พัฒนาต้นแบบแพลตฟอร์ม (Platform Prototype) ในการตรวจประเมินผลผลิตมันสำปะหลังในระดับแปลงเกษตรกรด้วยเทคโนโลยีการสำรวจจากระยะไกล
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
มันสำปะหลังเป็นพืชเศรษฐกิจที่สำคัญของประเทศไทย โดยประเทศไทยถือเป็นผู้ส่งออกผลิตภัณฑ์มัน สำปะหลังรายใหญ่ที่สุดของโลก แต่การประเมินผลผลิตของมันสำปะหลังในระดับแปลงเกษตรกร และการ พยากรณ์ผลผลิต ยังไม่สามารถดำเนินการได้อย่างแม่นยำ ก่อให้เกิดปัญหาในการบริหารจัดการผลผลิตและ การตลาด จึงต้องมีการวางแผนการจัดการผลผลิตที่ดี เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการติดตามและตรวจสอบพื้นที่ เพาะปลูก โครงการวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) พัฒนาวิธีการในการตรวจประเมินผลผลิตมันสำปะหลังใน ระดับแปลงเกษตรกรด้วยเทคโนโลยีการสำรวจจากระยะไกล เชื่อมโยงข้อมูลภูมิสารสนเทศเชิงพื้นที่และองค์ ความรู้ด้านเกษตรกรรม 2) พัฒนาต้นแบบแพลตฟอร์มในการตรวจประเมินผลผลิตมันสำปะหลังในระดับแปลง เกษตรกร และ 3) ยกระดับความสามารถในการแข่งขัน และวางรากฐานทางเศรษฐกิจของเกษตรกรด้วยการ บริหารจัดการผลผลิตให้สอดคล้องกับสถานการณ์ด้วยเทคโนโลยีการสำรวจจากระยะไกล โดยโครงการแบ่ง ออกเป็น 3 ระยะ ได้แก่ ระยะที่ 1 เป็นการจัดทำฐานข้อมูลของตัวแปรและปัจจัยที่มีผลต่อความสมบูรณ์และ ผลผลิตของมันสำปะหลัง ระยะที่ 2 เป็นการพัฒนาแบบจำลองการประเมินผลผลิตมันสำปะหลังจากข้อมูล ดาวเทียมร่วมกับข้อมูลตรวจวัดภาคพื้นดิน และระยะที่ 3 เป็นการพัฒนาต้นแบบแพลตฟอร์มในการวิเคราะห์ ผลผลิตรายแปลงและในภาพรวมของมันสำปะหลังในพื้นที่เขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก (EEC) โดยในปีแรก ของโครงการวิจัยนี้จะเป็นการรวบรวมและคัดเลือกข้อมูลดาวเทียมสำหรับใช้ในการวิเคราะห์ Multispectral index ประกอบด้วยข้อมูลจากดาวเทียม Sentinel 2 จำนวน 42 ดัชนี, LANDSAT 8 และ 9 จำนวน 43 ดัชนี และข้อมูลดาวเทียมระบบ MODIS จำนวน 5 ดัชนี ตั้งแต่ปี 2561 – 2565 ครอบคลุมพื้นที่ศึกษา EEC รวมถึง ข้อมูลทางสภาพอากาศทั้งจากข้อมูลดาวเทียมและจากสถานีตรวจอากาศฯ ของสทอภ. ข้อมูลแปลงเพาะปลูก มันสำปะหลังย้อนหลังที่มีการเพาะปลูกต่อเนื่อง 5 ปี ได้จากการแปลภาพถ่ายดาวเทียม Sentinel 2 จำนวน 466 แปลง ร่วมกับแปลงเพาะปลูกมันสำปะหลังของโครงการร่วมวิจัยเพาะปลูกปี 2565-2566 อีก 55 แปลง ทำการวิเคราะห์และสกัดข้อมูล Multispectral index จากข้อมูลดาวเทียมทั้ง 3 กลุ่มตามแปลงเพาะปลูกที่ คัดเลือก จัดทำเป็นฐานข้อมูลสำหรับใช้ในแบบจำลองวิเคราะห์ผลผลิต การหาปัจจัยที่มีผลต่อผลผลิตมันสำปะหลัง ด้วยการใช้ข้อมูลระหว่างปี 2561 – 2565 ในเขตพื้นที่ EEC และ จ.นครราชสีมา ประกอบด้วยข้อมูลปริมาณผลผลิตมันสำปะหลังย้อนรายตำบล จากกรมส่งเสริมการเกษตร ข้อมูลปัจจัยทางด้านอากาศ และข้อมูล Multispectral index ที่ได้จากดาวเทียม พบว่าปริมาณของผลผลิตมันสำปะหลังมีความสัมพันธ์กับข้อมูล Multispectral index สูงกว่าข้อมูลปัจจัยทางด้านอากาศ โดยเมื่อวิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยทางด้านอากาศกับปริมาณผลผลิตรวม 5 ปี พบว่าความแปรปรวนของการอัตราการคายระเหย (SD-ET) ค่าเฉลี่ยของอุณหภูมิอากาศ (Mean-AirTemp) และค่าเฉลี่ยของปริมาณน้ำฝน (Mean-Rain) มีค่าความสัมพันธ์กับปริมาณผลผลิตมากกว่าปัจจัยทางด้านอากาศตัวอื่น สำหรับข้อมูล Multispectral index จากดาวเทียม Sentinel 2 พบความสัมพันธ์กับปริมาณผลผลิตอยู่ในช่วง 0.5 – 0.8 จำนวน 9 ดัชนี โดยมีความสัมพันธ์กับค่าสะสม(Accumulate) จำนวน 4 ดัชนี คือ BI, NDRE, S2REP และ TSAVI และสัมพันธ์กับค่าสูงสุด (Max) จำนวน5 ดัชนี คือ fAPAR, NDVI, NDWI, PSSRa และ RVI แต่เมื่อวิเคราะห์รวมทั้ง 5 ปี ระดับความสัมพันธ์จะลดลงอยู่ในช่วงประมาณ 0.4 – 0.7 ข้อมูล Multispectral index จากดาวเทียมระบบ MODIS พบว่าดัชนี NDVI และ fPAR มีระดับความสัมพันธ์ระหว่างดัชนีสูงกว่า 0.8 ได้ถูกเลือกให้ใช้เป็นข้อมูลเพิ่มเติมในแบบจำลอง ในกรณีที่ข้อมูลจากดาวเทียม Sentinel 2 มีเมฆปกคลุม นอกจากนี้ โครงการวิจัยฯ ได้ใช้ข้อมูลดาวเทียมระบบ SAR จากดาวเทียม Sentinel 1 เพื่อลดปัญหาเรื่องเมฆในช่วงฤดูมรสุม โดยใช้ค่า Polarization VV, VH, VV+VH และ VV-VH สำหรับติดตามการเจริญเติบโตของมันส าปะหลัง และพบว่า ค่า Maximum ของ ดัชนี RVI4S1 มีระดับ ความสัมพันธ์กับปริมาณผลผลิตมากกว่า 0.5 สำหรับปัจจัยที่ได้รับเลือกถูกจัดเก็บอยู่ในรูปแบบฐานข้อมูล พร้อมใช้ เพื่อนำไปใช้ในแบบจำลองเพื่อประเมินปริมาณผลผลิตมันสำปะหลังในโครงการระยะที่ 2 ต่อไป