การพัฒนาวิธีการสร้างแผ่นกระจกตาจากเซลล์ต้นกำเนิดเพื่อรองรับการผลิตจำนวนมาก

บทคัดย่อ

โครงการวิจัย “การพัฒนาวิธีการสร้างแผ่นกระจกตาจากเซลล์ต้นกำเนิดเพื่อรองรับการผลิตจำนวนมาก” เป็นโครงการศึกษาในผู้ป่วยโรคพร่องเซลล์ต้นกำเนิดผิวกระจกตา ที่เซลล์ต้นกำเนิดผิวกระจกตา ถูกทำลายจากการถูกสารเคมี, ความร้อนหรือโรค Stevens-Johnson syndrome จำนวน 20 ราย ผู้ป่วยเหล่านี้จะมีการลุกล้ำของเนื้อเยื่อตาขาว และเส้นเลือดเข้าสู่กระจกตา มีการอักเสบและเป็นแผลเรื้อรัง นำไปสู่ภาวะติดเชื้อ แผลเป็นผังผืด และสูญเสียการมองเห็นในที่สุด การรักษาผู้ป่วยกลุ่มนี้ด้วยการปลูกถ่ายแผ่นกระจกตาที่ได้จากการเพาะเลี้ยงเซลล์ต้นก าเนิดกระจกตา (Cultivated limbal stem cells, LSCs) มีการพิสูจน์แล้วว่าเป็นวิธีการรักษาที่มีประสิทธิภาพสูง โดยใช้เซลล์ต้นกำเนิดผิวกระจกตาจำนวนน้อยๆจากตาอีกข้างที่ไม่เป็นโรคของผู้ป่วยหรือจากของผู้บริจาคที่เสียชีวิตแล้ว มาทำการเพาะเลี้ยงภายนอกร่างกายเพื่อเพิ่มปริมาณเซลล์ให้ได้เซลล์ต้น กำเนิดผิวกระจกตาปริมาณมากและยังคงคุณสมบัติความเป็นเซลล์ต้นกำเนิดไว้ได้ทางผู้วิจัยได้ใช้เทคโนโลยีการเพาะเซลล์แบบ cell suspension and seeding ลงบนเยื่อหุ้มรกร่วมกับการใช้สาร Small molecules โดยเป็นพัฒนาต่อยอดมาจากเทคนิคเดิม (Explant technique) ที่ทางคณะผู้วิจัยเคยได้ทำการศึกษาทางคลินิคมาก่อนหน้านี้เทคนิคดังกล่าวได้ผลดีเป็นที่น่าพอใจและประสบความสำเร็จในห้องทดลอง โดยสามารถขยายปริมาณเซลล์อย่างต่อเนื่อง (Multiple passages) และยังคงรักษาคุณสมบัติความเป็นเซลล์ต้นกำเนิดของเซลล์ต้นกำเนิดกระจกตาไว้ได้ในการศึกษาครั้งนี้คณะผู้วิจัยมีจุดประสงค์ที่จะทดสอบความปลอดภัย และประสิทธิภาพของแผ่นกระจกตาที่สร้างได้จากการเพาะเลี้ยงวิธีใหม่ที่ได้พัฒนาขึ้นมาในผู้ป่วยจ านวน 20 ราย ซึ่งเป็นการศึกษาถึงผลความสำเร็จทางคลินิค และเป็นพัฒนาการก้าวส าคัญต่อยอดจากงานที่ได้ทำนำไปสู่การพัฒนาการเพาะเซลล์ในปริมาณมากเพื่อการแจกจ่ายไปยังหน่วยงานหรือโรงพยาบาลอื่นที่ไม่สามารถเพาะเลี้ยงเซลล์ต้นกำเนิดผิวกระจกตาเองได้ และใช้ในการปลูกถ่ายให้กับผู้ป่วยที่จำเป็นต่อไป ถือเป็นก้าวสำคัญในด้านเทคโนโลยีการรักษาด้วยเซลล์ต้นกำเนิดในประเทศไทย

คำสำคัญ