โครงการพัฒนาต้นแบบเครื่องคัดแยกพลังงานแสงซินโครตรอน สำหรับเครื่องซินโครตรอนระดับพลังงาน 3 GeV
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
รังสีเอกซ์มีบทบาทอย่างมากในงานวิจัยเพื่อพัฒนาเทคโนโลยีและนวัตกรรมเนื่องจากเป็นคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าที่มีพลังงานสูง รังสีเอกซ์แบ่งได้เป็นสองประเภทตามวิธีกำเนิดคือ รังสีเอกซ์ลักษณะเฉพาะ (characteristic X-rays, X-ray tube) และรังสีเอกซ์เบรมส์ชตราลุง(bremsstrahlung, synchrotron X-ray) รังสีเอกซ์ถูกนำมาใช้เป็นเครื่องมือตรวจสอบคุณลักษณะและองค์ประกอบวัสดุในงานวิจัยเช่น เทคนิควิเคราะห์การเลี้ยวเบนของรังสี (X-ray diffraction) สเปคโตรสโคปีของอนุภาคอิเล็กตรอนที่ถูกปลดปล่อยด้วยรังสีเอกซ์ (X-ray photoelectron spectroscopy) เทคนิคทีวัดการกระเจิงของรังสีเอกซ์ (X-ray scattering) และเทคนิคการวัดการดูดกลืนรังสีเอกซ์ (X-ray absorption spectroscopy) อย่างไรก็ดี รังสีเอกซ์ลักษณะเฉพาะมีข้อจำกัดหลายด้าน เช่นระดับพลังงาน ความเข้ม ขนาดแสง ส่งผลให้คุณภาพข้อมูลที่บันทึกได้มีคุณภาพไม่ตรงกับความต้องการในบางครั้ง เหตุนี้ เครื่องกำเนิดแสงจึงเข้ามามีบทบาทสำคัญในการผลิตรังสีเอกซ์เพื่อชดเชยข้อด้อยดังกล่าว รังสีเอกซ์ที่ได้จากเครื่องกำเนิดแสงซินโครตรอนนั้นมีคุณสมบัติเด่นคือเป็นแสงความเข้มสูง มีค่าความยาวคลื่นกว้าง มีขนาดเล็ก เป็นต้น ทั้งนี้ เนื่องจากแสงซินโครตรอนมีค่าความยาวคลื่นกว้าง การคัดแยกเฉพาะรังสีเอกซ์มาใช้งานจำเป็นต้องใช้เครื่องมือพิเศษเช่น double crystal monochromator (DCM) โครงการนี้นำเสนอการพัฒนาเครื่องคัดแยกพลังงานแสงซินโครตรอนชนิดผลึกคู่สำหรับผลิตรังสีเอกซ์เพื่อใช้งาน ณ ระบบลำเลีนงแสงที่ 7.1 สถาบันวิจัยแสงซินโครตรอน (องค์การมหาชน) เครื่องคัดแยกพลังงานรังสีเอกซ์ถูกจัดสร้างตามการออกแบบของ K. Rickers และคณะ จาก Hamburger Synchrotronstrahlungslabor HASYLAB am Deutschen Elektronen-Synchrotron (DESY), Hamburg, Germany ชื่อ Compact Fixed-exit UHV DCM ระบบนี้ถูกออกแบบสำหรับการผลิตรังสีเอกซ์ช่วงพลังงานกว้าง (wide energy range) และมีตำแหน่งลำแสงคงที่ (fixed-exit) เนื่องจากข้อจำกัดด้านพื้นที่ติดตั้ง เครื่อง DCM นี้ถูกปรับปรุงให้สามารถบรรจุผลึกได้เพียง 1 คู่ สามารถรองรับมุมแบรกก์ซึ่งสอดคล้องกับรังสีเอกซ์พลังงานช่วง 5-20 keV สำหรับผลึก Si(111) การหล่อเย็นผลึกตัวแรกเป็นแบบ indirectly water-cooled โดยสามารถรองรับกำลังความร้อนแสงซินโครตรอนไม่เกิน 100 วัตต์