชิงนิเวศของเกาะมะพร้าว จังหวัดภูเก็ต เป็นแหล่งท่องเที่ยวที่มีสิ่งดึงดูดใจ สิ่งอำนวยความสะดวก ปัจจัยพื้นฐาน การขนส่ง การต้อนรับอย่างมีมิตรไมตรี ทรัพยากรท่องเที่ยวด้านวัฒนธรรม ก่อให้เกิดผลที่เป็นไปตามวัตถุประสงค์ของการท่องเที่ยวเชิงนิเวศ มีองค์ประกอบสอดคล้องกับองค์ประกอบของการท่องเที่ยวเชิงนิเวศ เป็นไปตามเกณฑ์มาตรฐานคุณภาพแหล่งท่องเที่ยวเชิงนิเวศ แต่การท่องเที่ยวเชิงนิเวศของเกาะมะพร้าวมีจุดอ่อนในด้านการมีส่วนร่วมของชุมชนท้องถิ่น การไม่สามารถทำให้คนในชุมชนหรือทุกๆกลุ่มที่เกี่ยวข้องได้ประโยชน์ทางเศรษฐกิจจากการท่องเที่ยวอย่างทั่วถึง ยังไม่เป็นที่รู้จักในวงกว้าง ขาดการให้บริการข้อมูลข่าวสารเพื่อให้การศึกษา ให้ความรู้แก่นักท่องเที่ยว และมีสิ่งที่ต้องคำนึงให้มากขึ้นเพื่อให้เป็นไปตามมาตรฐานการท่องเที่ยวเชิงนิเวศ ดังนี้ ด้านการจัดการ ด้านกิจกรรมและการเรียนรู้ ด้านการมีส่วนร่วม และ ด้านโฮมสเตย์ของชาวบ้าน ในการจัดการส่วนประสมทางการตลาดของการท่องเที่ยวเชิงนิเวศในพื้นที่เกาะมะพร้าวนั้น ชุมชนเจ้าบ้านจะต้องทำความรู้จักนักท่องเที่ยวเป้าหมาย ทั้งนี้เพื่อออกแบบผลิตภัณฑ์การท่องเที่ยวเชิงนิเวศ และจัดการส่วนประสมทางการตลาด (4 Ps) ให้เหมาะสมและสอดคล้องกับความต้องการที่เฉพาะเจาะจงของนักท่องเที่ยวเป้าหมายแต่ละกลุ่ม ซึ่งสามารถแบ่งได้เป็น 8 กลุ่มย่อย ดังนี้ (2.1) นักท่องเที่ยวชาวไทยที่เคยมีประสบการณ์ด้านการท่องเที่ยวเชิงนิเวศ (2.2) นักท่องเที่ยวชาวต่างประเทศที่เคยมีประสบการณ์ด้านการท่องเที่ยวเชิงนิเวศ (2.3) นักท่องเที่ยวชาวไทยที่ไม่เคยท่องเที่ยวเชิงนิเวศ (2.4) นักท่องเที่ยวชาวต่างประเทศที่ไม่เคยท่องเที่ยวเชิงนิเวศ (2.5) นักท่องเที่ยวชาวไทยที่รู้จักการท่องเที่ยวเชิงนิเวศ (2.6) นักท่องเที่ยวชาวต่างประเทศที่รู้จักการท่องเที่ยวเชิงนิเวศ (2.7) นักท่องเที่ยวชาวไทยที่ไม่รู้จักแต่สนใจการท่องเที่ยวเชิงนิเวศ และ (2.8) นักท่องเที่ยวชาวต่างประเทศที่ไม่รู้จักแต่สนใจการท่องเที่ยวเชิงนิเวศ แนวทางในการจัดการองค์กรในชุมชนของการท่องเที่ยวเชิงนิเวศ ชุมชนเกาะมะพร้าว จังหวัดภูเก็ต ควรเป็นการให้ชุมชนในรูปของชมรมการท่องเที่ยวเชิงนิเวศเกาะมะพร้าว เข้ามามีส่วนร่วมในการพัฒนาการท่องเที่ยวในพื้นที่ของตนในขั้นตอนต่างๆ ดังนี้ (3.1) เป็นผู้กำหนดนโยบาย และวัตถุประสงค์ของการท่องเที่ยว (3.2) กำหนดโครงสร้างองค์กรที่รับผิดชอบงานที่เกี่ยวข้องการท่องเที่ยวเชิงนิเวศ (3.3) เป็นผู้วางแผนการจัดการส่วนประสมทางการตลาดทางการท่องเที่ยวเชิงนิเวศในพื้นที่ของตนเอง (3.4) เป็นผู้กำหนดการจัดสรรรายได้ที่เกิดจากการท่องเที่ยว (3.5) กำหนดมาตรการการเฝ้าระวังผลกระทบเชิงลบที่เกิดจากการท่องเที่ยว และ (3.6) เป็นผู้กำหนดรูปแบบความรู้ และเทคโนโลยีที่จะนำมาใช้เพื่อการพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงนิเวศด้วยชุมชนเอง การท่องเที่ยวเชิงนิเวศ ชุมชนเกาะมะพร้าว จังหวัดภูเก็ต ควรสร้างภาคีการมีส่วนร่วมด้านการจัดการท่องเที่ยวเชิงนิเวศภายใต้การสนับสนุนขององค์กรพัฒนาเอกชน และหน่วยงานภาครัฐ เพื่อเพิ่มศักยภาพด้านการบริการจัดการการท่องเที่ยว เช่น การเข้าเป็นสมาชิกของเครือข่ายการท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ สมาชิกเครือข่ายโฮมสเตย์ของชาวบ้านทั่วประเทศ การเข้าร่วมงานแสดงสินค้าทางการท่องเที่ยว ที่การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทยจัดขึ้น การสร้างภาคีกับสื่อมวลชนในการประชาสัมพันธ์แหล่งท่องเที่ยว การสร้างภาคีกับหน่วยงานวิชาการ เพื่อจัดทำโปรแกรมสื่อความหมายธรรมชาติ เป็นต้น คำสำคัญ : การบริหารจัดการ การท่องเที่ยวเชิงนิเวศ เกาะมะพร้าว จังหวัดภูเก็ต

คำสำคัญ