การพัฒนาชุดโปรแกรมวางแผนการรักษาด้วยอนุภาคโปรตอนที่มีส่วนประสานกับผู้ใช้งานแบบกราฟิก

บทคัดย่อ

เป้าหมายของการฉายรังสีรักษามะเร็งคือการใช้ปริมาณรังสีสูงท าลายเซลล์มะเร็ง โดยหลีกเลี่ยงผลข้างเคียงของเนื้อเยื่อปกติจากการได้รับรังสี การใช้อนุภาคโปรตอนได้รับความสนใจจากผู้เชี่ยวชาญด้านรังสีรักษาทั่วโลก เนื่องจากสามารถควบคุมให้มีการถ่ายเทปริมาณรังสีสูง หรือก าหนดต าแหน่งของแบรกก์พีค ให้อยู่ภายในก้อนมะเร็งที่ต้องการรักษา ในกระบวนการการรักษาด้วยอนุภาคโปรตอน ผู้รักษาจะวางแผนการรักษาให้ผู้ป่วยแต่ละรายโดยใช้ระบบวางแผนการรักษา (treatment planning system, TPS) ที่พัฒนาขึ้นส าหรับระบบการรักษานั้น TPS เป็นชุดโปรแกรมทางคณิตศาสตร์ (software) ที่ใช้ก าหนดเป้าหมายการรักษา และค านวณ (optimize) พลังงาน ทิศทางแรกเข้า และความเข้ม (fluence) ของล าอนุภาคให้เหมาะสมกับเป้าหมายการรักษาและสถานการณ์จริง เช่น กายวิภาคของผู้ป่วย และข้อจ ากัดต่าง ๆ ในการฉายล าอนุภาค เป็นต้น ผู้ใช้งานสามารถใช้ TPS ค านวณและแสดงผลการกระจายของปริมาณรังสี (dose distribution) ซึ่งเป็นข้อมูลส าคัญในการศึกษา เปรียบเทียบ และประเมินผลที่คาดว่าจะได้รับ จากการฉายรังสีในโครงการวิจัยนี้ผู้วิจัยได้พัฒนาชุดโปรแกรมวางแผนการรักษาด้วยอนุภาคโปรตอนที่มีส่วนประสานกับผู้ใช้งานแบบกราฟิก (graphical user interface, GUI) โดยใช้ MATLAB เป็นซอฟต์แวร์ฐานในการพัฒนา โปรแกรมวางแผนการรักษาที่พัฒนาขึ้นมีชื่อ Proton pencil beam Scanning treatment PLANning system (PSPLAN) ซึ่งจะเป็นเครื่องมือในการศึกษาวิจัยด้านการรักษาด้วยอนุภาคโปรตอนส าหรับนักวิจัย นักศึกษา และบุคลากรทางการแพทย์เพื่อเตรียมความพร้อมรองรับเทคโนโลยีการรักษาดังกล่าวค าส าคัญ การฉายรังสีรักษามะเร็ง การรักษาด้วยอนุภาคโปรตอน การวางแผนการรักษา แมทแลป ส่วนประสานกับผู้ใช้งานแบบกราฟฟิก

คำสำคัญ

ระดับความพร้อมของโครงการ