ความมั่นคงทางวัฒนธรรมของกลุ่มชาติพันธุ์ไทย-เขมรในพื้นที่สังคมสองรัฐ บริเวณชายแดนไทย-กัมพูชา กรณีศึกษา : บ้านไพรพัฒนา ตำบลไพรพัฒนา อำเภอภูสิงห์ จังหวัดศรีสะเกษ กับบ้านเจิงพนม คุ้มตะเปียงไปรเชราะอัลลองเวงเขตอุดรมีชัยราชอาณาจักรกัมพูชา

บทคัดย่อ

บริบทชุมชนท้องถิ่นในพื้นที่สังคม 2 รัฐ ที่มีจุดผ่านแดนถาวรช่องสะงำเป็นจุดข้ามพรมแดนไทย-กัมพูชา มีความหลากหลายทางเศรษฐกิจ สังคมวัฒนธรรมและการเมือง แต่ละรัฐมีอธิปไตยของตนเองแต่ต้องสร้างพื้นที่เพื่ออยู่ร่วมกันให้ได้ เพราะเขตแดนที่แบ่งความเป็นรัฐอย่างเด็ดขาดไม่สามารถแบ่งความเชื่อ ประเพณี วัฒนธรรม ได้อย่างเด็ดขาด ขณะเดียวกันชาวบ้านที่อาศัยอยู่ในพื้นที่ดังกล่าว มีวิถีชีวิตที่ต้องปรับตัวตามพัฒนาการเปลี่ยนแปลงของบริเวณพื้นที่สังคม 2 รัฐ ขึ้นอยู่กับสถานทางความสัมพันธ์ที่ยึดโยงมิติความสัมพันธ์ใน 3 ระดับ คือ 1) ความสัมพันธ์แบบรัฐกับรัฐ 2) ความสัมพันธ์แบบรัฐกับชาวบ้าน และ3) ความสัมพันธ์แบบชาวบ้านกับชาวบ้าน ทั้งนี้ลักษณะสังคม 2 รัฐ ไม่ได้เกิดขึ้นเฉพาะบริเวณพื้นที่ชายแดนเท่านั้น แต่เกิดขึ้นอยู่ในหลายพื้นที่ที่จินตนาการของคนและรัฐร่วมกันสร้างขึ้น คุณค่าและความหมายทุนทางสังคมและวัฒนธรรมในพื้นที่สังคม 2 รัฐ บริเวณชายแดนไทย-กัมพูชา มีความเป็นอัตลักษณ์ของกลุ่มชาติพันธ์เขมรที่หลากหลาย ภายใต้การเปลี่ยนแปลงทางวัฒนธรรม เศรษฐกิจ สังคมและการเมืองที่เป็นพื้นที่พหุวัฒนธรรม เป็นพื้นที่ความทรงจำร่วมที่ผู้คนใช้เป็นปฏิบัติการในชีวิตประจำวันเพื่อประสานผลประโยชน์ทั้งในระดับแนวราบและแนวดิ่งอยู่ตลอดเวลาทำให้เกิดฐานกิจกรรมทางสังคมด้านวัฒนธรรมและความสัมพันธ์อย่างต่อเนื่อง ขณะเดียวกันการที่ชุมชนท้องถิ่นนำทุนทางสังคมและทุนวัฒนธรรมมาปฏิบัติการร่วมกันอย่างเข้มข้นส่งผลให้พื้นที่สังคม 2 รัฐเป็น modern state ระหว่างรัฐบริเวณชายแดน ที่อำนาจรัฐเปิดกว้างให้อำนาจท้องถิ่นสามารถบริหารจัดการตนเองได้ ภายใต้ข้อตกลงระหว่างประเทศที่เป็นธรรมกับคนทั้งสองประเทศ โดยไม่ขัดกับธรรมนูญหรืออำนาจสูงสุดของรัฐนั้น ข้อเสนอแนวทางการพัฒนาท้องถิ่นและระดับนโยบาย ต่อการสร้างความมั่นคงทางวัฒนธรรมกลุ่มชาติพันธุ์เขมรในพื้นที่สังคมสองรัฐ บริเวณชายแดนไทย-กัมพูชา คือ การบูรณาการการทำงานแบบมีส่วนร่วมของภาคประชาสังคมที่เป็นคนใน-คนนอก ในมิติการรื้อฟื้นความความสัมพันธ์ของชาวบ้านและของรัฐทั้งด้านเศรษฐกิจ สังคม วัฒนธรรมและการเมือง

คำสำคัญ