ศึกษาผลการใช้ปุ๋ยอินทรีย์คุณภาพสูงร่วมกับปุ๋ยเคมีต่อผลผลิตข้าวพันธุ์สังข์หยด ในกลุ่มชุดดินที่ 6 ชุดดินพัทลุง ในจังหวัดตรัง

บทคัดย่อ

การทดลองศึกษาผลการใช้ปุ๋ยอินทรีย์คุณภาพสูงร่วมกับปุ๋ยพืชสด และปุ๋ยเคมีต่อผลผลิตข้าวพันธุ์สังข์หยด ในกลุ่มชุดดินที่ 6 ชุดดินพัทลุง ในจังหวัดตรัง ดำเนินการที่ บ้านนาโยงใต้ หมู่ 4 ต.นาหมื่นศรี อ.นาโยง จ.ตรัง เริ่มต้นเดือน มิถุนายน พ.ศ. 2554 สิ้นสุดเดือน กันยายน พ.ศ. 2556 วางแผนการทดลองแบบ Randomized Complete Block Design มี 8 ตำรับการทดลอง 3 ซ้ำ คือ ตำรับที่ 1 ใช้ปุ๋ยเคมีตามที่เกษตรกรปฏิบัติทั่วไป ตำรับที่ 2 ปุ๋ยเคมีตามอัตราแนะนำของกรมวิชาการเกษตร ตำรับที่ 3 ปุ๋ยอินทรีย์คุณภาพสูง อัตรา 100 กก./ไร่ ตำรับที่ 4 ปุ๋ยอินทรีย์คุณภาพสูง อัตรา 200 กก./ไร่ ตำรับที่ 5ปุ๋ยอินทรีย์คุณภาพสูง อัตรา 300 กก./ไร่ ตำรับที่ 6 ปุ๋ยเคมีครึ่งหนึ่งของอัตราแนะนำร่วมกับปุ๋ยอินทรีย์คุณภาพสูงครึ่งหนึ่งของอัตราแนะนำ 50 กก./ไร่ ตำรับที่ 7 ปุ๋ยเคมีครึ่งหนึ่งของอัตราแนะนำร่วมกับปุ๋ยอินทรีย์คุณภาพสูงครึ่งหนึ่งของอัตราแนะนำ 100 กก./ไร่ ตำรับที่ 8 ปุ๋ยเคมีครึ่งหนึ่งของอัตราแนะนำร่วมกับปุ๋ยอินทรีย์คุณภาพสูงครึ่งหนึ่งของอัตราแนะนำ 150 กก./ไร่ ตามลำดับ การเปลี่ยนแปลงค่าความเป็นกรดเป็นด่างของดิน ปริมาณอินทรียวัตถุ ในตำรับที่มีการใช้ปุ๋ยอินทรีย์คุณภาพสูง และน้ำหมักชีวภาพจะมีปริมาณอินทรียวัตถุเพิ่มสูงขึ้นหลังการทดลอง ปริมาณฟอสฟอรัสที่เป็นประโยชน์ ปริมาณโพแทสเซียมที่แลกเปลี่ยนได้ ปริมาณแคลเซียม และแมกนีเซียม ทุกตำรับมีแนวโน้มเพิ่มสูงขึ้นจากก่อนการทดลอง การเจริญเติบโตด้านความสูงของข้าว ในปีที่ 1 ทุกตำรับการทดลองความสูงของต้นข้าวไม่แตกต่างทางสถิติ โดยตำรับที่ 2 ต้นข้าวมีความสูงเฉลี่ยสูงสุดเท่ากับ 158.23 เซนติเมตร และตำรับที่ 4 ต้นข้าวมีความสูงเฉลี่ยต่ำสุดเท่ากับ 148.93 เซนติเมตร ปีที่ 2 ทุกตำรับการทดลองความสูงของต้นข้าวมีความแตกต่างทางสถิติอย่างมีนัยสำคัญ พบว่าตำรับที่ 8 มีความสูงเฉลี่ยสูงสุดเท่ากับ 161.87 เซนติเมตร ต้นข้าวมีความสูงเฉลี่ยต่ำสุดเท่ากับ 137 เซนติเมตร ความสูงข้าวเฉลี่ย 2 ปี พบว่า ตำรับที่ 8 ให้ความสูงมากที่สุด เท่ากับ 159.28 และตำรับที่ 4 ให้ผลิตเฉลี่ยต่ำสุดเท่ากับ 146.33 กิโลกรัมต่อไร่ จำนวนต้นต่อกอ ปีที่ 1 และปีที่ 2 