การสร้างความมั่นคงทางเศรษฐกิจจากฐานรากโดยการท่องเที่ยวชุมชนเชิงนิเวศของชุมชนชายฝั่งชายแดนภาคตะวันออก: กรณีศึกษา ตำบลหาดเล็ก อำเภอคลองใหญ่ จังหวัดตราด

บทคัดย่อ

งานวิจัยชิ้นนี้เป็นงานวิจัยแบบผสมผสาน โดยใช้วิธการแบบปฏิบัติการวิจัยแบบมีส่วนร่วมและการวิจัยเชิงคุณภาพ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาศักยภาพของชุมชนพัฒนากิจกรรม และนำเสนอแนวทางจากปฏิบัติการสร้างความมั่นคงทางเศรษฐกิจโดยการจัดการท่องเที่ยวชุมชนเชิงนิเวศจากฐานรากในบริบทของชุมชนชายฝั่งชายแดนภาคตะวันออก ผลการศึกษาตามวัตถุประสงค์ข้อที่ 1 พบว่า ศักยภาพชองชุมชนในการจัดการท่องเที่ยวชุมชนเชิงนิเวศนั้นได้แก่ 1) ศักยภาพในการเป็นแหล่งท่องเที่ยวชุมชนเชิงนิเวศมีแหล่งท่องเที่ยวที่นำมาสนับสนุนให้เกิดการจัดการท่องเที่ยวชุมชนเชิงนิเวศ อาทิ แหล่งท่องเที่ยวเชิงนิเวศ,แหล่งท่องเที่ยวเชิงประวัติศาสตร์ของชุมชนชายแดน 2 แผ่นดิน,แหล่งท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมและแหล่งท่องเที่ยวทางด้านการอนุรักษ์และการเรียนรู้ 2) ศักยภาพของพื้นที่ด้านอาหารมีความอุดมสมบูรณ์ในด้านอาหาร การฟื้นฟูระบบนิเวศน์ทำให้มีสัตว์ทะเล 3) ศักยภาพด้านที่พักที่จัดให้บริการแก่นักท่องเที่ยวแบบรีสอร์ตและแบบโฮมเสตย์ 4) ศักยภาพด้านความปลอดภัยมีการเตรียมพร้อมจากภาครัฐและภาคประชาชน 5) ศักยภาพด้านเครือข่ายในการจัดการท่องเที่ยวที่สนับสนุนให้ชุมชนบ้านหาดเล็กจัดการท่องเที่ยวชุมชนเชิงนิเวศ ได้แก่ เครือข่ายภาครัฐ เอกชนและประชาชน 6) ศักยภาพด้านการจัดกิจกรรมการท่องเที่ยวชุมชนเชิงนิเวศโดยการใช้ทรัพยากรธรรมชาติของชมชนเป็นฐาน 7) ศักยภาพด้านการให้ความรู้และสร้างจิตสำนึกชาวบ้านเรียนรู้และนำมาสู่การเสริมสร้างจิตสำนึกในการเห็นถึงคุณค่าของทรัพยากรธรรมชาติระบบนิเวศและการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม และ 8) ศักยภาพด้านการมีส่วนร่วมของชุมชนมีตัวแทนจากไตรภาคีให้มีส่วนร่วมและรับรู้ในการขับเคลื่อนภารกิจเพื่อการท่องเที่ยวของชุมชนส่งผลทำให้ชุมชนได้รับผลประโยชน์จากการท่องเที่ยวทั้งทางตรงและทางอ้อม ผลศึกษาตามวัตถุประสงค์ข้อที่ 2 พบว่า ในการพัฒนากิจกรรมการท่องเที่ยวชุมชนเชิงนิเวศได้ดำเนินกิจกรรมได้แก่ การจัดทำเวทีปฏิบัติการเพื่อพัฒนาแผนกิจกรรมการท่องเที่ยว เพื่อ ทำแผนการท่องเที่ยว ปฏิทินการท่องเที่ยว และการเสริมพลังความรู้, การปฏิบัติการทดลองกิจกรรมการท่องเที่ยวชุมชนเชิงนิเวศตามแผน และปฏิบัติการการท่องเที่ยวชุมชนเชิงนิเวศ ผลการศึกษาตามวัตถุประสงค์ข้อที่ 3 พบว่าข้อเสนอจากปฏิบัติการในการจัดการท่องเที่ยวชุมชนเชิงนิเวศนั้นได้แก่ ข้อเสนอแนะด้านศักยภาพเชิงพื้นที่นั้นคณะผู้วิจัย ได้แก่ การพัฒนาส่วนที่แคบที่สุดในประเทศไทย การพัฒนาจุดเช็คอิน ข้อเสนอแนะด้านศักยภาพของคน/กลุ่มหรือชุมชน ได้แก่ การพัฒนาศักยภาพในด้านภาษา การเป็นวิทยากร การพัฒนาเยาวชนให้เป็นมัคคุเทศก์น้อย ข้อเสนอแนะด้านการจัดกิจกรรมการท่องเที่ยว ได้แก่ การปรับเวลาในการท่องเที่ยวของเรือสำราญกีฬา การแยกระหว่างการท่องเที่ยวกับการทัศนศึกษาดูงาน ควรลดเวลาในการทำกิจกรรมประเภทลง และจัดทำแหล่งข้อมูลให้กับนักท่องเที่ยว เป็นต้น คำสำคัญ: ศักยภาพในการจัดการท่องเที่ยว, ชุมชนเชิงนิเวศ, ชุมชนชายฝั่งชายแดนภาคตะวันออก, หาดเล็ก, ตราด, ท่องเที่ยวชุมชนเชิงนิเวศ

คำสำคัญ

ระดับความพร้อมของโครงการ