ผลกระทบของโรงงานอุตสาหกรรมต่อความหลากหลายของแพลงก์ตอนและสัตว์หน้าดินในแม่น้ำป่าสัก จังหวัดพระนครศรีอยุธยา

บทคัดย่อ

การศึกษาผลกระทบของโรงงานอุตสาหกรรมต่อความหลากหลายของแพลงก์ตอนและสัตว์หน้าดินในแม่น้ำป่าสัก จังหวัดพระนครศรีอยุธยา โดยกำหนดจุดเก็บตัวอย่างจำนวน 8 สถานี ในช่วงเดือนมกราคมถึงเดือนธันวาคม 2559 ผลการศึกษาพบแพลงก์ตอนพืชทั้งหมด 3 Division 71 สกุล 138 ชนิด แพลงก์ตอนพืชที่เป็นสกุลเด่น พบสม่ำเสมอ คือ Aulacoseira granulata (Ehrenberg) Simonsen ซึ่งเป็นดัชนีบ่งชี้คุณภาพน้ำที่มีความอุดมสมบูรณ์ ความชุกชุมของแพลงก์ตอนพืชพบมีค่าเฉลี่ยระหว่าง 38,166.05 – 673,391.75 หน่วยต่อลิตร โดยพบหนาแน่นสูงในช่วงฤดูร้อน แพลงก์ตอนสัตว์พบ 7 Phylim 45 สกุล 96 ชนิดแพลงก์ตอนสัตว์พบมีค่าเฉลี่ยระหว่าง 3,178.64 – 25,854.30 หน่วยต่อลิตร ส่วนคุณภาพน้ำในแม่น้ำป่าสักจัดอยู่ในเกณฑ์มาตรฐานคุณภาพน้ำในแหล่งน้ำผิวดินประเภทที่ 3 มีสารอาหารปานกลาง ค่อนข้างสูง สำหรับสัตว์หน้าดินพบทั้งสิ้น 43 ชนิด จาก 5 Phylum ได้แก่ Mollusca, Arthropoda, Annelida, Chordata และ Nemertea สัตว์หน้าดินกลุ่ม polychaetes ชนิด Nepthys sp., Namalycastis sp., Dendronereis sp. และหอยฝาเดียว Mekongia swainsoni พบเป็นชนิดเด่น ปริมาณความชุกชุมพบในช่วง 33-4,145 ตัวต่อตารางเมตร ความชุกชุมของสัตว์หน้าดินชนิดเด่นพบมากในบริเวณที่มีโรงงานอุตสาหกรรม ปริมาณซิลท์-เคลย์และสารอินทรีย์ในดินตะกอนมีค่าอยู่ในช่วงร้อยละ 0.80-25.88 และ1.48-21.94 ตามลำดับ จากการศึกษาสามารถสรุปได้ว่า แม้คุณภาพน้ำโดยทั่วไปยังจัดอยู่ในเกณฑ์ปกติ แต่การพบแพลงก์ตอนพืชกลุ่มไดอะตอมชนิด A. granulata เพิ่มจำนวนมากขึ้น สัตว์หน้าดินชนิดที่ทนต่อภาวะมลพิษจากปริมาณสารอินทรีย์สูงพวก polychaetes และหอยบางชนิดเพิ่มจำนวนขึ้น รวมทั้งปริมาณสารอินทรีย์ในดินตะกอนจัดอยู่ในเกณฑ์สูงถึงสูงมาก แสดงให้เห็นถึงการเกิดมลภาวะจากปริมาณสารอินทรีย์สูงในแหล่งน้ำ แต่อย่างไรก็ตามมลภาวะจากสารอินทรีย์สูงจากกิจกรรมโรงงานอุตสาหกรรมริมแม่น้ำป่าสักยังไม่ส่งผลกระทบรุนแรงมากนัก ทั้งนี้เนื่องจากมีการพัดพาของเสียออกจากพื้นที่โดยการพัดพาตามการไหลของกระแสน้ำ คำสำคัญ : แพลงก์ตอน สัตว์หน้าดิน ความหลากหลาย ดัชนีชีวภาพ แม่น้ำป่าสัก จังหวัดพระนครศรีอยุธยา

คำสำคัญ