ทุกตำรับการทดลองจำนวนต้นต่อกอของต้นข้าวไม่แตกต่างทางสถิติ ปีที่ 1 พบว่าตำรับที่ 6 จำนวนต้นต่อกอของต้นข้าวเฉลี่ยสูงสุดเท่ากับ 10.03 กอต่อต้น และตำรับที่ 4 จำนวนต้นต่อกอของต้นข้าวเฉลี่ยต่ำสุด 9.03 กอต่อต้น ปีที่ 2 พบว่าตำรับที่ 8 จำนวนต้นต่อกอของต้นข้าวเฉลี่ยสูงสุดเท่ากับ 11.67 กอต่อต้น และตำรับที่ 3 จำนวนต้นต่อกอของต้นข้าวเฉลี่ยต่ำสุด 10.03 กอต่อต้น จำนวนต้นต่อกอของข้าวเฉลี่ย 2 ปี พบว่าตำรับที่ 8 จำนวนต้นต่อกอของต้นข้าวเฉลี่ยสูงสุดเท่ากับ 10.82 กอต่อต้น และตำรับที่ 4 จำนวนต้นต่อกอของต้นข้าวเฉลี่ยต่ำสุด 9.60 กอต่อต้น จำนวนรวงต่อกอ ปีที่ 1 และปีที่ 2 พบว่าทุกตำรับการทดลองจำนวนรวงต่อกอของข้าวไม่แตกต่างทางสถิติ ปีที่ 1 พบว่า ตำรับที่ 1 และ 2 จำนวนรวงต่อกอของข้าวเฉลี่ยสูงสุดเท่ากับ 9.83 รวงต่อกอ และจำนวนรวงต่อกอของข้าวเฉลี่ยต่ำสุดในตำรับที่ 4 เท่ากับ 8.87 รวงต่อกอ ปีที่ 2 พบว่าตำรับที่ 2 จำนวนรวงต่อกอของข้าวเฉลี่ยสูงสุดเท่ากับ 9.73 และจำนวนรวงต่อกอของข้าวเฉลี่ยต่ำสุดในตำรับที่ 4 เท่ากับ 8.27 รวงต่อกอ จำนวนรวงต่อกอของข้าวเฉลี่ย 2 ปี พบว่า ตำรับที่ 2 จำนวนรวงต่อกอของข้าวเฉลี่ยสูงสุดเท่ากับ 9.78 รวงต่อกอ และจำนวนรวงต่อกอของข้าวเฉลี่ยต่ำสุดในตำรับที่ 4 เท่ากับ 8.57 รวงต่อกอ ผลผลิตข้าวเฉลี่ยปีที่ 1 พบว่ามีความแตกต่างทางสถิติอย่างมีนัยสำคัญ โดยตำรับการทดลองที่ 7 ให้ผลผลิตมากที่สุด เท่ากับ 271.01 กิโลกรัมต่อไร่ และตำรับที่ 8 ให้ผลผลิตเฉลี่ยต่ำสุดเท่ากับ 166.20 กิโลกรัมต่อไร่ ในปีที่ 2 พบว่า ตำรับที่ 7 ให้ผลผลิตมากที่สุด เท่ากับ 386.25 กิโลกรัมต่อไร่ และตำรับที่ 1 ให้ผลผลิตเฉลี่ยต่ำสุดเท่ากับ 310.42 กิโลกรัมต่อไร่ ผลผลิตข้าวเฉลี่ย 2 ปี พบว่า ตำรับที่ 7 ให้ผลผลิตมากที่สุด เท่ากับ 328.63 และตำรับที่ 8 ให้ผลผลิตเฉลี่ยต่ำสุดเท่ากับ 244 กิโลกรัมต่อไร่ การวิเคราะห์ต้นทุนผลตอบแทนทางเศรษฐกิจในการปลูกข้าวเฉลี่ย 2 ปี พบว่า ตำรับที่ 6 ให้ผลตอบแทนทางเศรษฐกิจสูงสุดเท่ากับ 2,853.1 บาทต่อไร่ รองลงมาคือตำรับที่ 3 ให้ผลตอบแทนทางเศรษฐกิจสูงสุดเท่ากับ 2,847.6 บาทต่อไร่ ส่วนตำรับการทดลองที่ 5 ให้ผลตอบแทนทางเศรษฐกิจต่ำสุดเท่ากับ 495.8 บาทต่อไร่ โดยมีค่าใช้จ่ายเรื่องปุ๋ยอินทรีย์คุณภาพสูงที่มากกว่าตำรับการทดลองอื่น จึงทำให้ได้ผลตอบแทนทางเศรษฐกิจต่ำสุด

คำสำคัญ