การยกระดับการพัฒนาเมืองรองรับสังคมสูงวัยด้วยกระบวนการธรรมนูญสุขภาพ จังหวัดอุบลราชธานี

บทคัดย่อ

จากสถานการณ์ของสังคมสูงวัยของประเทศไทย โดยเฉพาะในพื้นที่อำเภอวารินชำราบ จังหวัดอุบลราชธานี มีหลายพื้นที่ที่เข้าสู่สังคมสูงวัยอย่างสมบูรณ์(aged society)แล้ว และจากการคาดการณ์ในปี 2570 จะทีบางพื้นที่เข้าสู่สังคมสูงวัยสมบูณ์ระดับสุดยอด(super aged society) และจากการดำเนินงานวิจัยในประเด็นการพัฒนาเมืองเพื่อเตรียมความพร้อมเข้าสู่สังคมสูงวัยในระยะเวลาที่ผ่านมาตั้งแต่ปี 2561-2565 เกิดการสร้างระบบและกลไก การสร้างพื้นที่รูปธรรม การขยายผลและการผลักดันให้เกิดการสร้างนโยบายสาธารณะที่เกี่ยวข้องกับการเตรียมความพร้อมรองรับสังคมสูงวัยในระดับพื้นที่ แต่ยังพบว่าความตระหนักรู้ และรูปแบบแนวทางการขับเคลื่อนประเด็นการเตรียมความพร้อมรองรับสังคมสูงวัยโดยหน่วยงานที่รับผิดชอบโดยตรงในระดับพื้นที่ เช่น องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น หน่วยงานภาครัฐที่เกี่ยวข้อง และภาคประชาสังคม ยังขาดการดำเนินงานและไม่มีการจัดทำแผนงานการขับเคลื่อนที่เป็นการบูรณาการอย่างแท้จริง และเป็นรูปธรรมชัดเจนที่สามารถนำไปเป็นแผนที่นำทางในการปฏิบัติได้จริง ดังนั้น การศึกษาวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1)เพื่อค้นหารูปแบบการยกระดับและการขับเคลื่อนธรรมนูญสุขภาพประเด็นรองรับสังคมสูงวัยบนฐานของโครงสร้างประชากรและแนวโน้มการเปลี่ยนแปลงในบริบทของแต่ละพื้นที่ 2)เพื่อบูรณาการความร่วมมือและแผนงานขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในพื้นที่ เพื่อยกระดับการขับเคลื่อนการพัฒนาเมืองรองรับสังคมสูงวัยด้วยกระบวนการธรรมนูญสุขภาพ 3)เพื่อผลักดันให้ภาคีเครือข่ายทุกภาคส่วนนำมติสมัชชาสุขภาพจังหวัดในประเด็นรองรับสังคมสูงวัยไปขับเคลื่อนอย่างเป็นรูปธรรม โดยใช้กระบวนการวิจัยแบบการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม(Participatory Action Research) ผลการวิจัยพบว่า จากการปฏิบัติการวิจัยอย่างมีส่วนร่วมกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นเป้าหมาย ทั้ง 5 แห่ง ได้รูปแบบการยกระดับและการขับเคลื่อนธรรมนูญสุขภาพประเด็นรองรับสังคมสูงวัย ดังนี้ ศูนย์กลางการให้บริการเพื่อตอบโจทย์สังคมสูงวัย ของตำบลแสนสุข พื้นที่ศูนย์กลางในการส่งเสริมเศรษฐกิจฐานราก สืบสานต่อยอดภูมิปัญญาท้องถิ่น และคุณภาพชีวิตในรูปแบบของตลาดชุมชน ของตำบลคูเมือง ฐานข้อมูลกลางและศูนย์กลางการออมทุกช่วงวัยที่สามารถติดตามผลได้ตลอดชีวิต ของตำบลโนนโหนน ศูนย์กลางในการดูแลและพัฒนาคุณภาพชีวิตของผู้สุงอายุและคนพิการ รวมถึงครอบครัวของกลุ่มคนเหล่านี้ ของตำบลบุ่งหวาย แหล่งเรียนรู้ตลอดชีวิต ที่เป็นศูนย์กลางของคนในชุมชน คือ โรงเรียนสามวัย ที่ส่งเสริมรูปแบบของการศึกษานอกระบบ ของตำบลคำขวาง ในส่วนของการผลักดันให้ภาคีเครือข่ายทุกภาคส่วนนำมติสมัชชาสุขภาพจังหวัดในประเด็นรองรับสังคมสูงวัยไปขับเคลื่อนอย่างเป็นรูปธรรม จะใช้แนวทางการเชื่อมโยงและประสานแผนพัฒนาในลักษณะ One Plan ประเด็นรองรับสังคมสูงวัยในระดับจังหวัด ซึ่งจะทำให้เกิดการขับเคลื่อนทั้งองคาพยพอย่างมีประสิทธิภาพและยั่งยืน คำสำคัญ: การพัฒนาเมือง ธรรมนูญสุขภาพ รองรับสังคมสูงวัย อุบลราชธานี

คำสำคัญ

ระดับความพร้อมของโครงการ