ผลของอัตราปุ๋ยไนโตรเจน ฟอสฟอรัส และโพแทสเซียม ต่อการเจริญ เติบโต ผลผลิต ผลตอบแทนทางเศรษฐกิจ และปริมาณสารเคอร์คูมินอยด์ ในขมิ้นชัน (Curcuma Longa L.)

บทคัดย่อ

ขมิ้นชันมีสารเคอร์คูมินอยด์ ที่มีสรรพคุณทางยา และนำมาใช้ประโยชน์ในเชิงการแพทย์ อย่างไรก็ตาม ปัจจุบันการใช้ปุ๋ยสำหรับขมิ้นชันอาจยังไม่เหมาะสม เนื่องจากยังมีข้อมูลการศึกษาน้อย โดยเฉพาะธาตุอาหารหลัก ซึ่งเป็นธาตุที่พืชต้องการในปริมาณสูง จึงศึกษาผลของอัตราปุ๋ยไนโตรเจน ฟอสฟอรัส และโพแทสเซียม ต่อการเจริญเติบโต ปริมาณและคุณภาพผลผลิต รวมถึงผลตอบแทนทางเศรษฐกิจจากการปลูกขมิ้นชันในแปลงทดลองที่มีความอุดมสมบูรณ์ต่ำ วางแผนการทดลองการตอบสนองของธาตุอาหารหลักแต่ละชนิดแบบสุ่มภายในบล็อกสมบูรณ์ (randomized complete block design) จำนวน 4 ซ้ำ มี 7 ตำรับการทดลอง ได้แก่ การปลูกขมิ้นชันและใส่ปุ๋ยวิธีเกษตรกร (ปุ๋ยสูตร 15-15-15 อัตรา 50 กิโลกรัมต่อไร่) เปรียบเทียบกับการใส่ปุ๋ยไนโตรเจนอัตรา 0, 9, 18, 27, 36, 45 กิโลกรัม N ต่อไร่ ฟอสฟอรัสอัตรา 0, 4, 9, 13, 18, 22 กิโลกรัม P2O5 ต่อไร่ และโพแทสเซียมอัตรา 0, 25, 50, 75, 100 และ 125 กิโลกรัม K2O ต่อไร่ ตามลำดับ ผลการศึกษา พบว่า การใช้ปุ๋ยไนโตรเจน ฟอสฟอรัส และโพแทสเซียม (N-P2O5-K2O) อัตรา 18-9-25 กิโลกรัมต่อไร่ ส่งผลให้ได้ผลผลิตน้ำหนักสด น้ำหนักแห้งของเหง้าขมิ้นชัน และผลตอบแทนเชิงเศรษฐกิจสูงสุด ในขณะที่ หากใส่ปุ๋ยมากกว่าอัตราดังกล่าว จะทำให้ผลผลิตและผลตอบแทนเชิงเศรษฐกิจลดลง ตามลำดับ เนื่องจากธาตุอาหารส่วนเกินจะไปรบกวนการดูดใช้ธาตุอาหารชนิดอื่น จากอำนาจการเป็นปฏิปักษ์ต่อกัน จึงเป็นสาเหตุจำกัดการเจริญเติบโตและการให้ผลผลิต อย่างไรก็ตาม ในสภาวะที่เกิดความไม่สมดุลของการดูดใช้ธาตุอาหาร กลับส่งผลให้ต้นขมิ้นชันสามารถผลิตสารเคอร์คูมินอยด์ได้สูงกว่าสภาวะปกติ เนื่องจากสามารถกระตุ้นให้ต้นขมิ้นชันอยู่ในสภาวะเครียด ดังนั้น การชักนำให้ต้นขมิ้นชันเกิดความเครียดจากสิ่งเร้าในระดับที่เหมาะสม อาจสามารถใช้เป็นแนวทางสำหรับผลิตขมิ้นชันที่ให้สารสำคัญสูง เช่น ความเครียดจากธาตุอาหาร ความเค็ม ความเป็นกรด-ด่าง ของดิน หรือสภาวะขาดน้ำ เป็นต้น จึงควรศึกษาประเด็นดังกล่าวเพิ่มเติม

คำสำคัญ